user preferences

Upcoming Events

No upcoming events.
international / culture / review Saturday July 20, 2019 08:16 byLAMA

A brief review of the movie 'Gun City/Sombra De La Ley' (2018)

The 1920s’ is a rich vein of material for books and movies. It was a period of extremes of wealth and with cultural clashes between the old and new in music, dance, and art, etc. Mostly we have been shown these things in the context of the USA. Think of The Great Gatsby or a ton of film noir and gangster movies from The Roaring Twenties (1939) onwards. Lately, other countries have taken an interest in the time period, with the TV series Babylon Berlin, the most expensive production in German history and Peaky Blinders in England, being salient examples. On the back of all this comes GunCity/La sombra de la ley, (2018) a movie set in Barcelona in 1921.

Gun City opens with the robbery of a military train by anarchists. Anibal (Luis Tosar) an out of town policeman joins local counterparts in their attempt to find the culprits. In classic noir style, we are soon immersed in a messy and gritty world where nobody is quite what they seem and there are multiple layers of duplicity and inter-connection between the characters.

The main players include The Baron (Manolo Solo), a sleazy cabaret owner with a network of contacts that run from high society to the lowest. We meet Lola (Adriana Torrebejano), his main attraction at the club who wants out. There’s also the Information Squad, a group of corrupt, thuggish cops who have a deal with The Baron. The other corner is taken by Salvador (Paco Tous), an elder statesman (or should that be stateless man?) of the anarchist movement, his daughter Sara ( Michelle Jenner) and a young militant (Jaime Lorente). The city is experiencing a wave of strikes. Salvador is a revolutionary but favours a more gradualist approach of such actions to achieve the end result. The younger hothead has no patience for this and advocates immediate armed action by affinity groups. The daughter is caught between these paths.

Into this steps Anibal, the enigmatic outsider. He holds at least partly to Chandler’s description of the Ur noir protagonist “…down these mean streets a man must go who is not himself mean, who is neither tarnished nor afraid”. Anibal has to work with the other cops but sees that their methods are ineffective, he plays the Baron for his own purposes and intervenes in surprising ways in the struggle the anarchists are having. His motivations and identity are left murky for most of the film and this aspect is fairly satisfying dramatically. Which is important, as he is probably the character we are most expected to identify with. Fortunately, the acting is solid and it’s not an easy character to assay. Too much and you come across as inappropriately rosy, too little and you seem wooden and unsympathetic. Though it’s still possible to find fault with the purpose of this character. That is by making Anibal ‘us’ and centring our attention on his role, it values individualism and unjustified authority to address problems rather than collective action and social accountability.

A minor weakness comes in some fairly unconvincing CGI in the aerial establishing shots of the city. We see the Sagrada Familia being built (so nothing old there of course) and the Ramblas as locational signifiers, for example. The other slight fault comes in the unjustifiably neat wrapping up of the plot points at the end in a way that is designed to satisfy ‘us’ rather than being based on likely reality given the cynical world we’ve been placed in. The story is also hardly original in its style or twists. However, if you are a fan of the genre you will probably not care about the lack of originality in the plot and there are plenty of tasty visuals and camera work you’ll like. Likewise, if you want a change from Chicago or New York there’s something fresh for you in Barcelona.

Summing up, this movie should interest anyone interested in crime flicks, the 1920s’ as a period and film noir as a style. It doesn’t entirely satisfy politically, but hey…it’s a crazy mixed-up world out there kid, Whataya want?!

southern africa / community struggles / opinion / analysis Friday July 19, 2019 22:09 byBongani Maponyane

Across South Africa, municipalities are in crisis. They are under-funded, anti-working class, anti-poor and anti-township, and riddled with corruption by elites. The working class is oppressed by the state - as well as the private bosses - and we say "Enough is Enough!" We need to build an alternative: organs of counter-power, which can demand changes and lay the foundations for a deep redistribution of wealth and power to the mass of the people: the working class and poor.

Post-apartheid municipalities are intended, on paper, to realise human rights through providing basic services, like electricity, sanitation and water. They are meant to involve the public in decision-making and budgetary planning through methods like imbizos, community meetings, ward councilor meetings and Integrated Development Plans (IDPs).

In reality, the local arm of the state is extremely inefficient and fails dismally to fulfil its stated purposes. Basic services, especially in the townships, are a disaster. The local state is not about upgrading working class lives. It is a contested site of power, used by rival groups in the local ruling elite to exploit people and extract resources, including through corrupt tenders. Meaningful participation in municipal processes is a lie.

Merafong City Local Municipality in the West Rand District of Gauteng province is a perfect example. Merafong is the largest of three municipalities in the district, making up almost half of its geographical area, and centred on Carletonville, an old mining town. Under executive mayor Maphefo Mogale-Letsie of the ruling African National Congress (ANC), the municipality's townships have been in turmoil.

Shockingly bad delivery of basic services has become the norm in Khutsong, a high-unemployment, black working class township. Community members are very angry, and there is a long list of grievances. We, in the township, are affected in all areas of life: poor roads, lack of infrastructure, constant water cuts compounded by failing sewage systems, illegal dumping and a lack of refuse collection, ongoing power blackouts, and terribly built low-cost "RDP" government houses. Water leaks from collapsing infrastructure have even led to sinkholes, the largest of which destroyed five houses.

The local municipality is plagued with corruption, and this has had a serious effect on service delivery. Those elected into key municipal positions pursue their selfish class interests, always at the expense of the working class. The main methods used are control over council funds by the elite, and the (often corrupt) outsourcing of municipal services to cronies.

In 2014, for example, the mayor rejected calls by her own party, the ANC, for an investigation into 21 dodgy tender awards, amounting to millions of rands, including R22 million for revamping the municipal website "at a time the municipality was struggling to provide services to ratepayers, including replacing ailing infrastructure."[1] Two years later, the mayoral offices were upgraded, and a luxury car bought, without following correct processes and at a time of disastrous conditions in Khutsong. [2] Money for repairing the sinkholes seems to have been diverted, with no repairs in sight.

Merafong was one of the municipalities involved in the VBS banking scandal. Municipalities moved their accounts to the VBS Mutual Bank, in return for payments to senior municipal officials, following which the money was embezzled by the bank managers in one of the largest banking scams in South African history. As of 31 March 2018, Merafong municipality had over R50 million rand in VBS. That money is effectively gone, as the bank collapsed in a public uproar that exposed serious wrongdoing by chiefs and ANC and Economic Freedom Fighters (EFF) leaders.

Coupled to corruption is maladministration: the rot begins at the very top with the mayor. Political party loyalty, rather than skills or hard work, determine appointments, in a system where people get jobs in return for support. By October 2018, Merafong municipality was in debt to a staggering half-a-billion rands, including around R155 million to ESKOM and around R314 million to other creditors. [3] Municipal workers protested as salaries went unpaid in September, [4] while Khutsong underwent protests and road blockades.

On top of this, local municipalities are underfunded. Under neo-liberalism, the budget allocation from national to local government to deliver services has been cut. The number of people in urban areas is rapidly growing, and the need for money has also increased as municipalities are expected to upgrade townships to address the apartheid legacy.

However, there has been a 85% decrease in inter-government transfers to local government from 1991.[5] Up to 90% of local government revenues have to be generated locally, usually meaning higher charges and more cut-offs, cutting costs through methods poor maintenance, outsourcing and casual workers, and other neo-liberal methods, like commercialising municipal operations.

The toxic mixture of corruption, incompetence and neo-liberalism means that many municipalities underspend monies they do have, and fail to collect subsidies from central government they could have, as they run so badly [6] and are so focused on local elite interests.

This situation has been happening for years on end, with no development in sight in Khutsong. Surely community members deserve the right to a clean and healthy environment, to decent living conditions and sustainable jobs? The system in place has not only robbed us of dignity, but has left our neighborhoods unbearable, with sinkholes, failed storm water drains and sewerage leaks, along with an ever-growing unemployment rate and spreading squatter camps.

Municipal governments are only obliged to "consult" the public, that is hear their views. The actual decisions are made by the municipal leadership. [7] No decisions come to the people for checking, and decisions cannot be reversed. Other methods are used to gut the consultation processes as well: inaccurate reporting, use of English for complex documents, withholding information including audits and reports, meetings at inconvenient times and so on.

The problems cannot be fixed by the state. Despite all the promises on paper, service delivery does not align with the local government's ruling elites' interests: they are dependent on votes, but not controlled by the voters.

The state, at all levels, is an authoritarian pyramid of power, which provides no space for the working class and poor to participate in any positive way. Power is centralised in the hands of a few, who can then make decisions in their own class interests. The only group outside the municipality that this political elite will pay attention are the bigger private capitalists, the economic elite. Such a system is ripe for corruption, and, even when money is short, or administration bad, it focuses on elite interests.

The real solution is mass organising, creating what we anarchists call counter-power. This, at the municipal level, means building outside and against the state: from street committee to block committee to ward committee, and upwards, based on meetings and delegates under strict mandates.

Instead of the working class communities being involved in the empty "participatory" processes of the municipalities, which are controlled by elites, we want a bottom-up process controlled by the working class and poor, on issues that affect the towwnship. This means gatherings based on real participation, where the working class public itself is the core of all decision-making, and where all key decisions are passed by those affected through democratic processes. Discussions must be at convenient meeting and at times, like weekends or public holidays that enable participation by community members.

It is essential that these organs of popular organising develop into a "counter-power," that is, into bodies that can fight, from below, for improvements now but that can also, in the future, actually take over local governance. That does not mean making them into a copy of the municipality: it means building an alternative, decentralised system of bottom-up democracy, from the street upwards, which will run the services and develop the areas according to decisions and planning from below, based on common ownership.

The reality is that the system cannot deliver. To build counter-power, we need to be willing to organise protests, and we must always run education. At the same time, our demands should make sure we can operate at a distance from the state, autonomously, rather than get dependent on the politicians. A concrete example of how we can do this is to demand building materials and build our own houses, where we choose, rather than demand RDP houses, built at low quality by local capitalists, far from work.

In building counter-power, it might be useful to attend the various municipal meetings, imbizos, and so on held by the authorities. Grievances can be raised, and demands made for access to audits and information, including in local languages. We must demand transparency and the release of forensic reports of municipal accounts, and if this is refused, it exposes the true nature of the system. But this does not mean pretending these municipal give us a real say - just using the platform to confront the authorities and highlight the backlogs and corruption, building our movements.

Most importantly, this is a call for mass organisation in the community, for us to start building our own structures outside and against the state - and to fight and struggle for ourselves as the working class community of Khutsong, rather than trust the parties or elections.

[1] Baldwin Ndaba, 9 July 2014, "Mayor 'ignored calls for tender probe,'" IOL online,
[2] Ana Reporter, 4 February 2018, "Mayor treats herself to new Benz while Merafong falls into disrepair," IOL online,
[3] Carletonville/ Fochville Herald, 7 November 2018, "Municipal finances looking worse,"
[4] Carletonville/ Fochville Herald, 3 September 2018, "VIDEO: Werkers betoog voor munisipale kantoor,"
[5] Ronald Wesso, 2006, An Alternative View of Globalisation, Local Government and Democracy, ILRIG, Cape Town, p. 17.
[6] Oliver Nathan, 2013, "Municipalities, service delivery and protest," Zabalaza: A Journal of Southern African Revolutionary Anarchism, number 13,
[7] Ronald Wesso, 2006, An Alternative View of Globalisation, Local Government and Democracy, ILRIG, Cape Town, section 1.

Ιβηρική / Αναρχική Ιστορία / Κριτική / Παρουσίαση Friday July 19, 2019 20:32 byΑργύρης Αργυριάδης

Με αφορμή την επανέκδοση του ιστορικού βιβλίου του Μάρει Μπούκτσιν Ισπανοί Αναρχικοί τα ηρωικά χρόνια 1868 – 1936 από τις εκδόσεις Βιβλιοπέλαγος (μετάφραση: Ροζίνα Μπέρκνερ και Γιάννης Καστανάρας) και την συμπλήρωση 83 χρόνων από την ισπανική επανάσταση, «το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας» συνεχίζει να εμπνέει μέχρι και σήμερα τον αγώνα για την ανθρώπινη χειραφέτηση. Το κείμενο αυτό αποτελεί σύνθεση των παρουσιάσεων του Μιχάλη Κορακιανίτη και Αργύρη Αργυριάδη που έγιναν το 2011-12 για την παρουσίαση της πρώτης έκδοσης του Βιβλίου, μαζί με τον αείμνηστο Μιχάλη Πρωτοψάλτη, στο οποίο και αφιερώνεται στην μνήμη του αλλά και στα εκατομμύρια των Αναρχικών που έδωσαν την ζωή τους για την Αναρχία και τον Ελευθεριακό Κομμουνισμό.

83 χρόνια μετά τον Ισπανικό εμφύλιο, η Mνήμη συνεχίζει να οπλίζει τις μνήμες...

Σύμφωνα με τον Έγκελς: «Η ιστορική αποστολή του σύγχρονου προλεταριάτου είναι να πραγματώσει την κοσμοαπελευθερωτική πράξη της μετατροπής της ατομικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής σε κοινωνική». Πέρα όμως από το οικονομικό, οι Ισπανοί αναρχικοί έθεσαν επιπλέον ως κύριο ζήτημα κατά πόσον μπορούν οι άνθρωποι να αποκτήσουν πλήρη και άμεσο έλεγχο της καθημερινής τους ζωής, να διαχειριστούν την κοινωνία με το δικό τους τρόπο –όχι σαν μάζες που καθοδηγούνται από επαγγελματίες ηγέτες αλλά ως πλήρως χειραφετημένα άτομα σε ένα κόσμο χωρίς καθοδηγητές – καθοδηγούμενους, χωρίς αφέντες και σκλάβους. Αυτό ήταν το περιεχόμενο και η «ΙΔΕΑ» που συνεπήρε τους Ισπανούς εργάτες και αγρότες 151 χρόνια πριν, και δεν είναι άλλη από την Αναρχία πάντα συνυφασμένη με τον Αναρχισμό.

Η Αναρχία λοιπόν ως η «ΙΔΕΑ» οργάνωσης, είναι η ιστορία των αγώνων που πραγματεύεται το βιβλίο «Ισπανοί Αναρχικοί τα ένδοξα χρόνια» Μια ιστορία 68 χρόνων αγώνων που κατέληξε στο πιο όμορφο και σημαντικό κατά τη γνώμη μου κοινωνικό πείραμα του 20ού αιώνα και έλαβε χώρα στον Ισπανικό εμφύλιο την τριετία 1936-1939 κατά την οποία οι Ακτήμονες αγρότες της Ισπανίας υπό την σκέπη της αναρχοσυνδικαλιστικής ένωσης CNT προχώρησαν στην επίτευξη της κολεκτιβοποίησης, δηλαδή της κοινωνικοποίησης της αγροτικής παραγωγής εφάρμοσαν το όραμα του ελευθεριακού κομουνισμού κατέδειξαν ότι ο Αναρχισμός δεν είναι ουτοπία και μετά από 3 χρόνια έντιμου αγώνα μπορεί να ηττήθηκαν, αλλά άφησαν ανεξίτηλα την σφραγίδα τους ως παρακαταθήκη για τον μέλλον ότι η εξουσία δεν είναι αήττητη.

Σήμερα 83 χρόνια από την έναρξη του ισπανικού εμφυλίου και 151 χρόνια από την ίδρυση της CNT πολλά έχουν αλλάξει και ίσως αναρωτηθεί κάποιος για το ποια είναι η αξία της επανέκδοσης ενός τέτοιου βιβλίου. Κατά την γνώμη μου το βιβλίο αυτό είναι επίκαιρο σήμερα διότι έρχεται να εξιστορήσει και να επαναφέρει μια ξεχασμένη μνήμη όχι της ιστορίας αλλά του νοήματος ότι τα κοινωνικά κινήματα και οι ιδέες δεν δημιουργούνται ξαφνικά - ούτε εν κενό, αλλά είναι αποτέλεσμα μακρόχρονου αγώνα.

Πιστεύω ότι το βιβλίο αυτό δεν θα πρέπει να το δούμε για να ηρωοποιήσουμε το παρελθόν και να δούμε το μέλλον με όρους παλιού διότι έτσι κινδυνεύουμε απλά να καταλήξουμε γραφικοί τιμητές ενός παρελθόντος που πέρασε ανεπιστρεπτί. Αντίθετα να στοχαστούμε από ότι έγινε και να κάνουμε την ιστορία μια δημιουργική εμπειρία που θα κατανοήσει τα λάθη για να μην τα επαναλάβει ξανά αλλά και να επαναφέρει την μνήμη ότι τίποτα δεν τελείωσε στον κοινωνικό αγώνα. Μόνο τότε ως Αναρχικοί, επαναστάτες έχουμε την δυνατότητα να μιλάμε για το νέο με όρους καινούργιου και να ενδυναμώσουμε την ελπίδα για την ριζοσπαστικοποίηση του αγώνα με στόχο την κοινωνική ανατροπή. Ας δούμε λοιπόν το βιβλίο υπό αυτό το πρίσμα και ας το συγκρίνουμε με τις σημερινές συνθήκες. Διότι οι κολεκτίβες της ιδεολογίας κατά τον ισπανικό εμφύλιο ως εμπειρία του ελευθεριακού κινήματος χθες, συνθέτουν την παρακαταθήκη για την ενδυνάμωση εκ νέου του αγώνα σήμερα, για να φτάσουμε κάποτε στις κοινωνίες της ελευθερίας.

Αρκετές φορές προεικονιστικά μας λένε ότι η αναρχία είναι αδύνατη, ουτοπική, ανεφάρμοστη. Η ιστορία τους διαψεύδει όμως. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο ισπανικός εμφύλιος όπου κανείς δεν πίστευε ότι θα συμβεί το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας. Όπως συμβαίνει και σε άλλα ιστορικά γεγονότα έτσι και για την Ισπανία του 1936 οι επικριτές προσδιόρισαν την ουτοπία ως τον ιδεολογικό χειρισμό για την απαξίωση ενός ενεργού μαχητικού πληθυσμού όπως οι εργαζόμενοι & αγρότες Ισπανοί αναρχικοί. Κανείς δεν πίστευε ότι θα μπορούσε να γίνει πράξη το απελευθερωτικό αίτημα τότε. Και όμως με την επιμονή και αγώνα 100 χρόνων έγινε.
Αλλά για να δούμε πως αυτή η ισπανική έφοδος στον ουρανό έγινε πράξη πρέπει να επιστρέψουμε και να δούμε μέσα από τις σελίδες του βιβλίου στην Ισπανία στα τέλη του 1800 και να ανακαλύψουμε το κίνητρο που δυνάμωσε την άνθιση της μαζικότητας του αναρχικού κινήματος που ήταν καθαρά ιδεολογικό αφενός και συνάμα ηθικό. Η δημιουργία του νέου κόσμου πάνω στον ελευθεριακό κομουνισμό βασίστηκε αρκετά πάνω στις ιδέες του Κροπότκιν (ο κοινωνικός πυλώνας) για τον ηθικό σοσιαλισμό και την αμεσότητα του αναρχισμού ως ιδεώδες του Μπακούνιν προς την ανατροπή του παλαιού κόσμου χωρίς πρωτοπορίες και θέσφατα (πολιτικός – ιδεολογικός πυλώνας), χωρίς φυσικά να ξεχνάμε την επιρροή των κολεκτιβιστικών ιδεών του Προυντόν.

Εξετάζοντας το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο της Ισπανίας, το 1868 τότε που ο Μπακούνιν έστειλε τον Φανέλι, ο ισπανικός λαός ασφυκτιούσε κάτω από τον ζυγό του κλήρου και των τσιφλικάδων. Ήταν λοιπόν κάτι πολύ οικείο για τους Ισπανούς να καταλάβουν τις τους έλεγε έστω και σε διαφορετική γλώσσα ή με νοήματα για αυτό που τους ενώνει. Αυτή η αφήγηση δείχνει στην πράξη την αυξημένη ενσυναίσθηση που αναπτύχθηκε και δεν ήταν άλλη από αυτή την πολυπόθητη κοινωνική χειραφέτηση που ακόμα προσπαθούμε στις μέρες να δημιουργήσουμε.

Η δυνατότητα να πάρει την ζωή στα χέρια του για τον εργάτη ή η οικειοποίηση της παραγωγής για τον αγρότη ειδικά δε για τον ακτήμονα ήταν αρκετά θελκτικό και συμπαγές συνεκτικό στοιχείο για την δυναμική του κοινωνικού μετασχηματισμού. Αυτός ο νέος στόχος ζωής ενδυναμώθηκε από την σαρωτική αμεσότητα του Αναρχισμού, που όντας πιο βατός σε σχέση με τον επιστημονικό σοσιαλισμό, μίλησε στην καρδία των αγράμματων αγροτών και όχι μόνο, αλλά και στους κόλπους των βιομηχανικών εργατών που θεωρήθηκε από τον Μαρξ ως η ελίτ του προλεταριάτου. Οι αναρχικές ιδέες κίνησαν το ενδιαφέρον του κόσμου που αφομοίωσε πολύ γρήγορα τον λόγο του Κροπότκιν και των αδελφών Ρεκλί καθώς και τις κολεκτιβιστικές απόψεις του Μπακούνιν. Έτσι η πλήρης κοινωνική απελευθέρωση στο όνομα της αναρχίας προσέδωσε ορατό σκοπό και στόχο ζωής στο τώρα και όχι στο μετά. Έδωσε απτό νόημα σε σχέση με την θεολογία της ύστερης απελευθέρωσης και των μεταβατικών σταδίων του επιστημονικού σοσιαλισμού που για τον απλό Ισπανό ήταν κάτι το δυσνόητο και μη αναγκαίο.

«Η διαφορά αυτή περιγράφηκε παραστατικά από τον Αβελίνο Γκονθάλεθ Μεγιάδα, ο οποίος συγκρίνει την ελεγχόμενη από τους αναρχικούς Λα Φελγκέρα με την ελεγχόμενη από τους μαρξιστές Σάμα. Και οι δύο πόλεις, παρατηρεί, είχαν ίδιο μέγεθος και τις χώριζε ο ποταμός Ναλόν. Συνδέονταν μεταξύ τους με δυο γέφυρες. Η Οκτωβριανή Εξέγερση «θριάμβευσε μονομιάς στην πόλη των μεταλλουργών και των μεταλλωρύχων. (...) Η Σάμα οργανώθηκε πάνω σε στρατιωτικά πρότυπα. Δικτατορία του προλεταριάτου, κόκκινος στρατός, Κεντρική Επιτροπή, πειθαρχία, εξουσία. (...) Η Λα Φελγκέρα είχε αποφασίσει υπέρ του ελενθεριακού κομμουνισμού: ο λαός στα όπλα, ελευθερία εισόδου εξόδου, σεβασμός στους τεχνικούς του εργοστασίου μεταλλουργίας της Ντούρο-Φελγκέρα, ανοιχτές συζητήσεις για οποιοδήποτε θέμα, κατάργηση του χρήματος, ορθολογική διανομή τροφίμων και ειδών ρουχισμού. Ενθουσιασμός και ευθυμία στη Λα Φελγκέρα. Στρατιωτική βλοσυρότητα στη Σάμα. Οι γέφυρες της Σάμα φυλάσσονταν από ένα σώμα φρουρών με τους αξιωματικούς τους και όλα τα σχετικά Κανείς δεν μπορούσε να μπει ή να βγει από τη Σάμα χωρίς πάσο καλής διαγωγής ή να διασχίσει τους δρόμους χωρίς να γνωρίζει το σύνθημα. Όλα αυτά ήταν γελοιωδώς άσκοπα αφού τα κυβερνητικά στρατεύματα βρίσκονταν πολύ μακριά και η αστική τάξη της Σάμα είχε αφοπλιστεί και εξουδετερωθεί. (...) Όσοι εργάτες της Σάμα δεν ασπάζονταν τη μαρξιστική θρησκεία προτίμησαν να περάσονν στη Λα Φελγκέρα, όπου μπορούσαν τουλάχιστον να αναπνεύσουν. Υπήρχαν δύο αντιλήψεις περί σοσιαλισμού, η μία πλάι στην άλλη: η εξουσιαστική και η ελευθεριακή. Στις δύο όχθες του Ναλόν, δυο αδελφοί πληθυσμοί ξεκίνησαν μια νέα ζωή: με δικτατορία στη Σάμα, με ελευθερία στη Λα Φελγκέρα» (Ισπανοί Αναρχικοί σελ 451-452).

Και εδώ ερχόμαστε στην δύναμη του κοινωνικού Αναρχισμού, διότι ο Αναρχισμός όπου κατόρθωσε έστω ψήγματα νίκης το έκανε μόνο όταν ήταν κοινωνικός, συλλογικός και συντεταγμένος. Η Ισπανία όχι μόνο δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση, αλλά είναι το κεντρικό σημείο αναφοράς για το επιχείρημα αυτό. Οπότε το βιβλίο αυτό αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο μελέτης και προβληματισμού για τους συλλογικούς αγώνες, ειδικά σήμερα σε μια εποχή που κυριαρχεί ο μητροπολιτικός ατομικισμός και η νεανική βία που εμπεριέχει και προσελκύει αναρχούμενες συμπεριφορές οι οποίες εγκλωβίζουν αρκετούς συντρόφους σε μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία εσωστρέφειας και lifestyle υποκουλτούρας. Ας αναρωτηθούν όλοι για το πώς θα μπορούσε να κοινωνικοποιηθεί πάλι ο αναρχικός λόγος, ώστε να μεγεθυνθεί πάλι στο σήμερα, αναλογιζόμενοι φυσικά και τις αιτίες που ο αναρχισμός απομαζικοποιήθηκε και έφτασε στην ιδεολογική απομεγένθυνση του.

Διότι, σύμφωνα με το συνέδριο της Σαραγόσας και το ψήφισμα για την Ομόσπονδη Αντίληψη του Ελευθεριακού Κομουνισμού, «η επανάσταση που θα οδηγούσε σε αυτή τη μελλοντική κοινωνία δεν θα έπρεπε να θεωρηθεί σαν μια ξαφνική πράξη βίας καθώς πολλά εξαρτώνται από την επαναστατική δράση ως «ένα ψυχολογικό φαινόμενο που έρχεται σε αντίθεση με την κατάσταση των πραγμάτων που καταστέλλει τις επιθυμίες και τις ανάγκες του ατόμου». Η βία δεν ήταν το σύνολο της επανάστασης αλλά μόνο το πρώτο βήμα το οποίο καταργεί «την ιδιωτική ιδιοκτησία, το κράτος, την αρχή της εξουσίας και, κατά συνέπεια, τον ταξικό διαχωρισμό των ανθρώπων σε εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενους, σε καταπιεστές και καταπιεσμένους». Η έμφαση που δίνει στην επανάσταση ως ψυχολογικό φαινόμενο και η αποστροφή που εκφράζει απέναντι στην εξουσία καθιστά το ψήφισμα ένα απόλυτα αναρχικό ντοκουμέντο. Πράγματι, ένας τέτοιος προσανατολισμός θα είχε φανεί άτοπος στα πλαίσια της «επιστημονικής», «αντικειμενικής», απρόσωπης ρητορικής ενός μαρξιστικού ντοκουμέντου» (Ισπανοί Αναρχικοί σελ. 484-485).

Όσον αφορά την εξήγηση για το συλλογικό, στην Ισπανία των αρχών του 1900, αν και είναι αρκετά εύκολη αρχικά, παραμένει δυστυχώς δυσνόητη στην συνέχεια για τις σημερινές γενιές των baby loosers που η εργασία έφυγε σαν αποδημητικό πουλί από την κοινωνία. Οι εργάτες και προπαντός οι αγρότες είχαν μάθει εξ εμπειρίας να είναι συλλογικοί και συνεργατικοί ειδικά δε στους αγρούς. Τους ήταν λοιπόν εύκολος ο λόγος για άμεση αντικατάσταση & ανατροπή του συστήματος παίρνοντας στα χέρια τους την σοδειά και την παραγωγή από αυτούς για τους ίδιους. Αλλά και αυτούς τους πήρε εκατό χρόνια συστηματικών αγώνων μέχρι να τα καταφέρουν. Και το κατάφεραν αν όχι όλοι, τουλάχιστον οι πολλοί μαζί.

«Για τους αναρχικούς αγρότες της Ισπανίας το μεσαιωνικό χωριό είχε πολλούς περιορισμούς. Ω ς κοινότητα όμως είχε πολλά χαρακτηριστικά ζωτικής σημασίας. Οι αναρχικοί της Ανδαλουσίας εκτίμησαν το pueblo εξαιτίας του πνεύματος της αλληλοβοήθειας, της αλληλεγγύης, της ισότητας και της κοινωνικότητας, που ήταν απόλυτα σύμφωνο με το στόχο του αναρχισμού και ουσιαστικά κάθε κοινωνίας με κεντρικό άξονα τον άνθρωπο. Θεώρησαν όμως το χωριό ως σημείο εκκίνησης για έναν ακόμα καλύτερο τρόπο ζωής και όχι ως στόχο, ως μια αφετηρία για μια κοινωνία όπου οι υλικές ανάγκες θα ικανοποιούνταν από τη σύγχρονη τεχνολογία και την επιστήμη• η ανθρώπινη σκέψη θα απελευθερωνόταν διαμέσου της λογικής και της γνώσης- το ανθρώπινο πνεύμα θα αναπτυσσόταν διαμέσου της συνεργασίας και της ελευθερίας.

Επομένως, οι αναρχικοί διεξήγαγαν έναν αποφασιστικό πόλεμο ενάντια στα αρνητικά χαρακτηριστικά του pueblo - τη στενοκεφαλιά, τις προκαταλήψεις, την άγνοια και τα συστήματα εξουσίας Ενθάρρυναν το σεβασμό απέναντι στη μόρφωση και τις τολμηρότερες ιδέες σχεδόν σε κάθε τομέα της ζωής. Στους αγρότες και στους braceros μετέδωσαν μια αίσθηση αξιοπρέπειας και αυτοσεβασμού, γενναιοδωρίας απέναντι στους καταπιεσμένους της τάξης τους και βέβαια μια θέαση της ανθρωπότητας που ήταν έντονα διεθνιστική τόσο στο πνεύμα όσο και στην προοπτική. Έφεραν στα pueblos μια γνώση των επιστημών που είχε απαγορευτεί από τον κλήρο, τη διεκδίκηση μιας ελευθερίας που είχε καταργηθεί από το κράτος και μια απαίτηση για την υλική ευημερία που είχαν σφετεριστεί οι κυρίαρχες τάξεις.» (Ισπανοί Αναρχικοί σελ 194-195).

Οπότε όταν έχεις να κάνεις με ένα επαναστατικό κίνημα, όπως το ισπανικό αναρχικό κίνημα που για ένα χρονικό διάστημα 68 ετών (τα χρόνια που ο Μάρεϊ Μπούκτσιν χαρακτηρίζει «ηρωικά) προετοίμαζε καθημερινά στα έγκατα της κοινωνίας την τελική του έφοδο, δεν νομίζω ότι έχει τόση σημασία να εμμένεις στην ήττα αυτού του κινήματος και στα αίτιά της. Για να καταλάβουμε πόσο αφοσιωμένοι ήταν οι Ισπανοί εργάτες {για παράδειγμα στη «μαύρη» (καθαρά αναρχική) Σαραγόσα} στην Ιδέα , δηλαδή στο σχέδιο ανατροπής της καπιταλιστικής κοινωνίας, αρκεί να παραθέσουμε το σχόλιο του Άγγλου ιστορικού Ρεϊμόντ Καρ ο οποίος υπογράμμιζε ότι «οι απεργίες χαρακτηρίζονταν από την περιφρόνηση απέναντι στα οικονομικά αιτήματα και από τη δύναμη της επαναστατικής τους αλληλεγγύης: οι απεργίες για τους φυλακισμένους συντρόφους ήταν πιο δημοφιλείς από τις απεργίες για καλύτερες συνθήκες».

Όταν η CNT είχε φτάσει να απαριθμεί ένα εκατομμύριο μέλη, βρισκόταν ήδη κάτω από την ανεξίτηλη επίδραση των αναρχικών της FAI και παρόλο που αυτοί οι τελευταίοι δεν ξεπερνούσαν τους τριάντα χιλιάδες και παρόλο που από το ένα εκατομμύριο μέλη της αναρχοσυνδικαλιστικής ομοσπονδίας μόνο ένας περιορισμένος αριθμός μελών θα μπορούσαν να θεωρηθούν αποφασισμένοι αναρχικοί αγωνιστές, η CNT βρισκόταν κάτω από την άμεση επιρροή των αναρχοκομμουνιστικών, αντικρατιστικών, αποκεντρωτικών και αμεσοδημοκρατικών ιδεών και στην πράξη λειτουργούσε σε εντυπωσιακό βαθμό μέσα από αντιεξουσιαστικές δομές.

Στην ιστορία του ισπανικού αναρχισμού, συναρπαστική και διδακτική ήταν η εκρηκτική συχνά συνύπαρξη αυτών των δύο οργανώσεων, της CNT και της FAI, μέχρι την τελική τους συμπόρευση το 1936. Από τη μια οι μαχητικοί αναρχικοί της FAI, οι οποίοι- δρώντας κυρίως μέσα από τα grupo de afinidad, τις ομάδες εκλεκτικής συγγένειας, με τις σφιχτοδεμένες διαπροσωπικές σχέσεις- ήταν ολόψυχα αφοσιωμένοι στην ανατροπή του καπιταλισμού και γι’ αυτό διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουν την άμεση δράση σε όλες τις εκφάνσεις της. Και από την άλλη μια μαζική αναρχοσυνδικαλιστική οργάνωση, η οποία- παράλληλα με τον γενικό αντιεξουσιαστικό και αντικαπιταλιστικό προσανατολισμό της- ήταν εκ των πραγμάτων αναγκασμένη να αγωνίζεται για τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών και εξάλλου χάρη σε αυτήν την ικανότητά της συγκέντρωνε τόσους πολλούς εργάτες. Εντέλει οι αναρχικοί στην Ισπανία-κι αυτό δείχνει τον πλούτο και το μεγαλείο του κινήματός τους-κατόρθωσαν να συνενώσουν αυτές τις διαφορετικές τάσεις, τις περισσότερο ή λιγότερο ριζοσπαστικές, τις περισσότερο ή λιγότερο διαλλακτικές, σε ένα επαναστατικό κίνημα, το οποίο -παρά τις όποιες ελλείψεις του- εξακολούθησε μέχρι το τέλος να συνιστά ένα μοναδικό κοινωνικό πείραμα απελευθέρωσης ιδεών, δυνάμεων και δυνατοτήτων, που βρίσκονταν σε λανθάνουσα κατάσταση μέσα στην ισπανική κοινωνία.

Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να επισημάνουμε μια στάση που θα ήταν τελείως αντίθετη με το πνεύμα, που οι ίδιοι οι ισπανοί αναρχικοί καλλιέργησαν, θα ήταν εκείνη της άκριτης εξιδανίκευσης του ισπανικού αναρχισμού. Όπως το θέτει εξάλλου ο Μπούκτσιν στην εισαγωγή του βιβλίου του, όπως σε όλες τις ισπανικές οργανώσεις έτσι και μέσα στις αναρχικές οργανώσεις υπήρξαν τυχοδιώκτες με ιδιοτελή κίνητρα οι οποίοι, όπως, χαρακτηριστικά αναφέρει, «πρόδωσαν τα ελευθεριακά τους ιδεώδη σε κρίσιμες στιγμές του αγώνα». Σε αυτό το σημείο εντούτοις αξίζει να σημειώσουμε ότι οι αναρχικοί στην Ισπανία είχαν στην κυριολεξία αλλεργία με εκείνους τους συντρόφους, συνδικαλιστές για παράδειγμα, που τύχαινε να καταλαμβάνουν νευραλγικές, υπεύθυνες, θέσεις- και γι’ αυτό πίστευαν στη διαρκή παρακολούθηση αυτών των συντρόφων και στο διαρκή έλεγχό τους από τα κάτω. Είναι από αυτήν την άποψη χαρακτηριστική η κριτική ενός αναρχοσυνδικαλιστή του Μπουενακάσα, ο οποίος επιχειρηματολογώντας υπέρ της απομάκρυνσης από την αρχισυνταξία της κεντρικής αναρχοσυνδικαλιστικής εφημερίδας, Solidaridad Obrera, του καταξιωμένου αγωνιστή Άνχελ Πεστάνια, εκπροσώπου της μετριοπαθούς αναρχοσυνδικαλιστικής πτέρυγας, ανέφερε- ανάμεσα στα άλλα- ότι ο σύντροφος είχε πέντε χρόνια να δουλέψει ως ωρολογοποιός κι επομένως είχε περιχαρακωθεί στο μηχανισμό της CNT. O ίδιος ο Πεστάνια, ως εκπρόσωπος πάντα μιας μετριοπαθούς, περισσότερο ρεφορμιστικής τάσης, είχε σε άλλη συγκυρία εξοργιστεί με εργαζόμενους που συμμετείχαν σε εργατικές επιτροπές ως έμμισθα στελέχη.

Όμως η μοναδική αξία του αναρχικού ισπανικού κινήματος βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός ότι δεν αντιμετώπισε την υπόθεση των επαναστατικών αλλαγών αποστειρωμένα, με τους αγωνιστές να είναι πιόνια σε μια ιστορική σκακιέρα, στην οποία οι κινήσεις υπαγορεύονται από την αποκλειστική γνώση των ειδικών και από άνωθεν ντιρεκτίβες . Γι’ αυτό ο ισπανικός αναρχισμός όχι μόνο διατήρησε τη φλόγα και τον πλούτο του βιώματος, αλλά και μετέφερε το κέντρο βάρους των ανατροπών στο προσωπικό, σωματικό θα έλεγα, επίπεδο του καθενός, ακριβώς όπως είχε πάντα την τάση να μεταφέρει το κέντρο βάρους των συλλογικών αποφάσεων στη βάση της κοινωνίας, στο καθημερινό, τοπικό επίπεδο. Όπως σημειώνει ο Μπούκτσιν: « Σε αντίθεση με τα μαρξιστικά κινήματα, ο ισπανικός αναρχισμός έδινε μεγάλη σημασία στον τρόπο ζωής, στην πλήρη αναδόμηση του ατόμου σύμφωνα με τις ελευθεριακές κατευθύνσεις. Έδινε ιδιαίτερη αξία στον αυθορμητισμό, στο πάθος και στην πρωτοβουλία της βάσης….. Οι ισπανοί αναρχικοί συζητούσαν με πάθος και τις παραμικρές αλλαγές που θα έφερνε η επανάσταση στον καθημερινό τρόπο ζωής τους και πολλοί από αυτούς εφάρμοζαν όσο ήταν δυνατό αυτές τις αρχές άμεσα στην πράξη… Πολλοί τελειοποιήθηκαν στη γλώσσα εσπεράντο με την πεποίθηση ότι μετά την επανάσταση θα καταργούνταν τα εθνικά σύνορα των χωρών, οι άνθρωποι θα μιλούσαν μια κοινή γλώσσα και θα μοιράζονταν μια κοινή πολιτιστική παράδοση…. Ουδέποτε χρησιμοποιούσαν στις καθημερινές συζητήσεις τους τη λέξη «θεός», έλεγαν salud (= γεια σου) και όχι adios (=στην ευχή του θεού), απέφευγαν τις σχέσεις με τους κληρικούς και τις κρατικές αρχές, δεν νομιμοποιούσαν με το γάμο τις «ελεύθερες ενώσεις» τους, δε βάφτιζαν ούτε νομιμοποιούσαν τα παιδιά τους». Και καταλήγει ο Μπ. «

Πρέπει να γνωρίζει κανείς την καθολική Ισπανία για να αντιληφθεί πόσο μεγαλεπήβολη ήταν αυτή η αυτό-επιβαλλόμενη ηθική…»
Μια από τις αρχές των Ισπανών Αναρχικών αφορούσε την ακλόνητη πεποίθησή τους ότι τα μέσα που υιοθετούσαν, οι μέθοδοι πάλης, όχι μόνο δεν μπορούσαν να διαχωριστούν από την ελευθεριακή κοινωνία στην οποία απέβλεπαν, αλλά όφειλαν να απεικονίζουν και να ενσωματώνουν τις βασικές όψεις του comunismo libertario (ελευθεριακός κομμουνισμός), τον οποίο επιζητούσαν να πραγματώσουν. Γράφει ο Μπούκτσιν: «Αν ένα κίνημα επιδίωκε να δημιουργήσει έναν κόσμο ενωμένο στη βάση της αλληλεγγύης και της αλληλοβοήθειας, όφειλε να διέπεται από τις αρχές του. Αν επιδίωκε μια αποκεντρωτική, αντιεξουσιαστική, ακρατική κοινωνία, όφειλε να είναι δομημένο πάνω σε αυτούς τους στόχους….. οι αναρχικοί τόνιζαν συνεχώς τη σημασία της εκπαίδευσης και την ανάγκη να ζουν σύμφωνα με τις αναρχικές επιταγές- με άλλα λόγια τη ανάγκη να δημιουργήσουν μια αντικοινωνία που θα εξασφάλιζε το χώρο που χρειάζονται οι άνθρωποι για να ανακαλύψουν και να δημιουργήσουν εκ νέου τον εαυτό τους. Επομένως έδιναν μεγαλύτερη σημασία στον ελεύθερο χρόνο και στην ηθική υπεροχή. Περιφρονούσαν τους σοσιαλιστές επειδή τα αιτήματά τους επικεντρώνονταν πρωταρχικά στις μισθολογικές αυξήσεις και τις υλικές βελτιώσεις. Στα μάτια των αναρχικών, η ανάγκη για μείωση των ωρών εργασίας ήταν πολύ πιο σημαντική, γιατί σύμφωνα με τον Ανσέλμο Λορένθο, τον «παππού» του ισπανικού αναρχισμού (1842-1914), οι άνθρωποι «θα έχουν τον ελεύθερο χρόνο να σκέφτονται, να μελετούν….. να ικανοποιούν τα ηθικά τους ένστικτα».

Και σε ένα άλλο απόσπασμα στο τέλος του βιβλίου, στα Συμπεράσματα, ο Μπούκτσιν εξετάζει το κατά πόσο ήταν εφικτή μια κομμουνιστική επανάσταση σε μια βιομηχανικά υπανάπτυκτη χώρα κι αναφέρει πάνω στο ίδιο θέμα τις σκέψεις του διακεκριμένου αναρχικού θεωρητικού Αμπάδ δε Σαντιγιάν, ο οποίος σε ένα έργο με τίτλο Μετά την Επανάσταση, το οποίο συζητήθηκε εκτενώς στα πλαίσια του ισπανικού αναρχικού κινήματος, έγραφε «Κάθε περίοδο στέρησης και φτώχειας παράγει βαρβαρότητα, ηθική οπισθοδρόμηση και μια άγρια μάχη όλων για το καθημερινό ψωμί…. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο στοχεύουμε να εγκαθιδρύσουμε τις καλύτερες οικονομικές συνθήκες, οι οποίες θα λειτουργήσουν ως εγγύηση ίσων και σταθερών σχέσεων ανάμεσα στους ανθρώπους. Δεν θα πάψουμε να είμαστε αναρχικοί ακόμη και με άδεια στομάχια, αλλά δεν μας αρέσει να έχουμε άδεια στομάχια». Συνεχίζοντας το συλλογισμό του Σαντιγιάν, ο Μπούκτσιν καταλήγει: « Τέλος, σε μια οικονομία αφθονίας, που θα μπορεί να καλύπτει τις προσωπικές ανάγκες με αντίτιμο ένα στοιχειώδη μόχθο, το άτομο μπορεί να αποκτήσει τον ελεύθερο χρόνο για την πνευματική του καλλιέργεια και την πλήρη συμμετοχή του στην άμεση διαχείριση της κοινωνικής ζωής » Και στη συνέχεια ο Μπούκτσιν, αφού προσυπογράφει την προειδοποίηση του Σαντιγιάν, την άνοιξη του 1936, ότι «ο κομμουνισμός θα είναι το αποτέλεσμα της αφθονίας και χωρίς αυτήν θα παραμείνει απλώς ένα ιδανικό», αναφέρεται στο διφυή, και γόνιμα αντιφατικό χαρακτήρα του αναρχικού οράματος. Γράφει: «Πίστευαν στον «ελεύθερο έρωτα» επειδή πίστευαν στην ελευθερία του ζευγαρώματος πέρα από την πολιτική ή θρησκευτική επικύρωση, αλλά απέφευγαν την ελεύθερη έκφραση της σεξουαλικότητας και τις πολυγαμικές σχέσεις. Οραματίζονταν την ευθυμία στον εργασιακό χώρο, αλλά θαύμαζαν την σκληρή εργασία και σχεδόν εξυμνούσαν τις εξαγνιστικές της ιδιότητες. Στην κοινωνία της «Αρκαδίας» δεν θα υπήρχαν «δικαιώματα χωρίς καθήκοντα και καθήκοντα χωρίς δικαιώματα»… Εντούτοις οι ισπανοί αναρχικοί άφησαν πίσω τους μια απτή πραγματικότητα που έχει ιδιαίτερη σημασία για τον κοινωνικό ριζοσπαστισμό της. Τα «ηρωικά χρόνια» του κινήματος από το 1868 μέχρι το 1936, σημαδεύτηκαν από μια συναρπαστική διαδικασία πειραματισμού σε οργανωτικές δομές, τεχνικές λήψης αποφάσεων, προσωπικές αξίες, εκπαιδευτικούς στόχους και μεθόδους πάλης».

Για μια σκιαγράφηση του που πατάμε εμείς σήμερα και που βρίσκονταν οι Ισπανοί αναρχικοί τότε, θα παραθέσω πάλι ένα απόσπασμα από τον πρόλογο του Μπoύκτσιν στο βιβλίο του. Γράφει: « Ο καπιταλισμός σήμερα έχει διεισδύσει στην καθημερινή ζωή περισσότερο από ποτέ. Έχει διαρρήξει τους ισχυρούς κοινοτικούς δεσμούς… Εκείνα τα χρόνια το κεφάλαιο πολιορκούσε μια προφανώς προβιομηχανική κοινωνία, η οποία μπορούσε να του αντισταθεί με την πλούσια ποικιλία της ζωής στις γειτονιές της, στις πόλεις και στα χωριά της. Σήμερα εκείνη η προβιομηχανική κοινωνία παραχωρεί ραγδαία τη θέση της σε μια ιδιαίτερα εμπορευματοποιημένη κοινωνία της αγοράς- όχι απλά σε μια οικονομία της αγοράς- που έχει μετατρέψει ένα μεγάλο μέρος του δυτικού κόσμου σε ένα γιγαντιαίο σούπερ μάρκετ με τους υποταγμένους και μίζερους τρόπους ζωής».

Σήμερα που η εξατομίκευση της εργασίας έχει κατακερματίσει τον άνθρωπο αυτό φαντάζει δυσνόητο λόγο του ιδιότυπου ιδρυματισμού που έχει υπαχθεί σύγχρονος αποδυναμωμένος πολίτης, ώστε ο ευνουχισμένος ιδιώτης να ξαναβρεί την χαμένη κοινωνικότητα του να γίνει εκ νέου συλλογικός υπακούοντας σε ένα ακατανόητο κάλεσμα σε ένα υποσυνείδητο κοινωνικό ένστικτο για να πάψει να είναι μόνος, διότι κάτι μέσα του λέει ότι όλοι μαζί μπορούμε. Και το βιβλίο αυτό μπορεί να ενδυναμώσει αυτόν τον συλλογισμό αρκεί να μην εξιδανικευτεί. Η εποχή της αθωότητας έχει περάσει ανεπιστρεπτί τόσο για τους Ισπανούς Αναρχικούς όσο και για μας 80 χρόνια αργότερα. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πάψουμε να εμπνεόμαστε από τα ελευθεριακά παραδείγματα ως παρακαταθήκη για το μέλλον. Ο αντίπαλος μπορεί να άλλαξε μορφή αλλά ο κοινωνικός ανταγωνισμός παραμένει.

Οι Ισπανοί αναρχικοί κατάφεραν το 1936 μετά από 68 χρόνια αιματηρών αγώνων να κάνουν πράξη την κοινωνική επανάσταση στις 19 Ιουλίου απέναντι στις δυνάμεις του Φράνκο. Στην απόπειρα του πραξικοπήματος οι Ισπανοί αντέταξαν τον εργάτη στην πόλη ως το απελευθερωτικό υποκείμενο φορέα του αντίπαλου δέους αλλά και τον αγρότη στην ύπαιθρο. Όντας ένα σαφές ιδεολογικό κίνημα οι ισπανοί αναρχικοί, την αρχική στρατιωτική νίκη προσπάθησαν να την μετατρέψουν σε κοινωνικό μετασχηματισμό προς εκπλήρωση του οράματος του ελευθεριακού κομμουνισμού.

O επιστημονικός σοσιαλισμός απαιτούσε πάντα ένα είδος αποστασιοποίησης απέναντι στους ανθρώπους. Προείχε αφοσίωση στο κόμμα και στον μηχανισμό του και όχι σε εκείνους που μοιράζονταν κοινούς αγώνες κινδύνους και ευθύνες. Οι αναρχικοί ήταν πάντα αντίθετοι σε αυτή την κατάσταση. Για εκείνους η επανάσταση ήταν πάνω από όλα ένας μεγάλος ηθικός μετασχηματισμός. Για τους Ισπανούς -και όχι μόνο- αναρχικούς ένα κίνημα που επιδιώκει την προώθηση μιας απελευθερωτικής επανάστασης οφείλει να αναπτύξει απελευθερωτικά και επαναστατικά πρότυπα. Να απεικονίζει την ελεύθερη κοινωνία που προσπαθεί να πραγματώσει και όχι την καταπιεστική που προσπαθεί να ανατρέψει. Αν δηλαδή ένα κίνημα επιδιώκει να δημιουργήσει έναν κόσμο ενωμένο με βάση την αλληλεγγύη και την αλληλοβοήθεια οφείλει να διέπεται από αυτές τις αρχές. Αν επιδιώκει μια αποκεντρωτική, αντιεξουσιαστική, ακρατική κοινωνία οφείλει να είναι δομημένο πάνω σε αυτούς τους στόχους. Θυμηθείτε ότι το 1896 οι Ισπανοί στον αναρχισμό βρήκαν την ιδεολογία και στον εργάτη – αγρότη αλλά και στην γυναίκα τον ρόλο της απελευθέρωσης. Στον πρόλογο για το βιβλίο του Σαμ Ντόλγκοφ «Αναρχικές Κολεκτίβες»(Εκδόσεις Διεθνής Βιβλιοθήκη) ο Μπούκτσιν σημειώνει «Ο όρος «ολοκληρωμένη προσωπικότητα» παρουσιάζεται συχνά στα ντοκουμέντα των Ισπανών αναρχικών και έγιναν ακούραστες προσπάθειες για την ανάπτυξη της προσωπικότητας των ατόμων, τα οποία, όχι μόνο έπρεπε να ενστερνιστούν τις αντιεξουσιαστικές αρχές, αλλά και να δοκιμάζουν να τις εφαρμόζουν στην πράξη. Κατά συνέπεια το οργανωτικό πλαίσιο του κινήματος (όπως εκφράστηκε στην «πρώτη Διεθνή», τη CNT και τη FAI) έπρεπε να είναι αποκεντρωμένο και να επιτρέπει το μεγαλύτερο βαθμό πρωτοβουλίας και λήψης αποφάσεων στη βάση και να παρέχει δομικές εγγυήσεις ενάντια στο σχηματισμό γραφειοκρατίας».

Όπως δείχνει το ισπανικό παράδειγμα η κοινωνική επανάσταση, η αναμόχλευση των πάντων μέχρι να βρεθεί εκείνη η νέα ισορροπία, αρμονία αν θέλετε, που θα απελευθερώνει όσο γίνεται περισσότερες συλλογικές δυνατότητες και θα ελαχιστοποιεί τον αποκλεισμό και την αδικία, αυτή η κοινωνική επανάσταση είναι μια δαιδαλώδης διαδικασία. Ένας δρόμος που περιλαμβάνει πολλά κάθετα και παράλληλα μονοπάτια, πολλούς παράδρομους βαθύτατων πολιτισμικών ανατροπών που θέτουν σε αμφιβολία και διερώτηση το κυρίαρχο φαντασιακό, δηλαδή το συνολικό τρόπο ζωής, τις κυρίαρχες αξίες και αντιλήψεις, τον ίδιο τον τρόπο πρόσληψης της πραγματικότητας από τον καθένα από εμάς.

Οι Ισπανοί αναρχικοί κατάφεραν να δείξουν ότι η ουτοπία δεν είναι εφικτή παρά μόνο για όσους δεν την προσπαθήσουν. Ο σημερινός άνθρωπος χρειάζεται να αποστοχασθεί εκ νέου για να χρησιμοποιήσω έναν λογοθεραπευτικό όρο του Βίκτωρ Φρανκλ, να πετάξει το φτωχό του ιδεολογικό εγώ και να μπει εκ νέου σε ένα πλούσιο κοινωνικό εμείς. Κλείνοντας θεωρώ η επανέκδοση του βιβλίου αυτού κάτι πολύ σημαντικό. Διότι το ουσιαστικό σε αυτές τις αφηγήσεις του ελευθεριακού παρελθόντος είναι ότι πάντα κουβαλούν μαζί τους αυτούς τους σπόρους που αν και συνθλίβονται, δεν πεθαίνουν μα ανοίγουν ρωγμές στην σύγχρονη εποχή για να περάσουν μέσα τους και να βρουν ξανά το νόημα οι άνθρωποι του μέλλοντος.

*Ο Αργύρης Αργυριάδης αφού πρώτα έζησε την συγκλονιστική εμπειρία της συναυλίας του Rory Gallagher στην Νέα Φιλαδέλφεια το 1981 έκτοτε, από μικρή ηλικία τρέχει στα στενά των Εξαρχείων, πιστός στην Ιδέα της ελευθερίας, παραμένει πάντα καταληψίας «τρελός και ευτυχισμένος», υπερασπιστής του Ιστορικού Μείζονος Αναρχισμού και μέλους του Ενός Δυνατού Συνδικάτου. Μισό αιώνα μετά την γέννηση του, έχει αφιερώσει τις σπουδές του στην ιατρική, την ψυχιατρική και την ψυχολογία στον αγώνα για την κοινωνική χειραφέτηση. Όταν δεν διαβάζει επικίνδυνα βιβλία, δεν ακούει παράξενες μουσικές ή να γράφει ακατανόητες ιστορίες στο merlin's, συμμετέχει σε Αυτοργανωμένες Συλλογικότητες Υγείας,συνελεύσεις, πορείες και δράσεις διότι τίποτα δεν έχει τελειώσει ακόμα.

rusia / ucrania / bielorrusia / historia del anarquismo / opinión / análisis Friday July 19, 2019 07:11 byJesús Aller

Para desentrañar los hechos de la Revolución majnovista disponemos de las crónicas de algunos de sus protagonistas en los distintos bandos enfrentados, y de otros testimonios, más raros, de personas que no militaron en ninguno de ellos. Si a esto unimos la gran cantidad de documentos tales como: publicaciones periódicas, actas de congresos y reuniones, manifiestos y proclamas, queda completa la base fundamental para el conocimiento histórico de aquel proceso. A partir de estas fuentes primarias, numerosos autores han acometido la tarea de elaborar un relato de lo sucedido y alcanzar una interpretación de los factores que lo condicionaron, así como de su influencia en el contexto, enormemente complejo, en el que se enmarcaba.

Entre estos trabajos, un grupo esencial lo conforman los escritos de los historiadores soviéticos. La victoria de los bolcheviques en la que se denominó “Pequeña guerra civil” generó intentos de idear una explicación para el hecho misterioso de que una revuelta en una zona relativamente pequeña hubiera sido capaz de traer en jaque al Ejército rojo durante tanto tiempo. Las conclusiones de estos autores se caracterizan, como veremos, por una desfiguración grosera del movimiento, atribuyéndosele rasgos carentes de base documental, pero que servían para justificar lo sucedido, al tiempo que descalificaban a los enemigos y excusaban la represión desencadenada contra ellos.

La mala noticia cuando tratamos de acercarnos a esta historiografía soviética sobre la Majnóvschina es que son textos difíciles de encontrar y que apenas han sido traducidos. La buena noticia es que diversos autores, y principalmente Alexander Skirda, presentan resúmenes de estas fuentes en algunos trabajos que se citan al final de este artículo. Mi intención ha sido sólo sintetizar los datos que allí se aportan con el objetivo de despertar el interés de los lectores hacia las páginas que exponen el asunto con mayor detalle.

Un problema para abordar esta síntesis es que la imagen de la Revolución majnovista que nos proponen los autores soviéticos va variando con las vicisitudes de la historia de la URSS, y ello hace necesario tratar por separado las publicaciones que corresponden a los diferentes momentos de ésta. Nos encontraremos así, si se me permite el símil musical, con una sinfonía en cuatro movimientos, en la que algunos temas principales se repiten y entrelazan, al tiempo que los cambios que observamos en orquestación, ritmo y tratamiento de los motivos nos ilustran sobre la evolución del régimen.

Primer movimiento: años 20

En Rusia y Ucrania se distinguían en el tiempo de la revuelta varios grupos de campesinos: ricos (kulakí), que explotaban el trabajo de otros; medios (seredniakí); pobres (bedniakí) y peones contratados (batrakí). Las fuentes primarias disponibles indican claramente que los majnovistas defendían los intereses de los más pobres a través de la expropiación de terratenientes y kulakí o kulaks, y la formación de comunas rurales autogestionadas. Sin embargo, una acusación recurrente contra ellos va a ser un supuesto carácter de “movimiento de kulaks”. Este infundio aparece por primera vez el 2 de junio de 1919 en un artículo de Trotsky, pero va tener un enorme éxito en la historiografía soviética posterior.

Los trabajos de esta primera época resultan valiosos, de todas formas, porque aportan gran cantidad de datos hemerográficos y documentales de sumo interés. La obra más rigurosa y fundamentada de este periodo es la que publica en 1927 Mijaíl I. Kubanin, un miembro de la oposición de izquierdas que morirá en las purgas estalinistas, en 1941. Éste mantiene que el movimiento actuó correctamente y defendió los intereses de los campesinos más pobres durante 1918 (lucha contra la ocupación austro-alemana) y 1919 (lucha contra los blancos), y sólo se descarrió a finales de ese año, cuando la influencia de los kulaks dentro de él propició la ruptura con el estado soviético. Por otra parte, admite que hasta 1920 no existen evidencias de bandidismo ni saqueos de los majnovistas, sino que, por el contrario, este tipo de comportamientos fueron reprimidos con dureza por sus dirigentes.

Es Kubanin también quien descubre y edita un supuesto diario de la esposa de Néstor Majnó, que contiene graves acusaciones de ejecuciones sumarias por parte de los insurgentes. Éstas fueron rebatidas por el propio Batko. Posteriormente, V. N. Litvínov en un estudio sobre este documento realizado en 1990 concluye que se trata probablemente de una falsificación urdida por la Cheká.

Segundo movimiento: la era de Stalin

Hay que esperar bastante para que aparezca en la URSS un nuevo trabajo de cierta extensión que trate sobre la Revolución majnovista. Ye. M. Yaroslavski en su libro de 1937 sobre el anarquismo en Rusia, traducido a varios idiomas, reconoce que el movimiento favoreció la lucha contra la reacción en algunos momentos, pero recoge las acusaciones más graves e infundadas sobre él para perfilar la imagen de unos bandidos-kulaks hostiles al “poder soviético” a los que no hubo más remedio que exterminar. De todas formas, Yaroslavski no deja de tender una mano a ciertas corrientes del anarquismo, principalmente anarcosindicalistas, que no dudaron en colaborar con el “poder soviético” o, mientras él escribía, se planteaban asumir en España responsabilidades gubernamentales.

En la estela de este libro, la primera edición (1938) de la Gran Enciclopedia Soviética define la Majnóvschina como un “Movimiento de kulaks, anarquistas y guardias blancos (…), que practicó pogromos antisemitas, saqueos salvajes y asesinatos de comunistas.” Son ésos los años también en que Trotsky revisita el tema en algunos de sus últimos textos. El fundador del Ejército rojo no es capaz de percatarse de que él mismo servía por entonces a la máquina brutal que ahora lo persigue y está a punto de destruirlo. Contra la losa suenan sólo las falsas monedas de siempre: kulaks, reaccionarios, bandidos, antisemitas…

Tercer movimiento: postestalinismo

Ciertamente, no podemos hablar de deshielo tras la muerte de Stalin para el asunto que nos ocupa. En su trabajo de 1964, I. Ya. Trífonov reproduce todos los clichés denigratorios mencionados, aunque capta el espíritu de su propio tiempo planteando por primera vez que la Revolución majnovista fue inspirada y organizada por el imperialismo internacional. Completa su labor con una crítica despiadada de los aspectos más positivos del análisis del ya asesinado Kubanin. Los escritos de S. N. Semánov (1968) y S. N. Kánev (1974) insisten sin ningún propósito de enmienda en las calumnias habituales. Resulta difícil comprender la incapacidad del sistema para realizar una revisión del pasado que en aquel momento seguramente hubiera sido posible sin que peligrara la vida del cronista.

Cuarto movimiento: rehabilitación

Hubo que esperar a la Perestroika para que se produjera la rehabilitación de Néstor Majnó en la URSS. El 8 de febrero de 1989, Vasili Y. Golovánov publica en la sección histórica de la influyente Gaceta literaria, editada en Moscú por la Unión de Escritores, un artículo que rompe de forma contundente con la triste tradición que venimos refiriendo. A través de un refrescante retorno a las fuentes primarias, los infundios contumazmente vertidos sobre el movimiento son reconocidos como tales, y la responsabilidad de la ruptura en dos ocasiones de los acuerdos firmados entre majnovistas y bolcheviques es imputada con total claridad a estos últimos. Cae esta deuda en solitario sobre Trotsky para la represión del año 1919, y en 1920 se reparte entre el conjunto de los mandatarios del Kremlin. Néstor Majnó es presentado en este trabajo como el líder de un movimiento autogestionario de soviets libres y como un talentoso jefe militar que, contando con un amplio apoyo popular, fue capaz de poner en jaque a enemigos muy poderosos, y sucumbió al fin sólo por la aplastante superioridad de los medios que el Ejército rojo lanzó contra él.

Emociona pensar que esta rehabilitación se produjo a los pocos meses del centenario del nacimiento de Néstor Majnó, y nada nos impide imaginar que podría haber sobrevivido hasta ese momento, y estar entre los llamados a la nueva lucha en la que Rusia se lo jugaba todo otra vez. Mucho podía haber aportado allí su confianza absoluta en la capacidad del ser humano para organizarse libre y democráticamente en todos los reductos de la vida, y para construir una sociedad basada en la solidaridad, el diálogo y la federación. Sin embargo, otros impusieron sus mentiras en esta encrucijada y al fin la libertad fue sólo la de los mafiosos para dominar y explotar a sus semejantes.

Hay que decir que en la nueva Rusia, escritores e historiadores regresan cada poco a los hechos decisivos de aquellos años de vértigo a orillas del Dniéper. Son trabajos como Tachankas del sur (1997) del propio Golovánov, que a partir de una búsqueda concienzuda en los archivos militares, despliega potentes recursos literarios para transmitir al lector la esencia del movimiento majnovista. El historiador Aleksandr Shubin en 1998 aporta también nuevas fuentes que le sirven para elaborar una minuciosa biografía de Néstor Majnó, y alumbrar el sentido de su lucha y su carácter constructivo y humanista.

Documentación utilizada:

Historia del anarquismo en Rusia de Ye. M. Yaroslavski (1937).

The rehabilitation of Makhno de A. Skirda (1989).

An unsolved mystery - The diary of Makhno’s wife de V. N. Litvínov (1990).

Nestor Makhno-Anarchy’s cossack. The struggle for free soviets in the Ukraine (1917-1921) de A. Skirda (2004).

netherlands / germany / austria / anarchist movement / anarchist communist event Tuesday July 16, 2019 22:28 bydie plattform

We’re glad, that we are now able to publish our first text in English. Since the beginning of our initiative we made international contacts to other anarchist-communist organizations. We hope that we will be able to reach out even further internationally – to spread the good news of our new initiative – now that our text is accessible in English.

Since the beginning of the year, we have continued to develop and expand. Nevertheless, in many respects, steps still have to be taken in order to achieve our great goal of establishing a third anarchist federation in the German-speaking area in this year. International exchange is as exciting as important for us – especially the experiences of other platformist and especifist organizations are essential to make our approach a success.

For the international struggle against the rise of the rightwing and towards the social revolution!

This page has not been translated into 한국어 yet.

This page can be viewed in
English Italiano Català Ελληνικά Deutsch

Neste 8 de Março, levantamos mais uma vez a nossa voz e os nossos punhos pela vida das mulheres!

Neste 8 de Março, levantamos mais uma vez a nossa voz e os nossos punhos pela vida das mulheres!

Tue 23 Jul, 01:29

browse text browse image

gun_city.jpg imageMovie Review: ‘Gun City/Sombra De LA Ley' (2018) Jul 20 08:16 by LAMA 0 comments

a.jpg imageMoving from Crisis in South Africa's Municipalities to Building Counter-Power Jul 19 22:09 by Bongani Maponyane 0 comments

anar4.jpg imageΗ Mνήμη συνεχίζει &#... Jul 19 20:32 by Αργύρης Αργυριάδης 0 comments

makhnovschina.png imageLos soviets libres de Ucrania en la historiografía soviética Jul 19 07:11 by Jesús Aller 1 comments

tumblr_pnw2zeuvci1y0kwqyo1_1280.jpg imageAbout the conditions under which we fight and the current state of the anarchist movement ... Jul 16 22:28 by die plattform 3 comments

panoptico.jpg imageNuevas tecnologías en el trabajo. El panóptico laboral Jul 14 19:10 by José Luis Carretero Miramar 0 comments

bakunin1.png imageΜ. Μπακούνιν: Διαχ&#... Jul 12 19:47 by Αργύρης Αργυριάδης 0 comments

anarchist_perspectives_book_1_v3b1.jpg image[Book Review] “Anarchist Perspectives in Peace and War 1900-1918” by A.W. Zurbrugg (London... Jul 05 07:47 by José Antonio Gutiérrez D. 0 comments

antieklafisa_anthosmanifesto740x1024.jpg imageΑποχή για την ταξ ... Jul 05 06:07 by mⒶnifesto & Ανθός 0 comments

textO ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΑΝ ΕΠΑΝ&#... Jul 04 17:06 by παναγιωτης ξηρουχακης 0 comments

primaries_lead_jan31.jpg imageTrump is Not the Main Problem Jul 03 15:37 by Wayne Price 0 comments

460_0___30_0_0_0_0_0_scan0001_1.jpg imageLa organización anarco-comunista en Chile (4ª Parte): Acerca de la Organización Revolucion... Jul 01 10:26 by José Antonio Gutiérrez D. 0 comments

whatsapp_image_20190625_at_8.01.jpeg imageLa Experiencia militante del Grupo Libertario Vía Libre Jun 26 10:31 by Grupo Libertario Via Libre 0 comments

power2.jpeg imageAfter the election dust settles: Class struggle, the Left and power Jun 25 22:09 by Jonathan Payn 0 comments

carlo_cafiero.jpg imageΑναρχία και κομμ_... Jun 24 21:24 by Κάρλο Καφιέρο 0 comments

textCanada’s ‘Liberals’ Have a Disturbing Imperial Streak Jun 24 04:13 by Vijay Prashad 0 comments

25n.jpg imageElementos para una política de género Jun 21 12:44 by Grupo Libertario Via Libre 0 comments

textThe USA’s Favorite Weapon: Sanctions Are Genocidal Jun 21 01:47 by Justin Podur 0 comments

elections.jpg imageΝα αψηφίσουμε τι`... Jun 19 22:29 by Αναρχικό Στέκι Φιλοσοφικής 0 comments

33943273_1646283872159112_1744580939285004288_o.jpg image[Colombia] Comunicado sobre prácticas machistas y violencias de género al interior de nues... Jun 18 12:48 by Grupo Libertario Via Libre 0 comments

copertina libro imageLibro: a las barricadas, testimonianze anarchiche e antifasciste internazionali Jun 17 17:15 by leo 0 comments

460_0___30_0_0_0_0_0_p1110496338280_1.jpg imageUnion Communiste Libertaire (UCL) Jun 17 06:33 by Union Communiste Libertaire 0 comments

cga_1.jpg imageLa Unión hace la fuerza Jun 15 21:42 by Coordination des Groupes Anarchistes 0 comments

cga.jpg imageL'Union fait la force Jun 15 21:28 by Coordination des Groupes Anarchistes 0 comments

p1110496338280_2.jpg imageFinal declaration of the founding congress of the Union Communiste Libertaire (UCL) Jun 15 21:11 by Union Communiste Libertaire 0 comments

texttiny housing...BIG PROBLEM Jun 15 11:13 by Pink Panther 0 comments

62640788_654419058375695_2622299253304721408_n.jpg imageLibertarian Atheneon of Volos (Greece) Jun 14 20:44 by Management Assembly 0 comments

elv_logo.jpg imageΕλευθεριακή Λέσχ... Jun 14 20:38 by Διαχειριστική Συνέλευση 0 comments

templateucl26.png imageCompartimos nuestro saludo por la conformación de la hermana UCL (Unión Comunista Libertar... Jun 13 19:33 by Diversas organizaciones de Sudamérica 0 comments

p1110496338280_1.jpg image[Francia] Congreso fundacional de la Unión Comunista Libertaria (UCL): declaración final Jun 13 19:31 by Union Communiste Libertaire 0 comments

more >>
© 2005-2019 Unless otherwise stated by the author, all content is free for non-commercial reuse, reprint, and rebroadcast, on the net and elsewhere. Opinions are those of the contributors and are not necessarily endorsed by [ Disclaimer | Privacy ]