user preferences

Upcoming Events

Economy

No upcoming events.
greece / turkey / cyprus / economy / news report Monday December 24, 2018 23:45 byDAF

Young Workers Association (GIDER) was in the protests against the economic crisis. GIDER walked with a pancard written "You are Crisis, We are Liberation".

Young Workers Association (GIDER) was in the protest against economic crisis. The protest held on 22nd of December, in Bakirköy Square/Istanbul.

GIDER walked with black and red flags and with a pancard "You are crisis; we are liberation." and raised the slogans "sharing and solidarity" against economic crisis and capitalism.

The fire of the workers will burn the bosses!

GIDER-Young Workers Association

image 48374518_1174965836008344_3648322964148977664_o.jpg 0.54 Mb image 48392022_1174965572675037_3920909647774482432_o.jpg 0.28 Mb image 48404983_1174965322675062_4286483880891908096_o.jpg 0.28 Mb image 48411176_1174965542675040_692171921491492864_o.jpg 0.36 Mb image 48413403_1174965622675032_2169595771727380480_o.jpg 0.44 Mb image 48413450_1174965676008360_239896678218334208_o.jpg 0.35 Mb image 48416167_1174965516008376_7097629513307127808_o.jpg 0.38 Mb image 48899264_1174965899341671_3739200168575107072_o.jpg 0.51 Mb

brazil/guyana/suriname/fguiana / economia / opinião / análise Wednesday December 19, 2018 06:32 byBrunoL

Em termos de política energética, o país foi “virado de cabeça para baixo”, e sem nenhum razão funcional a não ser a fabricação de uma crise. As reservas de Pré-Sal capacitam a Petrobrás para contrair empréstimos com carência centenária, significando a saúde financeira e a liquidez da empresa. Ou seja, a empresa jamais esteve “quebrada” e menos ainda com perda de faturamento.

Bruno Lima Rocha, 18 de dezembro de 2018
A era do petróleo iniciou com o câmbio forçado pelo então ministro Winston Churchill – um civil à frente do almirantado – para a poderosa marinha britânica buscar fontes e modificar o padrão energético usado na força naval de sua majestade. Isso começou em 1911 e desde então o planeta assistiu a dezenas de “guerras por petróleo”, tendo o combustível fóssil como motivação direta ou indireta. Desde então, os países soberanos, ou têm acesso a reservas de combustível fóssil, ou deste ficam dependentes.
Tem momentos que é preciso debater mais do mesmo, oscilando entre o óbvio e a necessidade. Existe um temor - concreto ao menos - de que uma parcela dos ativos da empresa brasileira de petróleo, a Petrobrás, venha a ser privatizada. A possibilidade maior, caso ocorra, é a entrada de capital transnacional, provavelmente especializado, comprando uma capacidade já instalada. É uma ação típica do Brownfield - usando o termo anglicista - quando o capital estrangeiro compra o que já existe, geralmente incorporando cadeias nacionais ou através de programas de privatização.
Se o investimento será na forma de Brownfield, é porque não teve - e pelo visto não terá - o Greenfield. Ou seja, nenhum conglomerado econômico transnacional parece estar disposto a investir pesado, a criar uma nova infra-estrutura instalada, e através dos benefícios da lei brasileira, que permite a instalação de refinarias privadas, investir no refino. Curiosa a "lógica da eficiência". Detalhe: petróleo e derivados não se trata de simplesmente colocar dinheiro, ou obter crédito a fundo perdido do país que supostamente estaria recebendo os investimentos. É preciso conhecer da área, ter alta capacitação de engenharia de minas e naval, além de equipe preparada em escala de milhares. Portanto, se as petroleiras não entraram antes (não entraram sequer na distribuição) é porque não querem colocar dinheiro no Brasil, mas simplesmente comprar a preço deprimido o que já está pronto.
Em termos de política energética, o país foi “virado de cabeça para baixo”, e sem nenhum razão funcional a não ser a fabricação de uma crise. As reservas de Pré-Sal capacitam a Petrobrás para contrair empréstimos com carência centenária, significando a saúde financeira e a liquidez da empresa. Ou seja, a empresa jamais esteve “quebrada” e menos ainda com perda de faturamento.
A Petrobrás está com capacidade ociosa de refinarias, comprando diesel no mercado internacional e balizando preços co-determinados: uma determinação vem dos países produtores e exportadores de petróleo, como é o caso da Arábia Saudita após o golpe palaciano que consagra Mohammad bin Salman em junho de 2017. Outra determinação é ainda mais perversa e parte da ação dos traders internacionais, os conglomerados que operam a logística e estoques (ambos privados) e com isso pressionam o preço do barril de petróleo.
Cabe um raciocínio lógico. Cotizar o preço do barril e dos óleos refinados que são comercializados no Brasil, usando índices como o Barril Brent (de mercado futuros) é subordinar todo o país aos ataques especulativos e as pressões advindas do "acordo" de compliance com a Justiça dos EUA, onde a Petrobrás se comprometeu a pagar um acordo de US$ 853,2 milhões (estimado em R$ 3,6 bilhões pela estatal) para cessar as investigações que iniciaram com a Lava Jato. Porque simplesmente os corruptos não foram julgados apenas pela Justiça brasileira e se os Estados Unidos quisessem realmente punir, que pedissem extradição dos condenados?!
Trata-se de evidente violação de soberania. O Departamento de Justiça de outro país multa uma empresa brasileira e condiciona o acordo a balizar os preços de venda do barril segundo o interesse dos acionistas da Bolsa de Nova York. Urge compreender o básico da geopolítica do petróleo e da área sensível de segurança energética para inverter o consenso forjado que atinge a capacidade soberana do Brasil.
Na linguagem política brasileira isso se chama entreguismo e devemos defender o oposto. Uma condição ideal é a mudança nos estatutos da Petrobrás, de modo que ela se torne 100% pública, com diretoria eleita por seus trabalhadores, influência direta da sociedade civil alizando um preço justo e nacional na ponta das bombas.
Uma commodity estratégica refém da especulação
No final de novembro de 2018 o barril de petróleo cotado pelo índice Brent (de contratos futuros) estava em Usd 60,26. Em 2008 a mesma unidade “contábil” atingiu a 140 dólares o barril. Isso sem haver elevação dos custos de extração, refino e distribuição. Justo ao contrário; cada vez mais se extrai óleo de melhor qualidade – exemplificando com o Pré-Sal brasileiro – há capacidade logística sobrante (com o papel nefasto dos traders internacionais) e de refino ocioso em países produtores – como é o caso do Brasil. Ou seja, se o preço do barril for “regulado” pelos “preços internacionais” isso se trata de um perigoso eufemismo. O termo correto seria ter o preço do barril determinado pela pressão dos especuladores na ciranda do mercado futuro.
Se buscarmos qualquer lista das 25 ou 30 maiores empresas petrolíferas do planeta, veremos que as maiores são estatais, com exceção das herdeiras das chamadas Sete Irmãs (hoje apenas quatro: ExxonMobil, Chevron, Shell e BP), sendo que estas também foram constituídas - a parte europeia – ou por empresas controladas pelo Estado ou por um complexo energético militar, embrião da ideia de complexo industrial vinculado diretamente à Defesa de impérios capitalistas.
Parece uma obviedade entender que um país produtor de petróleo deve dominar todo o ciclo e operar com preços protegidos, ao menos no que diz respeito ao seu mercado interno e assim financiar a roda da economia nacional. Quando ficamos expostos aos “preços internacionais”, na verdade estamos subordinados a contratos especulativos, justamente o oposto da decisão soberana de controlar não apenas um ativo estratégico, mas toda uma cadeia de alto valor agregado que passa pela extração, refino, distribuição mas também transformação em petroquímica e química fina.
O Brasil e a categoria de trabalhadores e trabalhadoras do petróleo e derivados têm todos os requisitos de cumprir esta missão de interesse popular. O impeditivo maior é sempre a dupla associação da internalização de interesses externos (através de uma elite orgânica predatória e o recrutamento de políticos profissionais para tal) com a visão ideológica regressiva (já que toda projeção de valores é ideologia) de que não precisamos ter condições básicas de implementar política econômica em esfera alguma. Resta saber: a quem interessa liquidar a capacidade soberana de destino do povo brasileiro?
Bruno Lima Rocha é pós-doutorando em economia política e doutor em ciência política; professor dos de relações internacionais e de jornalismo.
(estrategiaeanaliseblog.com / blimarocha@gmail.com para e-mail e Facebook / t.me/estrategiaeanalise para canal no Telegram)

Ελλάδα / Τουρκία / Κύπρος / oικονομία / Γνώμη / Ανάλυση Saturday December 01, 2018 18:33 byDmitri (αναδημοσίευση)

Οι αναρχικοί καλούν τους εργαζομένους σε ανυποχόρητο και διαρκή αγώνα. Δεν αρκεί να γίνονται απεργίες που τελειώνουν σε μια ή δυο μέρες. Οι αναρχικοί πιστεύουν οτι πριν την τελική επανάσταση θα πρέπει να οργανωθούν μαζικές άγριες απεργίες που δεν θα έχουν ημερομηνία λήξης, δηλαδή γενικές απεργίες διαρκείας που θα κάνουν το καπιταλισμό και το κρατικό μηχανισμό να χάσει τόση πολύ δύναμη που θα είναι μετά εύκολο να αποτελειώσουμε το κράτος και το καπιταλισμό με μια μεγάλη επανάσταση που θα δημιουργήσει τη νέα κοινωνία.

Πριν γίνει υπουργός οικονομικών ο Βαρουφάκης ήταν οικονομολόγος. Την ιδεολογία του τις είχε αποκαλύψει σε μια ομιλία του στη Κροατία το 2013, την οποία αργότερα δημοσίευσε ως κείμενο στο ιστολόγιό του και στην Guardian. Όμως οι ιδέες του Βαρουφάκη δεν οδηγούν πουθενά.

Ως οικονομολόγος και ως υπουργός οικονομικών ο Βαρουφάκης αποδέχτηκε πως όλη του η δουλειά ήταν ουσιαστικά υπέρ του καπιταλισμού: "σε όλη μου την ακαδημαϊκή καριέρα αγνόησα τον Μαρξ, και οι πολιτικές που υποστηρίζω δεν μπορούν να περιγραφούν ως μαρξιστικές".

(Να παρατηρήσουμε εδώ πως ο Βαρουφάκης θεωρεί ότι υπάρχει μόνο καπιταλισμός και μαρξισμός, λες και δεν υπάρχουν άλλες οικονομικές θεωρίες και πρακτικές όπως πχ ο αναρχοκομμουνισμός, ο μουτουαλισμός, ή η οικονομία δώρων. Η οικονομία δώρων ειδικά ήταν επί πάρα πολύ καιρό το οικονομικό σύστημα των Ινδιάνων της αμερικής πριν τους φάνε οι Ευρωπαίοι και ως οικονομικό σύστημα ικανοποιούσε τέλεια όλες τις ανάγκες των Ινδιάνων, ενώ οι peer-to-peer κοινότητες σήμερα εφαρμόζουν κι αυτές με απόλυτη επιτυχία την οικονομία δώρων, όπως και οι κοινότητες ελεύθερου λογισμικού, αποδεικνύοντας πως αυτό το οικονομικό σύστημα μπορεί να δουλέψει και σε μια μοντέρνα κοινωνία, και πρέπει να πούμε πως αυτό το οικονομικό μοντέλο ισχύει και μεταξύ μελών κάθε οικογένειας σήμερα και η οικονομία δώρων αναβλύζει αυθόρμητα από τα ένστικτα των ανθρώπων χωρίς να χρειάζεται να γνωρίζουν συνειδητά αυτό το οικονομικό μοντέλο.)

Ο Βαρουφάκης όμως στην ομιλία του αποκαλύπτει πως ιδεολογικά θεωρεί τον εαυτό του μαρξιστή, όχι ορθόδοξο μαρξιστή, αλλά πάντως σίγουρα θέλει να τον θεωρούμε εντός της παράδοσης του μαρξισμού. (μια παράδοση που αν και εξήγησε πετυχημένα πολλά οικονομολογικά και κοινωνιολογικά φαινόμενα του καπιταλισμού δεν είχε τη σωστή λύση αφού όταν εφαρμόστηκε είχε πολλούς αθώους νεκρούς και κατέληξε σε κρατικοκαπιταλιστικές δικτατορίες που οι ίδιες ξαναέφεραν όταν τις σύμφερε τον ολιγαρχικό καπιταλισμό με ιδιώτες, και πρέπει επίσης να πούμε οτι ο αναρχικός κολλεκτιβιστής Μπακούνιν σωστά προέβλεψε πως οι ιδέες του Μαρξ θα κατέληγαν σε δικτατορία με ολέθριες συνέπειες)

Ενώ ο Βαρουφάκης ασκεί κριτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως αντι-δημοκρατική και μισανθρωπική, λέει σε κάποια στιγμή την εξής επική μπαρούφα που πρέπει μείνει στην ιστορία για να γελάνε οι ιστορικοί του μέλλοντος:

"Η ιστορική υποχρέωση της αριστεράς, σε αυτή την ιστορική στιγμή, είναι να σταθεροποιήσει τον καπιταλισμό, να σώσει τον ευρωπαϊκό καπιταλισμό από τον εαυτό του και από τους ανόητους γραφειοκράτες της κρίσης της ευρωζώνης... και πρέπει η αριστερά να δουλέψει για μια μεγάλη συμμαχία ακόμα και με δεξιούς”. Γιάνης Βαρουφάκης, επαγγελματίας μπαρουφολόγος και σταθεροποιητής του καπιταλισμού!

Βρε για δες! Ο Βαρουφάκης βρήκε ποιά είναι η ιστορική (!) υποχρέωση (!) της αριστεράς, να σταθεροποιήσει τον καπιταλισμό! Σε συνεργασία με τους δεξιούς! Ποιός χρειάζεται απεργίες, αντάρτικα κι επαναστάσεις, η σταθεροποίηση του καπιταλισμού είναι το νέο υπερ-αριστερό hot trend! Ζήτω ο σταθεροποιημένος καπιταλισμός με αριστερό πρόσημο! Ζήτω ο αριστερός (και μαρξιστής παρακαλώ!) Μπαρουφοφύρερ που παρέα χέρι-χέρι με τους αγαπημένους μας δεξιούς θα μας φέρει τον σταθεροποιημένο καπιταλισμό! Μπαρούφ4Ever!!!

Για να πεις να σταθεροποιήσεις το καπιταλισμό δεν χρειάζεται να δηλώνεις αριστερός και μαρξιστής. Οι κεντρώοι φιλελεύθεροι (που συχνά εμφανίζονται και με τη ταμπέλα της σοσιαλδημοκρατίας, του δημοκρατικού σοσιαλισμού, του προοδευτισμού, ή της οικολογίας) το ίδιο θέλουν, να σταθεροποιήσουν το καπιταλισμό με φόρους στους πλούσιους και επιδόματα στους φτωχούς. Όχι επειδή αγαπάνε τους φτωχούς, αλλά επειδή φοβούνται οτι άμα δεν το κάνουν θα αναπτυχθούν επαναστατικά κινήματα και δεν θέλουν να ξοδεύουν πολλά λεφτά για καταστολή. Αντίθετα, οι νεοφιλελεύθεροι (που κυριαρχούν σήμερα) πιστεύουν οτι δεν μπορούν να αποφύγουν τα επαναστατικά κινήματα κι έτσι επενδύουν στη καταστολή και ταυτόχρονα δημιουργούν επίτηδες μεγάλη ανεργία και φτώχεια για να αισθανθεί η εργατική τάξη τόσο πολύ υποταγμένη που να μη τολμάνε πολλοί εργαζόμενοι να υποστηρίξουν τα επαναστατικά κινήματα. Είναι απλά δυο διαφορετικές στρατηγικές για να επιτύχουν τη συνέχιση της κυριαρχίας των πλουσίων τεμπέληδων πάνω στους φτωχούς εργαζομένους. Αυτό που συμφέρει τον εργαζόμενο είναι η επανάσταση και όχι το επίδομα, επειδή το επίδομα θα το κόψουν μόλις η άρχουσα τάξη καταλάβει οτι μπορεί να το κάνει χωρίς αντιδράσεις.

Ο Βαρουφάκης υποστηρίζει οτι ο λόγος που θέλει να ακολουθήσει αυτή τη πολιτική είναι τα όσα είδε οτι έγιναν στη Βρετανία όπου ενώ σπούδαζε βγήκε κυβέρνηση η νεοφιλελευθεροφασίστρια Θάτσερ νικώντας το εργατικό κόμμα. Η Θάτσερ αμέσως ξεκίνησε μια δεξιά επίθεση στους εργαζομένους διαλύοντας τα συνδικάτα. Ο Βαρουφάκης λέει οτι τότε πίστεψε πως όσο πιο δύσκολη γινόταν η καθημερινή ζωή των εργαζομένων τόσο πιο πολύ θα ψήφιζαν τη σοσιαλιστική αριστερά στις επόμενες εκλογές, αντί τους εργατικούς που το σοσιαλδημοκρατικό τους πρόγραμμα δεν έλυνε ουσιαστικά τα προβλήματα. Όμως αυτό δεν συνέβη, ο κόσμος δεν ψήφισε την αριστερά.

Ο Βαρουφάκης λέει πως κατά τη γνώμη ο λόγος που οι εργαζόμενοι έμειναν μακρυά από την αριστερά παρόλο τη νεοφιλελεύθερη επίθεση που τους έκανε η Θάτσερ ήταν επειδή οι Βρετανοί εργαζόμενοι δεν ήθελαν πραγματικά το σοσιαλισμό. Στο ίδιο συμπέρασμα λέει πως έφτασε και ο Τόνι Μπλερ ο αρχηγός των εργατικών που κέρδισε τις εκλογές στρέφοντας το κόμμα του προς τα δεξιά. Άρα, αν πιστέψουμε το Βαρουφάκη, ο λαός ο ίδιος ήθελε νεοφιλελευθερισμό.

Βέβαια αυτά είναι μπαρούφες. Στο καπιταλισμό τις εκλογές τις κερδίζει όποιος χαλάσει περισσότερα λεφτά για προεκλογική διαφήμιση. Οι καπιταλιστές με τη τέχνη της απάτης που λέγεται μάρκετινγκ ξέρουν πολύ καλά πώς να κοροϊδεύουν το κόσμο και να ελέγχουν συνειδήσεις μέσα από τα μέσα μαζικής αποβλάκωσης. Γι'αυτό οι αναρχικοί έλεγαν πάντα "κλείστε τη τηλεόραση!".

Κι ο Βαρουφάκης το ξέρει πάρα πολύ καλά οτι λέει μπαρούφες, καθώς έντεχνα αποφεύγει να αναφέρει ένα σωρό περιστατικά άγριου ταξικού πολέμου και το προδοτικό ρόλο των εργατικών, όπως τη μεγάλη απεργία των εργατών στα ορυχία που πρόδοσαν οι συνδικαλιστές των εργατικών.

Ο Βαρουφάκης μετά λέει πως έβγαλε το συμπέρασμα οτι μια οικονομική κρίση μπορεί να κάνει τους εργαζομένους να γίνουν μισάνθρωποι κι έτσι να καταστρέψει εντελώς κάθε ελπίδα για προοδευτική πολιτική. Αυτό λέει, αν η κρίση και η μισανθρωπία συνεχιστούν για πολύ καιρό, έχει ως τελική κατάληξη τον φασισμό. Λέει μετά οτι επειδή οι καπιταλιστές και οι πολιτικοί-μαριονέτες τους δεν μπορούν να σταματήσουν μια παρατεταμένη κρίση, για να αποφύγουμε να πέσουμε στο φασισμό πρέπει αναγκαστικά οι ριζοσπάστες πολιτικοί που καταλαβαίνουν βαθύτερα το τρόπο λειτουργίας του καπιταλισμού να κάνουν οι ίδιοι τη δουλειά που θα πρεπε να κάνουν οι καπιταλιστές. Η μη-σοσιαλιστική πολιτική των σοσιαλιστών λοιπόν είναι να σταθεροποιήσουν το καπιταλισμό και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επί λέξη λέει (εδώ γελάμε!) "όσοι μισούμε την ευρωζώνη έχουμε την ηθική υποχρέωση να τη σώσουμε!".

Η αλήθεια είναι πως αυτά που είδε στη θατσερική Βρετανία ο Βαρουφάκης ήταν πολύ λίγα για να βγάλει τόσο μεγάλα πολιτικά συμπεράσματα. Στη Πρώτη Διεθνή οι μαρξιστές και οι αναρχικοί (πριν χωρίσουν) είχαν μεγάλες διαφωνίες όσον αφορά το αν έπρεπε να ιδρυθούν σοσιαλιστικά κόμματα που να διαχειριστούν τη καπιταλιστική οικονομία μέχρι το χτίσιμο του σοσιαλισμού (αυτή ήταν η κύρια διαφορά μαρξιστών και αναρχικών πριν χωρίσουν, και αυτό που συμφωνούσαν απόλυτα και οι δυο ήταν η υποστήριξη του συνδικαλισμού). Στο 1ο παγκόσμιο πόλεμο τα σοσιαλιστικά κόμματα πρόδωσαν την εργατική τάξη. Καθώς ο Βαρουφάκης είναι happy να τον ονομάζουν μενσεβίκο, θα έπρεπε να γνωρίζει το αποτέλεσμα της πολιτικής των Μενσεβίκων το 1917. Θα πρεπε επίσης να γνωρίζει τις αποτυχίες των σοσιαλιστικών κομμάτων στη Γερμανία, την Ισπανία, και την Ιταλία, όπου απέτυχαν να αποτρέψουν το φασισμό τις δεκαετίες 1920 και 1930. Και σίγουρα θα πρεπε να γνωρίζει την εμπειρία του καθεστώτος του Αλέντε στη Χιλή και του Μιτεράν στη Γαλλία. Αλλά και στη Βρετανία, θα πρεπε να αναλύσει περισσότερο πώς το κόμμα των εργατικών απέτυχε να αποτρέψει την άνοδο της νεοφιλελευθεροφασίστριας Θάτσερ, ενώ η επόμενη κυβέρνηση των εργατικών δεν μπόρεσε να αποτρέψει την οικονομική ύφεση και τη λιτότητα.

Ο Βαρουφάκης υποστήριξε τον Γιώργο Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ. Αυτό από μόνο του είναι αρκετό για να καταλάβουμε τη ποιότητα του χαρακτήρα του Βαρουφάκη και του πόσο πιστεύει τις μπαρούφες που αραδιάζει. Ουσιαστικά έχουμε να κάνουμε με έναν πασόκο, κι αυτό τα λέει όλα. Για τόσο ηλίθιους μας έχει ο Βαρουφάκης που λέει οτι ο Παπανδρέου απέτυχε (λες και προσπάθησε!) να αποτρέψει το μνημόνιο και οτι αυτό προκάλεσε την άνοδο των χρυσαυγιτών (λες και δε καταλαβαίνουμε οτι τη ΧΑ τη χρηματοδότησαν οι εφοπλιστές και οι μεγάλοι κεφαλαιούχοι σίγουρα με τη πλήρη γνώση του Παπανδρέου για να αποθαρρύνουν μια ενδεχόμενη άνοδο των αναρχικών και της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς).

Η εμπειρία δεκαετιών δείχνει οτι τα σοσιαλιστικά κόμματα που εκλέγονται δεν κάνουν κάτι καλό για την εργατική τάξη σε περιόδους κρίσης του καπιταλισμού. Οι αναρχικοί και οι επαναστάτες μαρξιστές έχουν βγάλει το συμπέρασμα οτι τα κόμματα αυτά είναι άχρηστα και οτι η μόνη λύση είναι η καταστροφή των καπιταλιστικών κρατών και η αντικατάστασή τους από νέες ριζοσπαστικές δημοκρατικές δομές που θα είναι μη-καπιταλιστικές και μη-κρατικές.

Ο Βαρουφάκης πιστεύει οτι η κρίση που διανύουμε δεν είναι μια κανονική καπιταλιστική ύφεση. Λέει οτι η κρίση αυτή είναι κάτι το ειδικό που συμβαίνει μια φορά κάθε αιώνα, και οτι δεν οφείλεται στον ίδιο το καπιταλισμό αλλά σε απλά ιστορικά τυχαία ατυχήματα με τα οποία ο καπιταλισμός "σκόνταψε και δεν μπορεί να ξανασηκωθεί". Η λύση για αυτού του είδους κρίσης λέει δεν είναι ο Μαρξ αλλά... (εδώ γελάμε!) ο Keynes!

Ο Keynes, αυτό το βρωμερό σκουλήκι της άρχουσας τάξης που με την οικονομολογική θεωρία που έφτιαξε, αντιγράφοντας επιλεκτικά ιδέες του Μαρξ αλλά βγάζοντας οτιδήποτε θεωρούσε "ταξικά επικίνδυνο", προσπάθησε να δώσει στους πολιτικούς της εποχής του εργαλεία για να σταθεροποιήσουν το καπιταλισμό που ήταν έτοιμος να καταρρεύσει εντελώς τότε, με σκοπό να αποφύγουν την άνοδο των επαναστατικών κινημάτων. Το οτι δεν κατέρρευσε εντελώς τότε ο καπιταλισμός και ζούμε ακόμα τη φρίκη αυτού του συστήματος οφείλεται στο σκουλήκι τον Keynes, ίσως ιστορικά τον μεγαλύτερο εχθρό της εργατικής τάξης.

Ο Keynes έλεγε οτι ο καπιταλισμός είναι εντελώς απρόβλεπτος και οτι σε εντελώς τυχαίες στιγμές μπορεί να πέσει σε κρίση λόγω της μαζικής ψυχολογίας των καπιταλιστών. Ο Μαρξ έλεγε οτι ο καπιταλισμός θα αναπτυχθεί ως παγκόσμιο σύστημα και από κάποια στιγμή θα αρχίσει μια μακροχρόνια περίοδος βαθμιαίας διάλυσης. Οι μαρξιστές πίστεψαν οτι αυτό ήδη είχε αρχίσει το 19ο αιώνα.

Ο Βαρουφάκης αρνείται την ιδέα του Μαρξ οτι ο καπιταλισμός θα βρεθεί σε μια τελική φάση μακροχρόνιας διάλυσης. Ο Βαρουφάκης λέει οτι από τη δεκαετία του 1940 ως το 1970 υπήρχε μια περίοδος σχετικά σταθερού και καλού καπιταλισμού που σεβόταν την εργατική τάξη, και ο λόγος κατά τη γνώμη του ήταν η επανάσταση του Λένιν που δημιούργησε τη Σοβιετική Ένωση, κάτι που εξανάγκασε τους καπιταλιστές να δώσουν συντάξεις και ιατρική περίθαλψη στο προλεταριάτο. Όπως λέει, η δημιουργία του κράτους των εργατών (έτσι ονομάζει τη Σοβιετική Ένωση!) εξανάγκασε το καπιταλισμό να γίνει πιο ανθρώπινος, κι εφόσον οι καπιταλιστές δέχτηκαν τότε να το κάνουν αυτό μπορεί να το ξαναδεχτούν και σήμερα.

Ξεχνάει φαίνεται ο Βαρουφάκης οτι πριν γίνει "πολιτισμένος" ο καπιταλισμός πέρασε μια τεράστια κρίση, οι εργαζόμενοι έχασαν πολλές εργατικές επαναστάσεις, ανέβηκε ο φασισμός και ο ναζισμός καθώς και ο σταλινισμός, και ήρθε και ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος. Αυτές οι ήττες της εργατικής τάξης επέτρεψαν την ανασύνταξη του καπιταλισμού μετά το πόλεμο, με την άνοδο του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, την νεοαποικιακή υπερεκμετάλλευση των καταπιεσμένων εθνών (όπου ο καπιταλισμός δεν έγινε ποτέ "πολιτισμένος") και τη καταστροφή του περιβάλλοντος. Αυτοί οι παράγοντες συγκράτησαν τη κερδοφορία του κεφαλαίου μέχρι το 1970. Μετά το 1970 ο παγκόσμιος καπιταλισμός δεν έχει πλέον χώρο ανάπτυξης για να αυξήσει τη κερδοφορία του κι έτσι η οικονομία από τότε είναι γενικώς σε συνεχή πτώση οπότε ο καπιταλισμός δείχνει ξανά συμπτώματα κατάρρευσης. Ο καπιταλισμός που καταρρέει είναι η γενεσιουργός αιτία της κρίσης χρέους που περνάμε καθώς και της καταστροφής του περιβάλλοντος που φέρνει κλιματική αλλαγή.

Όλα αυτά εξηγούνται απόλυτα από τη θεωρία του Μαρξ, και η θεωρία προτείνει και τη λύση, δηλαδή την εγκαθίδρυση του κομμουνισμού ως το νέο οικονομικό σύστημα που θα αντικαταστήσει τον σαπισμένο καπιταλισμό (η διαφωνία του αναρχικού κομμουνισμού με τον πολιτικό μαρξισμό και τα διάφορα κομμουνιστικά κόμματα είναι στο οτι οι αναρχικοί θέλουν να φέρουν το κομμουνισμό άμεσα, ενώ οι μαρξιστές θέλουν πρώτα μια φάση κρατικού σοσιαλισμού, που όμως οι αναρχικοί λένε οτι δημιουργεί το κίνδυνο δικτατορίας, κάτι που επιβεβαιώνεται από την ιστορία).

Το πολιτικό πρόγραμμα του Βαρουφάκη δεν μπορεί να δώσει λύση. Ο παγκόσμιος καπιταλισμός βρίσκεται σε μόνιμη πορεία πτώσης από το 1970, με περιστασιακές ανόδους πότε-πότε, αλλά πάντως η γενική πορεία είναι πτωτική. Η πτώση του καπιταλισμού φέρνει οικολογική καταστροφή, πολέμους, και μεγάλη λύπη για την εργατική τάξη. Το χειρότερο είναι πως η πτώση του καπιταλισμού φέρνει την άνοδο ακροδεξιών εξουσιαστικών καθεστώτων καθώς και φασιστών ή ακόμη και νεοναζιστών.

Η ιδέα του Βαρουφάκη οτι πρέπει να σταθεροποιηθεί ο καπιταλισμός είναι αυτό που κάποτε ο C. Wright Mills αποκάλεσε "ηλίθιο ρεαλισμό". Ακούγεται ωραίο, μπορεί να πετύχει να πείσει τους ψηφοφόρους, αλλά δεν δίνει καμία λύση.

Παρόλο που οι αναρχικοί κομμουνιστές και οι μαρξιστές έχουν διαφορετική αντιμετώπιση όσον αφορά το τρόπο εγκαθίδρυσης του κομμουνισμού, συμφωνούν στο οτι η επανάσταση θα έρθει από την εργατική τάξη. Λόγω της θέσης της εργατικής τάξης μέσα στο μηχανισμό του καπιταλισμού, μόνο η εργατική τάξη έχει τη στρατηγική ικανότητα να ρίξει το καπιταλισμό. Η επανάσταση ή θα γίνει από την εργατική τάξη ή δεν θα γίνει καθόλου μέχρι ο καταρρέων σαπισμένος καπιταλισμός να καταστρέψει όλη την ανθρωπότητα, τα ζώα και τα φυτά λόγω παγκόσμιας οικολογικής καταστροφής από την αλλαγή του κλίματος, κάτι που θα φέρει την εξαφάνιση κάθε μορφής ζωής στο πλανήτη λόγω δηλητηρίασης της ατμόσφαιρας και του νερού. Ούτε η αποίκηση άλλων πλανητών που οραματίζονται μερικοί καπιταλιστές σαν τον Elon Musk μπορεί να αποτρέψει την ολική καταστροφή. Απεναντίας η αποίκιση ενός άλλου πλανήτη όπως πχ ο Άρης θα έφερνε με απόλυτη σιγουριά την εγκαθίδρυση σκλαβοπάζαρου όπου σκλάβοι προλετάριοι από τη Γη θα γίνονται προϊόν για πώληση στον Άρη στιβαγμένοι σε διαστημόπλοια με άθλιες συνθήκες διαβίωσης, και στον Άρη οι σκλάβοι σίγουρα θα χρειάζεται να πληρώνουν ακόμα και για τον αέρα που θα αναπνέουν οπότε η βιολογική επιβίωσή τους θα είναι άμεσα εξαρτημένη από το οξυγόνο που θα κατέχουν οι καπιταλιστές-ιδιοκτήτες τους. Υπάρχουν λοιπόν μόνο δυο προοπτικές για την ανθρωπότητα: αναρχοκομμουνισμός ή θάνατος!

Η βασική ιδέα της μαρξιστικής θεωρίας είναι πως για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας η πλοιοψηφία του πλυθησμού έχει συμφέρον και κίνητρο να αλλάξει το σύστημα. Ο σκοπός του σοσιαλιστή επαναστάτη πρέπει να είναι να διδάξει στον προλετάριο αυτή την ιδέα και να κινητοποιήσει αυτή τη πλοιοψηφική μάζα. Αυτή η μάζα είναι η τάξη των εκμεταλλευμένων, η εργατική τάξη. Ο σοσιαλισμός από τη βάση, δηλαδή ένας δημοκρατικός σοσιαλισμός, είναι κάτι που μπορούμε να πετύχουμε αν προσπαθήσουμε. Η εργατική τάξη είναι το επαναστατικό υποκείμενο που θα φέρει το μέλλον, ακόμα κι αν οι εργάτες φαίνονται συχνά αμόρφωτοι ή απολίτιστοι, αυτό οφείλεται στο οτι το σύστημα τους θέλει έτσι.

Ο Βαρουφάκης όμως έχει διαφορετικές ιδέες. Λέει πως από όταν ήταν παιδί πίστευε στη δυνατότητα της αλλαγής μέσω της τεχνολογίας και της ανθρώπινης λογικής. Αυτό είναι τεχνολογικός ντετερμινισμός. Ο Μαρξ όμως ήταν ξεκάθαρος οτι το πρόβλημα του καπιταλισμού δεν είναι οτι είναι άδικο σύστημα αλλά οτι δεν έχει λογική.

Επίσης ο Βαρουφάκης ασκεί κριτική στους κομμουνιστές και τους σοσιαλδημοκράτες επειδή λέει "αντί να πιστέψουν στην ελευθερία και τη λογική επέλεξαν να πιστέψουν στην ισότητα και τη κοινωνική δικαιοσύνη" (!!). Αυτό φυσικά είναι κάτι που προκαλεί γέλια σε κάθε αναρχικό που ξέρει ιστορία. Τόση αγάπη για την ισότητα είχαν οι λενινιστές που δημιούργησαν τη σοβιετική νομενκλατούρα, και τόση αγάπη για κοινωνική δικαιοσύνη είχαν οι σοσιαλδημοκράτες που έστειλαν τους προλετάριους γερμανούς να σφαγιαστούν στο πρώτο παγκόσμιο πόλεμο.

Πέρα από αυτά ο Βαρουφάκης μας λέει πόσο πολύ νοιάζεται για την ελευθερία, την οποία όμως αντιλαμβάνεται ως ατομική ελευθερία. Αυτό που πουθενά δεν λέει ο Βαρουφάκης είναι η ανάγκη κινητοποίησης του προλεταριάτου και άλλων καταπιεσμένων ομάδων. Την ελευθερία τη βλέπει με το τρόπο που τη βλέπουν οι αστοί φιλελεύθεροι, ως ατομική ελευθερία, και όχι με ταξικό τρόπο ως ελευθερία του προλεταριάτου.

Ο Βαρουφάκης δεν έχει στόχο να απελευθερωθούν οι εργάτες και να πάρουν τη κοινωνία στα χέρια τους ώστε να φτιάξουν μια νέα κοινωνία που θα είναι δημοκρατική και συνεργατική-κοινοτιστική χωρίς κοινωνικές τάξεις, κράτος, και εκμετάλλευση. Πιστεύει ο Βαρουφάκης πως ο μόνος σκοπός της αριστεράς πρέπει να είναι η σταθεροποίηση και εκλογίκευση του καπιταλισμού.

Επιπρόσθετα ο Βαρουφάκης φαίνεται να μην ξέρει ιστορία, αφού λέει πως ο Μαρξ έκανε το λάθος να μη καταλάβει πως η θεωρία του μπορούσε να οδηγήσει σε δικτατορία. Από την ιστορία ξέρουμε πως ο Μαρξ το γνώριζε αυτό πολύ καλά αφού του το έλεγε συνέχεια ο αναρχικός Μπακούνιν πριν αναγκαστεί ο Μπακούνιν να φύγει από τη Πρώτη Διεθνή.

Έφραψε ο Μπακούνιν: "Οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι, λένε οι μαρξιστές, θα είναι μορφωμένοι σοσιαλιστές... δεν θα είναι τίποτε άλλο όμως παρά ένας δεσπωτικός έλεγχος πάνω στο λαό από μια νέα μικροάριθμη αριστοκρατία πραγματικών και ψεύτικων επιστημόνων. Οι αμόρφωτοι υπήκοοι δεν θα μετέχουν στη διακυβέρνηση. Μια κυβέρνηση επιστημόνων θα είναι μια πραγματική δικτατορία άσχετα αν έχει δημοκρατική μορφή".

Ο Μπακούνιν δεν ήταν ενάντια στη θεωρία του Μαρξ που εξηγούσε το καπιταλισμό, θαύμαζε το Κεφάλαιο του Μαρξ και αναγνώριζε πως ο Μαρξ κατανόησε σωστά το μηχανισμό του καπιταλισμού και την ανάγκη για σοσιαλισμό. Ενώ όμως ο Βαρουφάκης πιστεύει οτι πρέπει να αποφευχθεί η επανάσταση, ο Μπακούνιν πίστευε οτι πρέπει να γίνει μια πιο ριζοσπαστική και λαϊκή επανάσταση από αυτή που οραματίζοταν ο Μαρξ. Ο Μπακούνιν έλεγε οτι η επανάσταση πρέπει να δημιουργήσει θεσμούς αυτοδιεύθυνσης (εργατικές συνελεύσεις, συνελεύσεις γειτονιάς, εργατικές ένοπλες μιλίτσιες, ώστε όλη η μάζα του εργαζόμενου λαού να μετέχει στη διακυβέρνηση της νέας κοινωνίας, με τις συνελεύσεις να δημιουργούν ομοσπονδία μεταξύ τους για δημοκρατική συνεργασία και επικοινωνία.

Ο Βαρουφάκης επίσης θεωρεί οτι ο Μαρξ έκανε λάθος που πίστευε οτι τα μαθηματικά της θεωρίας του εξηγούσαν απόλυτα το καπιταλισμό, κάτι που ο αναρχικός Ρόνταλντ Ταμπορ ονόμασε "η τυρρανία της θεωρίας". Ο ολοκληρωτισμός του μαρξισμού οφείλεται στο οτι ο Μαρξ πίστευε πως το σύμπαν σε κάθε του έκφανση (ανόργανη ύλη, ζωντανή ύλη, και ανθρώπινες-κοινωνικές δραστηριότητες) μπορεί να εξηγηθεί από μια λογική θεωρία ή φιλοσοφία. Δηλαδή κατά κάποιο τρόπο ο Μαρξ ήταν "μυστικιστής", πιστεύοντας οτι υπάρχει μια "απόλυτη αλήθεια" πίσω από κάθε λειτουργία του σύμπαντος, μια αλήθεια που μπορούσε να βρεθεί με τη λογική.

Πολλοί μαρξιστές έχουν διαφωνήσει με την αυστηρότητα της θεωρίας του Μαρξ, όπως πχ με την ιδέα οτι ο καπιταλισμός με τη πτώση του αναγκαία οδηγεί νομοτελειακά στο σοσιαλισμό. Ο Βαρουφάκης όμως λέει οτι κατά τη γνώμη του ο Μαρξ καταλάβαινε αυτά τα προβλήματα στη θεωρία του αλλά επέλεξε να συνεχίσει να προσπαθεί να πείσει το κόσμο για τη σωστότητα της θεωρίας του επειδή είχε εξουσιαστικές τάσεις. Ο Μαρξ με τα μαθηματικά και τη πολύπλοκη θεωρία του εξουσίαζε το μυαλό των αναγνωστών του. Αυτό φυσικά είναι κάτι που δεν μπορεί να αποδειχτεί, κανείς δε μπορεί να ξέρει αν ο Μαρξ είχε δόλιο σκοπό όταν έγραφε τη θεωρία του. Ωστόσο πρέπει να πούμε πως ενώ ο Μαρξ μπορεί να μην ήταν άγιος, μια τόσο έντονα προσβλητική επίθεση στη προσωπικότητα ενός ανθρώπου θα τη περιμέναμε μόνο από έναν αστό πολιτικό και όχι από έναν ριζοσπάστη.

Η διαφορά των αναρχικών κομμουνιστών από τους μαρξιστές είναι μόνο στο πρόγραμμα της επανάστασης. Οι μαρξιστές θέλουν οι εργάτες μέσω του κομμουνιστικού κόμματος να πάρουν το κράτος στα χέρια τους και να κρατικοποιήσουν τα μέσα παραγωγής, τα οποία το κομμουνιστικό κόμμα θα διαχειρίζεται με τη λογική του κεντρικού σχεδιασμού της οικονομίας. Οι αναρχικοί κομμουνιστές διαφωνούν με αυτό και λέγανε από την αρχή οτι μόλις εφαρμοστεί ο μαρξισμός τότε θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας γραφειοκρατικής άρχουσας τάξης πάνω σε μια κρατική καπιταλιστική οικονομία. Αντί αυτού οι αναρχικοί αντιπροτείνουν την αντικατάσταση και του καπιταλισμού και του κράτους με ομοσπονδίες και δίκτυα εργατικών συνελεύσεων, συνελεύσεων γειτονιάς, ενώσεις καταναλωτών, και αυτοδιαχειριζόμενες κοινότητες που θα διαχειρίζονται τη βιομηχανία και την αγροτική παραγωγή. Αυτά τα λέγανε οι αναρχικοί πριν εφαρμοστεί ο μαρξισμός, και σήμερα με την ιστορική γνώση που έχουμε από χώρες όπως η Σοβιετική Ένωση και η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας μπορούμε να πούμε με απόλυτη βεβαιότητα πως η κριτική των αναρχικών στο πρόγραμμα του Μαρξ ήταν απόλυτα σωστή.

Οι αστοί πολιτικοί, όπως ο Βαρουφάκης, ζητάνε τη ψήφο μας για να εκλεγούν και μετά αφότου εκλεγούν είτε "ξεχνάνε" όσα λέγανε προεκλογικά είτε κάνουν κάτι "καλό" ΓΙΑ το λαό ως ξερόλες φωστήρες που ξέρουν καλύτερα από το λαό τί πρέπει να γίνει. Οι σοσιαλιστές πολιτικοί αν είναι ριζοσπάστες ιδεολόγοι και αδιάφθοροι ζητάνε τη ψήφο μας για να βάλουν σε εφαρμογή το πρόγραμμα τους αλλά αυτό όπως είπαμε δημιουργεί μια νομενκλατούρα πάνω από την εργατική τάξη. Είναι ξεκάθαρο πως δεν θέλουμε ούτε αστούς πολιτικούς, ούτε σοσιαλιστές πολιτικούς. Γι'αυτό οι αναρχικοί λέμε να μην ψηφίζει ο κόσμος.

Οι αναρχικοί, όπως και πολλοί αριστεροί κομμουνιστές και συμβουλιακοί κομμουνιστές, δεν θέλουν να πάρουν την εξουσία και γι'αυτό δεν ζητάνε τη ψήφο του λαού. Ως μέλη της εργατικής τάξης και των καταπιεσμένων, οι αναρχικοί βοηθάνε τη κοινωνία να αυτο-οργανωθεί και να αλλάξει το σύστημα με επανάσταση οργανωμένη από τον ίδιο τον εργαζόμενο λαό. Οι αναρχικοί πιστεύουν οτι καμία φιλοεργατική αλλαγή δεν μπορεί να γίνει στο σύστημα μέσα από το ίδιο με θεσμούς-πράκτορες του καπιταλισμού όπως η αστική κοινοβουλευτική αντιπροσωπευτική δημοκρατία που έχει φτιαχτεί μόνο για να κοροϊδεύει το λαό.

Η ανάγκη για ριζική αλλαγή της κοινωνίας δεν σημαίνει οτι δεν μπορούμε να πετύχουμε βελτίωση των συνθηκών ζωής πριν τη τελική επανάσταση. Μπορούμε να εξαναγκάσουμε τους καπιταλιστές να μας δώσουν καλύτερο μισθό κάνωντας αυτο-οργανωμένες απεργίες με πρωτοβάθμεια συνδικάτα υπό τον έλεγχο των εργαζομένων και όχι των κομμάτων. Επίσης μπορούμε να απαιτήσουμε όσες επιχειρήσεις πτωχεύουν αντί να κλείνουν να δίνονται στους εργαζομένους για να τις διαχειριστούν οι ίδιοι ως συναιτερισμό. Αλλά αυτά δεν θα αλλάξουν κάτι ουσιαστικό, απλά απαλύνουν το καθημερινό πόνο των εργατών, για ουσιαστική αλλαγή της κοινωνίας χρειαζόμαστε μια επανάσταση. Καθώς είναι σίγουρο πως οι καπιταλιστές θα απαντήσουν με βία στην επανάσταση, είναι πασιφανές πως η επανάσταση δεν μπορεί να γίνει χωρίς άγρια και λυσσαλαία επαναστατική βία που θα καταστρέφει οποιαδήποτε προσπάθεια των καπιταλιστών να καθυποτάξουν το επαναστατημένο προλεταριάτο.

Οι αναρχικοί καλούν τους εργαζομένους σε ανυποχόρητο και διαρκή αγώνα. Δεν αρκεί να γίνονται απεργίες που τελειώνουν σε μια ή δυο μέρες. Οι αναρχικοί πιστεύουν οτι πριν την τελική επανάσταση θα πρέπει να οργανωθούν μαζικές άγριες απεργίες που δεν θα έχουν ημερομηνία λήξης, δηλαδή γενικές απεργίες διαρκείας που θα κάνουν το καπιταλισμό και το κρατικό μηχανισμό να χάσει τόση πολύ δύναμη που θα είναι μετά εύκολο να αποτελειώσουμε το κράτος και το καπιταλισμό με μια μεγάλη επανάσταση που θα δημιουργήσει τη νέα κοινωνία.

*Άρθρο κατά 90% βασισμένο στο άρθρο του Wayne Price που υπάρχει στο Anarkismo: https://www.anarkismo.net/article/27919

internacional / economía / opinión / análisis Monday November 12, 2018 22:11 byFederación Anarquista de Rosario

La situación mundial y latinoamericana vienen expresando elementos de un nuevo período marcado por la profundización de la injerencia del imperialismo norteamericano en todos los niveles. En el plano comercial la prepotencia yanqui viene provocando la reacción de China en una guerra de aranceles a la importación sin precedentes. Esta disputa entre las dos potencias capitalistas más importantes del planeta, más allá del cambio de socios comerciales, representa un abrupto viraje hacia el proteccionismo imperialista que solo beneficia a las burguesías de ambos países.

En este sentido Latinoamérica no escapa como escenario de disputa. Los últimos hechos muestran la vuelta de EEUU como gendarme de su “patio trasero” tanto a nivel geopolítico y militar como a nivel económico. Una runfla de mandatarios dóciles y obedientes son piezas esenciales en esta estrategia para la región. Las élites locales no solo le vienen abriendo la puerta de par en par al FMI y demás organismos usureros sino también a los principales monopolios industriales, comerciales y financieros norteamericanos. El objetivo principal es cercar la influencia de China en la región, ahuyentar a Rusia y retomar la hegemonía perdida.

Otros dos elementos de relevancia que debemos mencionar tienen que ver con los planes imperiales que refuerzan la matriz extractivista de la región y la designación de Argentina como sede del G20 de este año, a modo de acentuar el compromiso con la agenda neoliberal continental. A nivel geopolítico, un importante objetivo trazado por EEUU tiene que ver, no solo con precipitar la caída de los gobiernos díscolos en la región
-como son los casos de Venezuela y Bolivia-, sino fundamentalmente con ir generando la idea de inestabilidad para militarizar el territorio y disciplinar la resistencia popular que se está generando en rechazo a las políticas de ajuste, hambre y mayor endeudamiento en todo el continente.

En este orden, luego de descartar momentáneamente la invasión de marines a Venezuela, Trump se encuentra junto a sus aliados regionales promoviendo abiertamente un golpe militar en ese país, tal como sucediera en la pasada cumbre bilateral con el presidente Duque (al mismo tiempo que en Colombia asesinaban al militante social número 159 en lo que va del año).

Sin embargo este “Estado policial de ajuste” en el continente (como denominaron nuestros compañeros de la CAB) viene generando numerosas expresiones de resistencia popular generalizada. En Brasil, al ajuste salvaje de Temer –antiguo aliado del PT- y al peligroso avance de la derecha neofascista encarnada en Bolsonaro, distintas coordinaciones organizativas vienen oponiéndole importantes movilizaciones, como fue la de las mujeres el pasado 29 de setiembre.

En los últimos meses se fueron sucediendo grandes huelgas en Panamá, Costa Rica y Nicaragua (además de Argentina) en rechazo a la implementación de políticas del FMI. En el último caso con brutales represiones dejando numerosos muertos. Lentamente podemos observar como se viene constituyendo episodios de resistencia en la región a la avanzada neoliberal. El desafío que tendrán las organizaciones populares latinoamericanas será, además del alcance de la masividad, el de ir construyendo mayores niveles de unidad, solidaridad e independencia de la clase oprimida, lejos de la dinámica electoralista y la institucionalización de las luchas. Ante esta situación se impone como estratégica la coordinación latinoamericana de organizaciones populares autónomas como expresión anti-imperialista, anti-capitalista y anti-estatista.

greece / turkey / cyprus / economy / non-anarchist press Thursday September 13, 2018 19:04 byVASSILIS K. FOUSKAS and BULENT GOKAY

Mainstream pundits and media commentators see the crisis in US-Turkey relations and the collapse of the Turkish currency as a result of Turkey's refusal to hand over to the US an American Evangelical priest. The analysis here shows that the roots of the conflict in times of crisis, uncertainty and hegemonic instability, go far beyond political epiphenomena. The US, a declining superpower, is trying to use the power of the dollar as a weapon to punish Turkey and other disobedient actors in the international system.

Turkey was thrust into a full-blown currency crisis when Donald Trump hoisted tariffs on Turkey’s steel and aluminium exports to the USA, the country’s most serious crisis since Erdogan’s AKP came to power 16 years ago. The Lira lost more than 40 percent of its value, albeit its most recent humble recovery. The pretext for Trump’s punishing attack on Turkey is the continued detention of the evangelical American Presbyterian missionary Andrew Brunson, described by Trump as a “fine gentleman and Christian leader”, who was arrested in October 2016 on charges of espionage accused of involvement in the attempted coup of July the same year.

At first sight, the US-Turkey stand-off appears to be a uniquely Turkish problem triggered by a very public confrontation between two leading members of the “ring of autocrats” of the twenty-first century, Donald Trump and Recep Tayyip Erdogan, and worsened by the idiosyncratic and often misguided economic approach of both leaders. This is not the case.

In the first place, the roots of the conflict are domestic. Public agitation over the fate of Brunson serves Trump’s domestic political agenda, appealing to his Christian right base that considers Brunson a martyr: Trump is using it for its own political benefit for the forthcoming US mid-term elections, where evangelical turnout will be crucial for Republicans holding on to the Senate. Similarly, Erdogan aims at strengthening his domestic support base by appealing to Turkish pride and nationalism at a moment when Turkey and the US have diverging agendas in Syria and other conflicts in the greater Middle East, witness the rapprochement between Turkey, Russia and Iran.

However, the underlying motives for the drive to bring the Turkish economy to its knees lie in the bid by the US hegemon to displace and off-load its own crisis onto the back of emerging economies, by means of trade restrictions, economic sanctions, direct confrontation, and most importantly using the dollar’s reserve currency status to hit the currencies of all emerging economies and beyond.

This is not rooted in the personality or psychology of Trump or Erdogan, and this is not just Turkey’s problem. It is a global problem carrying substantial risks of contagion, and hence conflict and war, in Asia, Latin America, Africa and Europe. Currently, the Turkish crisis looks the most vivid but, as we shall see below, there is much more going on between the US and the rest of the world.

The global financial crisis and shifts in the global power system


As the tenth anniversary of the collapse of Lehman Brothers approaches, it seems that none of the underlying contradictions of the world economy have been resolved. Rather, they have only intensified. Soon after the 2008 crisis hit the major economies, governments and central banks took off the books of the banks the worthless, or so-called toxic, assets, which were then transferred onto the states’ budgets rendering legal responsibility to the taxpayer to pay the debts of the banks (what in the relevant jargon is called "deleveraging"). The bailout operation and other similar measures, such as widespread "quantitative easing", has cost more than 25 percent of global GDP, the landmark operation being the Greek case. This large-scale bailout has increased the volatility of the system without solving the problem. Ten years after, it is becoming increasingly clear that a new period of intensified crisis is gripping the global economy.

Every national economy, whether big or small, seems to be locked in a perpetually escalating cycle of economic warfare. US sanctions against Iran, Russia, Turkey and Venezuela; and US trade war with China, the EU, Canada and Mexico. These acts of economic warfare, reminiscent of the inter-war period[1], are not only affecting the countries directly targeted, but indirectly also affect a long list of other countries which have close economic links with these targeted countries. For instance, Chinese producers buy iron ore for steel from Australia, Brazil, India, Iran, South Africa, and Ukraine, and bauxite for aluminium from Australia, Brazil, and the poor West African nation of Guinea. All are being affected, some very seriously.

It seems that global trade and the US dollar are used as a weapon by the American President, who sees trade sanctions and tariffs, such as the onslaught he launched against Turkey, as an integral component of his drive to secure US’s geopolitical and economic interests at the expense of the others, even if this hurts its own close allies. Trump's "America First" policy is just this and configures its strategy as a response to the structural crisis of globalisation/financialisation.

Trump is fully aware of the impact of his policies. The US's “aggressive unilateralism”, which first emerged in the 1980s under Reagan, is now pushed to its limits. Trump is not some bizarre abnormality, but rather the genuine face of the vital interests of a declining superpower that is prepared to initiate a major crisis and huge devastation worldwide in order to stop its eventual decline. Trump’s coming to power itself is but an epiphenomenon of the deeply embedded structural and historical changes and trends taking place in international political economy and the global system of power.

All such shifts are the results of an increasingly more volatile and chaotic international situation, which is the direct consequence of a process that Giovanni Arrighi, drawing from Gramsci, called hegemonic transition. During that period, systemic chaos is rather unavoidable. The late twentieth century saw renewed great power rivalry, system-wide financial excesses and bursting bubbles centred on the declining superpower, the US, and the emergence of new loci of power in Eurasia, in particular China and India. So, the core logic of this shift can be analysed properly within the context of major global structural changes and re-distribution of power, which have been affecting the world system for the last 30 years or so.

Hegemonic transition


When the authority of a global superpower is on the wane, this affects the entire world order and leads to instability. Even though the US still represents the largest and strongest economic and military power in the world, it is nevertheless struggling with severe weaknesses resulting from low economic growth and the protracted decline of its industry. The most important structural transformation that took place in the US-led global economic system after WWII was a massive crisis in manufacturing manifesting itself as stagflation (economic stagnation accompanied by double-digit inflation). Falling profitability and weakening competitiveness led to the erosion of the production-led mode of accumulation in the United States (the twin crisis of Fordism and the Keynesian management of aggregate demand). When the productive power (and capacity) of the US started to decline, financial speculation began to play a major role in order to compensate the loss of profit rates in production and trade. One of the most striking features of the US economy has become the rise of the rentier and the money capitalist. This was further reinforced with the massive upsurge of the US bond markets and, from the late 1980s in particular, of the junk bond market. This vast financial sector expansion greatly advanced speculation.

The decline in productive capacity and the ever-widening gap between productive and financial accumulation led to recurrent financial and economic crises in every corner of the world. The global chain of extreme financialisation and speculative profiteering broke in 2007-09, only to be transplanted into the euro-zone via the over-leveraged banking sector.

From QE to QT, and the Turkey conundrum

Even if the US economy is in decline in terms of its productive capacity and the share of global trade, one aspect of it still dominates the global economy: dollar seigniorage, or the dominant role of the US dollar in international trade and finance. This is the privilege to profit from the usage of the dollar by the rest of the world as international reserve currency in global trade. All states have to acquire funds of the internationally acceptable money in order to be able to pay for goods and services in global trade. A state first has to earn an international currency from abroad before it can buy anything from abroad. This constraint does not exist for the US because the international currency since 1944 is the US dollar. The US does not need to earn dollars abroad. The US simply prints dollars at home, which gives the United States an “exorbitant privilege”.

As a result, the US Federal Reserve could dictate the level of international rates through moving the US domestic interest rates, thus determining the costs of credit internationally. Today America borrows from practically the entire world without keeping the reserves of any other currency. Because the dollar is the de facto global reserve currency, America does not have to compete with other currencies in interest rates, and even at low interest rates capital flies to the dollar. The more dollars are circulated outside the US, or invested by foreign owners in American assets, the more the rest of the world has had to provide the US with goods and services in exchange for these dollars. The US even has the luxury of having its debts denominated in its own currency. Let us be more analytical.

When international credit is cheap economic operators with access to cheap international credit borrow money and invest in projects which seem viable, given the level of low interest rates. However, when the US decides to make credit expensive (sometimes very expensive) in order to gain competitive advantage or for political reasons, suddenly, such "normal" and "sound" investments may find themselves going bankrupt because of this sudden contraction of cheap credit.

Because only the American state can issue the international reserve currency, the US dollar, the Wall Street, the hub of global financial activity together with the City of London, can swing international economy between oversupplying credit at one time and contracting it at another without even providing a reasonable time of notice. As in real war, so in economic warfare: surprise is the thing to do in order to win. This is exactly what is happening today.

Another 2008?

Since the 2007-08 global financial crisis the reliance of financial markets on policy decisions taken by the American Fed has expanded to unprecedented levels. Immediately after the global crisis hit the US in 2007, the Fed began what was called Quantitative Easing, a type of Keynesian generation of money – in force buying up bonds to revive the flow of credit to a shrinking economy. The Fed bought a staggering sum of bonds from the struggling banks, which increased up to 4.5 trillion dollars from the modest range of $850 to $900 billion in 2010. Since then, four global central banks: the US Federal Reserve, European Central Bank (ECB), Bank of Japan and Bank of England have been engaged in QE programs. The result of this QE was that the central banks flooded markets with an unprecedented flow of funds through auctions and lending facilities, approximately creating 4 billion dollar new money a day, and thus financial markets were saved.

This operation plunged the interest rates to zero in an effort to prevent an economic collapse. These sums of money were in turn invested in any part of the world offering high returns as US bonds paid near zero interest. The hope was that lenders go on to pass that liquidity along as credit to companies and households, thus stimulating anaemic economies. A large amount of this liquidity went into junk bonds in the shale oil sector, which subsidised in reality high-cost US shale production, despite the fact that only a few shale companies were generating enough cash to pay for their spending and dividends, and into the US housing market which experienced a mini boom, both of which played a key role in the initial recovery of the economy from the 2007-08 financial crisis. Private investors, who were looking for new and more profitable avenues to park their investments, low interest new money they borrowed from the Fed, started pumping large amounts of this into emerging markets, such as Turkey, Brazil, Argentina, Indonesia, India and China, where the economies are booming and the US bonds could potentially bring back high returns.

Thus, the corporations as well as private individuals in emerging markets had access to a large amount of cash at their disposal. Even the Russian market received some liquidity dollars until the Trump initiation of the US sanctions in early 2018. As a result, during the last ten years, the supply of cheap dollars to the global system has risen to unprecedented levels, exacerbated by the US, British, German and Japanese QE programmes. Total global debt (the debt of households, governments, corporations and the financial sector) soared to a record $233 trillion in the third quarter of 2017, according to a report from the Institute of International Finance in Washington.

As long as the emerging markets were growing and earning export dollars at times of low interest rates, this debt was manageable. Because of near-zero interest rates, combined with a weak dollar, this level of debt was not difficult to pay for consistently growing emerging economies. However, even though this low-interest credit has helped boost economic growth in the short-term, heavy reliance on this has made the economies of emerging countries vulnerable to sudden financial changes and surprise economic warfare. If the interest rates begin going up quickly, as is currently the case, then many debtors will not be able to pay their debts and the world will again be facing a 2008-style catastrophe. The emerging market economies’ massive dollar debt is the key vulnerability even for still expanding emerging economies, such as Turkey. Turkish companies now owe an estimated $229 billion in foreign-denominated debt, which is more than one-third of the country’s GDP.

Quantitative tightening ( QT)

Recently, everything began to change. The US Federal Reserve ended its programme of QE late last year, and started to reverse it, i.e. selling off the financial assets it had purchased, and hence effectively taking dollars out of the financial system, given the relatively stable performance of the American economy. Now the Federal Reserve is retreating from markets by reducing the amount it reinvests after the bonds in its portfolio reach maturity. Global finance has now de facto been in the new era of Quantitative Tightening (QT). The Federal Reserve raised its policy rates five times, from 0.25 to 1.5 percent. The Bank of England raised its policy rate once, back to 0.5 percent. As a result the dollar’s value has begun to rise.

The rise in the value of dollar, accompanied by two successive interest-rate rises by the USA Fed, has made debt payments for countries, corporations and individuals far more difficult. This is direct US financial policy which is deliberately precipitating a major new economic crisis across the emerging world, especially in Iran, Turkey, Russia, South Africa and China.

The stronger dollar means that emerging markets in particular are facing uncertainties: for companies, and individuals, in these countries that have issued dollar-denominated bonds, their interest payment burdens just got a lot heavier, and investors worry about the ability of emerging market debtors to pay off their dollar-denominated debt. The Institute of International Finance (IIF) estimated in July 2017 that global debt amounted to 327 percent of the world's annual economic output (GDP) by the first quarter of 2017 and the rise was driven principally by emerging market borrowing. According to estimates, by the end of 2018, there will be approximately 1 trillion dollar less global QE than in 2017, and the peak for total emerging market dollar debt falling due comes in 2019, with more than 1.2 trillion dollars maturing. In other words, there will be an equivalent of 1.2 trillion less dollars in the world in 2019. This is simply to choke off dollar supply.[2]

Bankrupting the global South

The motivations for this trade and currency war are also political: the US punishes Turkey, Iran and Russia for having a divergent geo-political agenda in Europe, the Middle East and Central Asia that clashes strategically with that of the USA. However, whereas it is clear to us that the economic warfare between the USA and Turkey (as well as other emerging powers) has structural causes, it remains to be seen whether this can be translated into political divergence, something which would have serious implications as regards Turkey's NATO membership and global peace. Political and security dynamics have a relative autonomy and cannot be reduced to financial economics alone.

The ability of the US government to control the global supply of money through its global reserve currency, the dollar, is considered to be the most effective weapon of the US, far more deadly than its grand military machinery. The value of US dollar is now rising strongly against all other currencies, in particular the currencies of emerging economies. The Trump regime is also initiating provocative trade wars and sanctions against Russia, Iran, China and Venezuela. Turkey is not alone in this: it suddenly has a lot in common with Iran, Russia, and China. The US seems to be aiming at a domestic economic advantage via pushing the global South into bankruptcy. This global financial and trade offensive, launched by the Trump administration, has already created huge uncertainty in Asia, Latin America and the EU. Peter Gowan, in his seminal work, The Global Gamble, noted that “the US economy depends not only upon constantly reproduced international monetary and financial turbulence. …” and “Wall Street” in particular “depends upon chaotic instabilities in ‘emerging market’ financial systems”[3].

Dangerous interregnum

This is yet another clear manifestation of the fact that the world is currently going through a dangerous interregnum. Interregnum, here, as elaborated by Gramsci, can be understood as a period where one arrangement of hegemony is waning, but prior to the full emergence of another. It is poised between inward-looking old hegemonic powers, and reluctant new emergent ones. The US is a declining superpower, with a crumbling infrastructure and a shrinking share of the global economy. China is an ascending superpower, with a burgeoning industrial and technological infrastructure, a growing share of world trade and increasing self-confidence, but not ready yet to lead the world. The post-WWII arrangements that centred power on the Euro-Atlantic hub and Japan under the primacy of the USA were shattered first by the stagflation of the 1970s and then by the global financial crisis of 2008, and currently are fast losing ground in the midst of economic nationalism, trade wars and sanctions.

A new international system is in the making by the arrival of new dynamic actors that demand a redistribution of power. This is basically what causes the breakdown of the global order and forces the ruling elites in many countries to unconstrained economic and political nationalism and authoritarianism. Leadership, order, and regional and global governance are no longer assured. With the breakdown of the key economic and financial structures put in place after the WWII, every major power, especially the declining hegemon, the US, seems to be focusing on the protection of its own interests, leading to financial and economic warfare and extending the possibilities for a new real global war.

We do not know with certainty yet what the ultimate impact of the current stand-off between Trump’s America and a number of emerging powers, from Turkey to China and Russia, will be. However, it is almost certain that our world is, once again, entering a historical moment where uncertain global circumstances and the authoritarian populist agenda of unpredictable political leaders have coincided to initiate a major shift in the way world economy and finance are organised.

[1] Hawley-Smoot Tariff of June 1930, that raised already high import duties on more than 20,000 goods to their highest level in 100 years in American history, was considered by some historians as a contributing factor to the start and severity of the Great Depression and also fed political extremism helping to push Adolf Hitler into power in Germany.
[2] William Engdahl, “Washington’s Silent Weapon for Not-so-quiet Wars”, New Eastern Outlook, 20 August 2018, and Dan Glazebrook, “Trump just triggered a new financial crisis. Here’s why”, RT, 17 August 2018.
[3] Peter Gowan, The Global Gamble: Washington's Faustian Bid for World Dominance, London and New York: Verso, 1999, p.124.

This page has not been translated into 한국어 yet.

This page can be viewed in
English Italiano Català Ελληνικά Deutsch



Neste 8 de Março, levantamos mais uma vez a nossa voz e os nossos punhos pela vida das mulheres!

Neste 8 de Março, levantamos mais uma vez a nossa voz e os nossos punhos pela vida das mulheres!

Economy

Fri 19 Apr, 07:43

browse text browse image

48379723_1174700826034845_8760836494668595200_o.jpg imageYoung Workers Association's in the streets Against Economic Crisis Dec 24 23:45 by DAF 0 comments

plataformacampo_de_libra.jpg imageA Petrobrás pública é a salvaguarda da soberania do povo brasileiro Dec 19 06:32 by BrunoL 0 comments

yan.jpg imageΗ μπαρουφο-ιδεολ_... Dec 01 18:33 by Dmitri (αναδημοσίευση) 0 comments

far_contexto_internacional.jpeg imageContexto Internacional: "Guerra comercial y estado policial de ajuste" Nov 12 22:11 by Federación Anarquista de Rosario 0 comments

textThe US-Turkey stand-off in context: the US and the weaponisation of global finance Sep 13 19:04 by VASSILIS K. FOUSKAS and BULENT GOKAY 0 comments

golpe_entreguista.jpg imageBrasil em transe e o desmonte generalizado, duas constatações Sep 10 01:57 by BrunoL 0 comments

Federación Anarquista de Rosario image¡Ante la crisis económica y política la respuesta es desde abajo! Sep 02 01:04 by Federación Anarquista de Rosario 0 comments

greve_dos_caminhoneiros_2018.jpg imageA Petrobrás sob o controle dos especuladores e a greve dos caminhoneiros May 28 10:00 by BrunoL 0 comments

macri_fmi_sale.jpg imageFuga de dólares na Argentina e o papel dos acordos abutres no governo Macri May 16 21:42 by BrunoL 0 comments

unityandsolidarity.jpg imageAutogestión y cooperativismo. El avance sobre la producción. May 03 04:02 by José Luis Carretero Miramar 0 comments

download_8.jpg imageΑναρχική Κριτική... Mar 28 16:24 by Wayne Price 0 comments

us_missile.jpg image"Desmontando a mitologia liberal sobre a origem da tecnologia moderna" Jan 02 07:37 by BrunoL and Ricardo Camera 0 comments

textInterview: Alex Pirie (Part 2) Dec 27 05:02 by AWSM 0 comments

commodities_traders.jpg imageOs especuladores globais das commodities e a fragilidade brasileira Dec 22 21:42 by BrunoL 0 comments

interrogacao_brasil.jpg image2018 e o quarto turno de 2014 que não vai terminar Dec 17 18:56 by BrunoL 0 comments

textWork For The Dole Schemes Dec 07 11:01 by Pink Panther 0 comments

liquidity.jpg imageAs oligarquias da mundialização financeirizada esgotam a pouca democracia do sistema capit... Dec 04 20:26 by BrunoL 0 comments

460_0___30_0_0_0_0_0_economicimperialisminindiaexamplemeaning.jpg imagePer una definizione dell'imperialismo nella fase del capitalismo globale e finanziario pos... Nov 17 02:04 by BrunoL 0 comments

economicimperialisminindiaexamplemeaning.jpg imageTraçando uma definição de imperialismo na etapa do capitalismo global e financeiro pós-200... Nov 15 07:37 by BrunoL 0 comments

rating_agencies.jpg imageAs agências de “análise” de risco e a violação de soberanias Nov 08 21:41 by BrunoL 0 comments

textStuck in a Rut Nov 07 10:45 by Pink Panther 0 comments

textLavagem de dinheiro e a hipocrisia estruturante do Sistema Financeiro Internacional Oct 15 08:04 by BrunoL 0 comments

textO Sistema Internacional da liquidez infinita e acumulação selvagem Sep 30 03:52 by BrunoL 0 comments

textFuel Price Hikes Hammer South Africa’s Working Class Sep 20 17:53 by Philip Nyalungu 0 comments

textLoi travail 2017 : Tout le pouvoir aux patrons ! Sep 08 06:38 by Stéphane Ortega 0 comments

textA governança global do fluxo de ilícitos financeiros e a evasão de divisas Aug 24 04:49 by BrunoL 0 comments

offshoretaxjurisdictions.jpg imageJurisdições secretas e paraísos fiscais pós-2008 Aug 11 23:12 by BrunoL 0 comments

Carta opinião imageCarta Opinião FAU Aug 03 10:11 by FAU 0 comments

textEconomie collettive e solidali, autogestione e mutualismo Jun 29 20:58 by Alternativa Libertaria/FdCA 0 comments

textNO G7, ne G8 o G20 - Vogliamo Libertà, Uguaglianza, Solidarietà. May 13 03:21 by CIB Unicobas 0 comments

more >>
© 2005-2019 Anarkismo.net. Unless otherwise stated by the author, all content is free for non-commercial reuse, reprint, and rebroadcast, on the net and elsewhere. Opinions are those of the contributors and are not necessarily endorsed by Anarkismo.net. [ Disclaimer | Privacy ]