user preferences

New Events

Uluslararası

no event posted in the last week

Upcoming Events

Uluslararası | evre

No upcoming events.

Toplumsal-Ekolojik Bir Toplumda Ekonomi

category uluslararası | evre | opinion/analysis author Friday September 05, 2008 16:12author by Peter Staudenmaierauthor email miasnikov at gmail dot com Report this post to the editors

Toplumsal Ekoloji perspektifini savunan Harbinger dergisinin 2003 tarihli sayısında yayımlanmıştır.
country.gif

evirenin Notu: evirenin metine yaptığı eklemeler, aıklamalar vb, [...] ile gsterilmiştir.

Daha iyi bir dnya iin mcadelemizde, toplumsal ekolojistler, ne tr bir dnya iin mcadele ettiğimiz hakkında diğer radikal dşnce akımlarıyla eleştirel bir diyaloğa sıklıkla girmişlerdir. Bu tr diyaloglar, zgrleşmiş bir gelecekte insanların birbirleriyle ve doğal dnyayla maddi ilişkilerini nasıl rgtleyecekleri sorusunu sıklıkla gndeme getirir. Ekolojik bir toplumda ekonomi neye benzeyecektir? zgr topluluklar geimlerini nasıl dzenleyeceklerdir?

Bu gibi soruların incelenmesi, nemli diyalektik felsefi becerilerin kullanılmasını gerektirir: speklatif dşnme kapasitesi. Kapitalizmin ve devletin tesinde bir gelecek tasarlamak demek, evremizdeki gemiş dnyayı dşnmek ve kendimizi farklı bir dnya ierisine, ok farklı bir şekilde rgtlenmiş bir dnya ierisine, bugn arpıtılmış bir biimde evremizde grdğmz toplumsal ve ekolojik potansiyellerin bazılarını geliştirmiş bir dnya ierisine yerleştirmek demektir. Bu, dnyayı yalnızca olduğu gibi değil, olması gerektiği gibi grmeye alışmak demektir.

Toplumsal ekolojistler yıllardır belediyeleşmiş bir ekonomi ve ahlaki bir ekonomiye ynelik somut neriler getirdiler. Bu neriler, Bookchin'in "insanlığın doğayla ekolojik meditasyonu olarak retken srecin tekrar ele geirilmesi" dediği şeye ynelmektedirler. Pratiğe ynelik btn bu nerilerde ortak olan şey, piyasalar veya sınıflar veya brokrasi olmaksızın, karmaşık ekonomilerin --eşitliki ve katılımcı izgilerde-- nasıl farklı bir şekilde işletilebileceğinin altında yatan kavrayıştır. Toplumsal ekolojistler, zgr bir toplumun ekonomik mekanizmalarının, ister retim, ister blşm, isterse yeniden retim amacıyla olsun, drt temel zelliğe sahip olması gerektiğini syler: bunlar bilinli, saydam, değiştirilebilir ve btnleşmiş olmalıdırlar.

Bilinli: Bizler, ekonomik yapıların kendi amalarını gerekleştirmek iin bizi zorlamasına değil; ekonomik mekanizmaların, bizim kolektif olarak onlara yklediğimiz amaları yerine getirmek zere tasarlanarak seilmesini ve tasarlanarak yapılandırılmasını istiyoruz. Saydam: Bizler, toplumun her yesinin, toplumun ekonomik mekanizmalarının nasıl işlediğini kavrayabilmesini istiyoruz. Değiştirilebilir: Birler, ekonomik yapılarımızı, ekolojik ve toplumsal gereksinimlere gre değiştirebilmek istiyoruz. ve son olarak, ekonomik mekanizmaların, komnal kendinden ynetimin tm diğer ynleriyle kapsamlı bir şekilde btnleştirilmesini istiyoruz.

Bu değerler uygulamada neye benzeyecek? Bu speklatif nermeler topluluğu gerekte nasıl uygulanacak? Aşağıda, toplumsal-ekolojik bir toplumda ekonominin yeniden inşa edici vizyonu kısaca resmedilmeye alışılacaktır.

TOPLUMSAL EKOLOJİSTLERİN TASAVVUR ETTİKLERİ DNYA

Bizim tasavvur ettiğimiz dnya, bir macera ve olanak dnyası; bugnk bakış aısıyla bırakın betimlenmesini bir yana hayal edilmesi bile zor olan, radikal bir şekilde yeni olan bir ilişkiler ile potansiyel toplumsal ve bireysel yaşam biimleri dnyasıdır. Toplumsal-ekolojik bir gelecekte olacakların şeylerin oğu, ister evresel dzeyde, isterse kişisel veya komnal dzeylerde olsun, kendiliğinden ve yaratıcı olacaktır --ve bunlar bizim ne planlayabileceğimiz, ne nerebileceğimiz ve ne de tahmin edileceğimiz şeylerdirler. Yine de, potansiyellerin bu tr bir kendiliğinden ve yaratıcı ortaya ıkışı [unfolding], eğer sadece hayallerden teye geeceklerse, hem kurumsal bir ereve hem de etik bir vizyon gerektirecektir. Bu nedenle, dikkatimizi, zgr doğayı ve zgr bir toplumu daha olası kılacak toplumsal yapılara evirmeliyiz.

Toplumsal ekolojistler, zgrlk, işbirliği ve ekolojik-toplumsal eşitlilik etrafında yapılandırılmış bir toplum iin alışırlar. Daha iyi bir dnya vizyonumuz, tarih boyunca tabandan kaynaklanan zgrlk [emancipatory] hareketlerce ortaya ıkartılan pratiksel deneyimlerinin ve topyacı umutların zenginliğine dayanır. Bizim zgr topluluklar grşmzn merkezinde doğrudan demokrasi vardır. Doğrudan demokrasi, insanların, parası oldukları topluluğun faydası doğrultusunda kendi yaşamlarını bilinli ve kolektif bir şekilde idare etmeleri demektir. Toplumsal ekolojistler, karar-alıcı glerin uzmanlara, profesyonellere, temsilcilere veya brokratlara devredilmesi yerine, tm insanların kendi komnal işlerinin kendinden ynetimine [zynetimine] doğrudan katılımını ngrr.

Kurumsallaşmış tahakkm ve hiyerarşi biimlerine karşı olduğumuz iin, toplumsal ekolojistler devleti reddederler. Toplumdan ayrı duran ve kendi başına kararlar alan ayrı bir vcut nermek yerine, bizler, temel karar-alıcı mekanizma olarak ve doğrudan demokrasinin asli uygulama sahnesi olarak, bir topluluk meclisleri ağı tasavvur ediyoruz. Bu meclisler, nlerindeki meseleleri tartışmak ve karara bağlamak zere dzenli aralıklarla toplanan yerel bir alanın (şehirlerde mahalleler dzeyinde, ve kırsal alanlarda kasaba dzeyinde) tm sakinlerini kapsayacaktır: siyasi olduğu kadar ekonomik kararlar, aslında bir btn olarak topluluğun yaşamını etkileyen tm toplumsal kararlar.

Halk meclisi [popular assembly], katılmak isteyen herkesi kapsar; ve, tm topluluk yelerinin birbirleriyle eşit bir temelde ilişkiye geeceği ve toplumsal yaşamı aktif bir şekilde şekillendireceği bir demokratik forum sağlar. Bu trden karşılıklı etkileşimlerin devam etmesi, paylaşılan bir sorumluluk ve karşılıklı bağımlılık hissi yaratırken, tartışmaları ve anlaşmazlıkları rasyonel ve zorlayıcı olmayan bir yolla zme kavuşturacak bir kamusal alan sunar. İnsanların farklı ıkarlarının, zlemlerinin ve kanaatlarının olduğunu kabul ederek, mahalle meclisi ve buna eşlik eden yurttaş etosu [civic ethos], zel ve genel gayelerin barıştırılması iin fırsat yaratır. Doğrudan demokrasi, bu bakış aısına gre, bir kimsenin komşularının mutluluğuna [wellbeing] bağlığı gerektirir.

Komnal mutluluk, yerel toplulukların, ierisinde varoldukları doğal bağlama aktif saygı gsterdiklerini ve onun değerinin farkında olduklarını ima eder. Hibir toplumsal dzen, eşitli yerleşimlerimize evsahipliği yapan ekosistemlerin ve habitatların tıkır tıkır işleyeceğini garanti edemez, ancak, toplumsal ekolojistler, zgr birlik ve karşılıklı yardımlaşma etrafında kurulan toplulukların, otoriter iktidar sistemleri evresinde kurulan sistemlere gre, evresel eşitliliği ve srdrlebilirliği geliştirmeye ok daha uygun olduğuna inanırlar. Tahakkm ve hiyerarşinin stesinden gelen toplumlarda, ekolojik gelişim ve insani gelişim birbirini tamamlayabilir ve birbirini glendirebilir.

Bu potansiyelleri ierisinde barındıran etik bakış aısı, uygulamaya ynelik yntemler kadar nemlidir. Toplumsal ekolojistler, bu değerleri toplumsal ilişkiler ve kamusal kurumların bizzat dokusuna işleyerek, zgrlğ ve dayanışmayı geliştirecek toplumsal biimlerin yaratılmasını istiyorlar. Bylece, bizim yz-yze meclislerin herkese aık olması vurgumuz, diğer liberter ve işbirliki toplumsal biimlerin oluşturulmasını engellenmek değil, aksine cesaretlendirmek anlamına gelir. Engin bir eşitliliğe sahip kendiliğinden olan birlikler, yaşayış dzenlemeleri, işyerleri, aile yapıları vb., bunların tmnn bizim zgr dnya grşmzde nemli yerleri vardır. Dışarda bırakılan yegane biimler, smr ve tahakkme dayananlardır.

Bu nedenle, toplumsal ekolojinin doğrudan demokrasi modeli, bundan esinlenenlerin gereksinimlerine, arzularına ve deneyimlerine bağlı olarak farklı yollardan gerekleştirilebilir. Bu ekonomik sreler iin zellikle doğrudur, ve burada ana hatlarıyla anlatılan ekonomik senaryo, toplumsal-ekolojik bir toplumun ekonomik ynlerinin olası yorumlarından yalnızca birisidir. Ortak olan temel perspektif, varoluşumuzun maddi koşullarının daha geniş bir etik ve kurumsal ereveyle yeniden btnleştirildiği ahlaki bir ekonomi [perspektifidir]. Ahlaki ekonomi, tm topluluğun yurttaş yaşantısının retim ve tketimle ilgili kısmına ilişkin kararlar alınması demektir.

UYGULAMADA KOMNAL KENDİNDEN YNETİM

Bu senaryoda, belli başlı ekonomik kararlarda son sz sahibi yerel meclisler olurken, işi konseyleri retimin gnlk ynetiminde hayati bir rol oynarlar. Halk meclislerinde tartışılan, mzakere edilen ve karara bağlanan ekonomik politikaların şekillenmesine belirli bir topluluğun tm yeleri katılır. Toplumsal ekoloji, belli bir işletmedeki işilerin alıştıkları belediyede yaşamalarını sağlayacak şekilde retimin kapsamlı bir fiziki merkezsizleşmesini ngrr. Bizler, keza, işlerin, grevlerin ve sorumlulukların srekli bir gnll rotasyonunu, ve "alışma"nın anlamının radikal bir yeniden tanımlanmasını ngryoruz. Emeğin, fiziksel ve entelektel yetenekleri biraraya getiren toplumsal bir faaliyete bilinli dnştrlmesi yoluyla, retken sreci ekolojik bağlama oturtulmuş kişisel ve komnal ihtiyaların yerine getirilmesi olarak tasavvur ediyoruz. Patronların, krların, cretlerin ve değişim değerinin reddedilmesiyle birlikte, bizler kapitalizmin insanoğullarını retim ve tketimin birer aracına indirgemesinin de stesinden gelmeyi amalıyoruz. Toplumsal ekolojinin meclis modeli, insanların ekonomik meselelere sadece birer işi veya birer tketici olarak değil, kapsayıcı toplumsal ve ekolojik mutluluk hedefine bağlı topluluk yeleri olarak yaklaşmasını cesaretlendirir.

Komnal retimin genel hatları meclis dzeyinde belirlenirken, bunlar pratikte yine eşitliki, katılımcı ve demokratik temellerde işleyen daha kk kolektif yapılarda gerekleştirilir. Kooperatif hanehalkları ve kolektif işyerleri bu srecin ayrılmaz bir parasıdır. Blgesel etkileri olan kararlar, yerel meclislerin oluşturduğu konfederasyon tarafından sonulandırılır, bylece bu karardan etkilenen herkes [kararın] alınmasına katılabilir. Belirli işler iin uzmanlaşmış komiteler grevlendirilebilir, ancak kamuyu ilgilendiren nemli meseleler her bir halk meclisinin takdir yetkisine tabidir. Doğrudan demokrasi, rakip grş ve argmanların oluşumlarını ve birbirleriyle ekişmesini cesaretlendirir; bylece, herhangi bir karara ilişkin, her biri onları uygulamaya geirecek insanlarca şekillendirilmiş ok sayıda farklı grş olacaktır. Meclis yeleri bu eşitli nerileri ele alır ve her birinin faziletlerini ve etkilerini tartışır; bunlar gerekli olduğu şekilde tartışılır, gzden geirilir ve dzeltilir. Aık bir grş birliği oluşmadığı zaman, hangi grşn en fazla desteğe sahip olduğunu belirlemek iin bir oylama veya bir dizi oylama yapılabilir.

Toplumsal ekolojinin ahlaki ekonomi vizyonu, ortak emeğin rnlerinin serbeste herkesin kullanımına aık olacağı liberter komnizmi merkeze alır. Bizim perspektifimizi diğer birok anti-kapitalist programdan ayırt eden "herkesten kabiliyeti lsnde ve herkese ihtiyacına gre" ilkesi, ortak refaha ynelik ilginin bireysel tercihleri şekillendirdiği yurttaş etiğiyle ayrıntılandırılır. Piyasaların, zel mlkiyetin, sınıfsal blnmelerin, meta retiminin, emeğin smrsnn ve sermaye birikiminin yokluğunda, liberter komnizm, toplumsal refahın blşm mekanizması, ve toplumsal ekolojinin nerdiği saydam ve insani lekli siyasi yapıların ekonomik karşılığı [counterpart, tamamlayıcısı] haline gelebilir.

Bylesi bir dzenlemede, daha kk komiteler ve alışma grupları ile genel meclis [full assembly] arasındaki etkileşim, bu ihtiyatlı srecin demokratik ve katılımcı mizacının srdrlmesi aısından hayati derecede nemli bir hale gelir. Meclise sunulmak zere tutarlı neriler hazırlanması, hem uzmanlaşmış bir alışmayı ve titiz bir bilgi toplanmasını, hem de analiz ve yorumu gerektirecektir. Bu faaliyetler herhangi bir karara ilişkin nihai sonucu incelikle etkileyebileceği iin bunları yerine getirme sorumluluğu, meclis yeleri arasından rastgele seilecek geici komisyonlara emanet edilecek, rotasyona tabi bir grev olmalıdır.

KONFEDERAL EKONOMİK DEMOKRASİ

Meclis nne gelen eşitli nerileri ele alıp, tartışıp, ince bir ayardan [fine-tuned] geirdikten ve yerel ekonomiye ilişkin genel bir taslak zerinde anlaşmaya vardıktan sonra, topluluk yeleri bu taslağı işyerlerinde, konutlarında ve başka yerlerde uygularken aynı zamanda da onu geliştirmeye ve gerekleştirmeye devam eder. Eğer tek bir işletme, kurum veya hane dzeyinde zlemeyecek engeller veya anlaşmazlıklar ortaya ıkarsa, bunlar tartışılmak ve zme kavuşturulmak zere byk meclise geri getirilebilirler. zerinde daha nce anlaşmaya varılmış bir politikanın bazı ynleri herhangi bir nedenle yerine getirilemezse, bu derhal topluluk yelerince fark edilecektir; onlar da ardından politikayı buna gre değiştirebilecek ve uyarlayabilecektir. Ekonomik yaşamın byk bir kısmı, iş arkadaşları [co-workers], ev arkadaşları, [birlik] yeleri [asociates] ve komşularla doğrududan işbirliği ierisinde daha kk kolektiflerde yerine getirilirken, kamusal ekonomik ynelimin kapsamlı meseleleri tm topluluğun [dahil olduğu] meclis tarafından halledilecektir. Gerekli olduğunda, şehirle ilgili olan veya blgesel meseleler, nihai kararlar her yerel meclisin elinde kalmak koşuluyla konfederal dzeyde ele alınacaktır.

Meclislerin egemenliğine yapılan bu vurgunun sebebi iki ynldr. Birincisi, yerel meclis, doğrudan katılımcı demokrasinin uygulanması, ve g farklılıkları ile yeni hiyerarşi biimlerinin yeniden ortaya ıkmasının engellenmesi iin en erişilebilir olan forumdur. Meclis, topluluğun eşit haklara sahip tm yelerini kapsadığı ve temsiliyetle değil de doğrudan katılımla işlediği iin, kolektif kendinden ynetimi toplumsal yaşamın tm alanlarına yaymak iin en iyi fırsatı sunar. İkincisi, yerel meclis, insanların, birlikte yaşadıkları, eğlendikleri ve alıştıkları insanlarla yz-yze tartışma yoluyla, kapsamlı ve uyumlu bir şekilde ekonomik ve siyasi işlere ilişkin kararlar almasına imkan sağlar. Halk meclisi, kamusal meselelerde, ekonomik, toplumsal ve ekolojik kaygılar arasındaki sayısız karşılıklı bağlantıyı fark eden, btnlk [holistic] bir yaklaşımı cesaretlendirir.

Bu vizyonun byk bir kısmı ancak teknolojik altyapının radikal bir elden geirilip dzeltilmesiyle beraber uygulanabilir olacaktır --toplumsal ekolojistlerin evresel ve demokratik zeminlerde destekleri bir şey. Bizler, retimin oğunun, uzmanlaşmış işlevlerin toplumsallaştırılmasıyla, akıl ve kol emeğinin btnleştirilmesiyle yerel olarak gerekleşeceğini ngryoruz. Hala, tamamen merkezsizleştirilemeyecek ve merkezsizleştirilmemesi gerekecek bazı nemli sosyal iyiler olacaktır; rneğin bir belediyenin ev sahipliği yapmasına rağmen geniş bir blgeye hizmet verecek ileri araştırma enstitleri. Bu nedenle, dar grşllğ [parochialism, iine kapalı cemaat sistemi] ve tecrit olmayı dengeleyen konfederasyon toplumsal ekolojinin siyasi vizyonunda asli bir rol oynar.

Bu senaryo, birincil olarak, kendi toplumsal ve ekolojik koşullarına uyan ekonomik politikalar retecek yerel topluluklar zerine odaklanırken, toplumsal ekolojistler yerel kendi kendine yeterlilik ve ekonomik bağımsızlık [autarchy] nosyonlarını --kendi ilerinde değerli olan şeyler olarak-- reddederler; bizler, bunları toplumsal katılıma ve ekolojik nanslı demokratik karar alımına katkıları olabilecekse ve katkıları varsa arzulanabilir şeyler olarak gryoruz. Bizler, her bir bileşen meclisden [seilmiş] geri ağrılabilir ve grevleri belli delegelerinden meydana gelen konfederal organlar yoluyla birbirleriyle srekli diyalog ierisinde olan bir meclisler konfederasyonunu ngryoruz. Bu yapılar, doğrudan demokratik olan yerel toplulukları ikame etmek zere değil, onların doğal birer sonucu olarak kurulurlar. zellik de ekonomik ilişkiler sıklıkla uzak toplulukların işbirliğini gerektireceği iin, konfederasyon kaynakların, yeteneklerin ve bilginin paylaşılmasına ynelik karşılıklı olarak uygun olacak bir ereve sunar.

Halk meclislerinin konfederal ağı, tm insanlara, bilinli bir şekilde yaşamlarını birlikte ynlendirmenin ve toplumsal zgrlk projesinin bir parası olarak ortak hedefler takip etmenin pratik bir yolunu sunar. Dayanışma ve otonomiyi biraraya getirerek, doğrudan eylemin en yksek biimi olarak, siyaseti, komnal kendinden ynetim sanatını yeniden yaratabiliriz. Byle bir dnyada, bugn bildiğimiz anlamda bir ekonomi olmayacaktır. alışma yaratıcı bir faaliyet haline geldiği zaman; retim insani ve ekolojik potansiyellerin uyumlandırılması olduğu zaman; ekonomi, kolektif zbelirlenim ve henz hayal edilmemiş toplumsal, doğal, ve etik imkanların bilinli bir şekilde ortaya ıkarılması olduğu zaman; işte o zaman, kurtulmuş bir topluma ulaşmış olacağız, ve burada kabataslak bahsedilen fikirler yaşanan gereklikler ve doğrudan [yaşanılan] deneyimler olarak somut biimler alacaklar.

eviri: Anarşist Bakış

İngilizce Orijinali: "Economics in a Social-Ecological Society", Peter Staudenmaier, Harbinger (a journal of social ecology), Cilt 3, No. 1, Bahar 2003, s. 12-15.

This page can be viewed in
English Italiano Deutsch
Qu est passant a Catalunya?
2005-2017 Anarkismo.net. Unless otherwise stated by the author, all content is free for non-commercial reuse, reprint, and rebroadcast, on the net and elsewhere. Opinions are those of the contributors and are not necessarily endorsed by Anarkismo.net. [ Disclaimer | Privacy ]