Το σημείο καμπής

Ελλάδα / Τουρκία / Κύπρος | Αναρχική Ιστορία | Γνώμη / Ανάλυση Tuesday May 29, 2007 19:53 by Ομάδα Αναρχοκομμουνιστών Ν. Σμύρνης

Ένα αναρχοκομμουνιστικό κείμενο

Κείμενο κριτικής από την πάλαι ποτέ Ομάδα Αναρχοκομμουνιστών Νέας Σμύρνης σχετικά με τα γεγονότα του Νοέμβρη του 1985 στην Αθήνα.

Κρίνοντας ως ενθαρρυντικό το ότι μερικές αναρχικές ομάδες άσκησαν εποικοδομητική κριτική (κυρίως μέσα από τις σελίδες της «Δοκιμής») στη σημερινή κατάσταση του «χώρου», και θέλοντας να εμβαθύνουμε περισσότερο πάνω στις αιτίες που διαιωνίζουν αυτή την κατάσταση δημοσιεύουμε το παρόν κείμενο.

Η τάξη επικρατεί στους Αθηναϊκούς δρόμους παρόλη την ενοχλητική για την εξουσία ανάμνηση των κάπως πρόσφατων οδοφραγμάτων. Τα εμπορεύματα περιμένουν στις βιτρίνες τον επίδοξο καταναλωτή τους παρόλη την ακρίδα της «επανοικειοποίησης» που έπεσε πάνω τους. Η ανωτέρω εικόνα περιέχει την κυνική αλήθεια: οι τελευταίοι αντιστεκόμενοι απάντησαν μεν δυναμικό στη δολοφονία του δεκαπεντάχρονου καταλαμβάνοντας και υπερασπίζοντας για λίγες ώρες ένα χώρο. ΑΛΛΑ προσέκρουσαν πάνω στο σκόπελο της γενίκευσης της σύγκρουσης, της γενίκευσης της διαμαρτυρίας, μπλέχτηκαν στα δίκτυα του επικατάρατου ιστού της αποσπασματικότητας, του μερικού γεγονότος. Για άλλη μια φορά, μέσα σε μια πορεία 12 χρόνων, ο αναρχικός χώρος, όντας δεμένος χειροπόδαρα, είχε τη δυνατότητα μόνο να κραυγάσει απεγνωσμένα. Μέσα απ’ αυτή την κραυγή απόγνωσης αναδύεται σαρκαστικά η αιτία που καθηλώνει το χώρο και που μπροστά της πολλοί εθελοτυφλούν: η συνεχής επίκληση της αυτο-οργάνωσης των καταπιεσμένων, η συνεχής επίκληση της επανάστασης εξορκίζουν, αποκρύπτουν την έλλειψη επιθυμίας για αυτο-οργάνωση, την έλλειψη συγκρότησης. Ο αναρχικός χώρος ή «απελευθερωμένη» ζώνη της ζωής και της ριζικής αμφισβήτησης προσβεβλημένος από το βάκιλο της ιδεολογίας (ψευδούς συνείδησης) αδυνατεί να πραγματώσει, να βιώσει την ιδέα της αυτο-οργάνωσης που κυοφορείται μέσα του.. Η ιδεολογία διέρρηξε τις πύλες, σύντροφοι, αμείλικτοι διώκτες της ιδεολογίας.

Ας αντικαταστήσουμε τους παιάνες για τη νίκη των οδοφραγμάτων με τον ιδρώτα της αυτοκριτικής. Διευκρίνηση προς τους εθελοτυφλούντες: ΔΕΝ θα απαντήσουμε στα ερωτήματα: τα σπάτε ή δεν τα σπάτε; είστε υπέρ ή κατά της βίας; είσασταν στα οδοφράγματα ή στο εσωτερικό της κατάληψης. Αυτά δεν είναι τα ουσιώδη ερωτήματα. Το ερωτήματα που προβάλλουν και αδημονούν για απάντηση είναι: είναι η τάδε πρακτική επαναστατική; εμπεριέχει τη δυνατότητα συνέχειας και επέκτασης σ’ άλλους κοινωνικούς χώρους; Οι συγκρούσεις της Δευτέρας, οι καταστροφές καταστημάτων και η «επανοικειοποίηση» εμπορευμάτων έδειξαν τις διαθέσεις των τελευταίων αντιστεκόμενων για την κοινωνία-φυλακή που με λόγια και με έργα δολοφονεί δεκαπεντάχρονους: ολοσχερής πυρπόληση, απόλυτος χλευασμός. Ήταν η κραυγή του σύγχρονου κολασμένου που, μπροστά στον εξευτελισμό της ζωής, ζητάει εκδίκηση. Ήταν η έκρηξη του ασυνείδητου.

Ταυτόχρονα, ήταν η πράξη αντίστασης που αναζητούσε την ολοκλήρωσή της μέσα από τη συνειδητή προοπτική. Κατά την εκτίμησή μας η δυνατότητα αυτή υπήρχε σε λανθάνουσα μορφή στα ίδια τα πράγματα. Ο κατειλημμένος χώρος του Πολυτεχνείου απαιτούσε, μέσα από τις γενικές συνελεύσεις, τη μεταμόρφωσή του σε χώρο αυτο-οργάνωσης απαραίτητης για την έκφραση ριζοσπαστικού λόγου. Το συνειδητό είχε τη δυνατότητα να υπερβεί το ασυνείδητο. Κι όμως οι σύντροφοι απείχαν απ’ αυτές τις διαδικασίες. Ταυτίστηκαν με το ρόλο του ειδικού της βίας ενάντια στην εξουσία, με το ρόλο του ειδικού των οδοφραγμάτων, αφήνοντας ανοικτό το πεδίο μέσα στις γενικές συνελεύσεις στους ειδικούς του λόγοι · στους ειδικούς της χειραγώγησης: στα αποκαΐδια του λενινισμού. Οι τελευταίοι φρόντισαν δεόντως να επιβάλουν τη δικιά τους «επιτροπή κατάληψης» ευνουχίζοντας όποιο αυτο-οργανωτικό πνεύμα υπέθαλπαν οι γενικές συνελεύσεις.

Ο αφορισμός της λενινιστικής χειραγώγησης και η αναγνώριση της αδυναμίας να εμποδιστούν οι αριστεριστές ηγέτες να μιλούν εν ονόματι όλων ΔΕΝ εξορκίζουν την απουσία οργανωμένης παρέμβασης των αναρχικών στις γενικές συνελεύσεις της Δευτέρας και κατ’ επέκταση την έλλειψη ελευθεριακού λόγου. Αν οι αριστεριστές χειραγώγησαν και οι αναρχικοί απείχαν από τις γενικές συνελεύσεις, αυτό δεν συγκαλύπτει την αδράνεια των ίδιων των παρευρισκομένων σ’ αυτές. Το «δεν με αφορούν τα λεγόμενα αυτών ή οι βίαιες αδικαιολόγητα συνεχιζόμενες πράξεις εκείνων γι’ αυτό σηκώνομαι και φεύγω» ή «σιωπώ παρακολουθώντας» είναι το άλλοθι της παθητικότητας προ των απαιτήσεων για ενεργό συμμετοχή. Οι ίδιοι οι παρευρισκόμενοι στις γενικές συνελεύσεις δεν κατανόησαν τη σημασία τους. Ανιχνεύοντας αυτό το άλλοθι συναντάμε το «γιατί είμαστε εδώ», το «πώς θα δράσουμε» να περιπλανιέται τυφλά μέσα στην αφηρημένη διάθεση για διαμαρτυρία. Εμβαθύνοντας θα προσκρούσουμε πάνω στην έλλειψη διάθεσης για οργανωμένη διαμαρτυρία που δεν εξορκίζεται από την έκρηξη ευαισθητοποίησης.

Η οργάνωση της κατάληψης ενός χώρου είναι ουσιαστική όταν οι λειτουργίες της (γενικές συνελεύσεις, άμεσα εκλεγμένες απ’ αυτές επιτροπές κατάληψης, επιτροπές δράσης και περιφρούρησης) είναι η άμεση ζωντανή έκφραση του ανθρώπινου δυναμικού που την πραγματώνει. Ο κοινωνικός λόγος της αποκτά την πραγματική του διάσταση, όταν η διάθεση για αυτενέργεια παίρνει σάρκα και οστά και δεν υποκαθίσταται από τη δράση οποιωνδήποτε. Τότε απ’ τη μια το μερικό αίτημα που συνήθως προβάλλει μια κατάληψη γίνεται μέσο και όχι σκοπός: είμαστε εδώ και διαμαρτυρόμαστε για την ίδια την ύπαρξη της κοινωνίας-φυλακής και απ’ την άλλη με την κατακτημένη συνοχή γίνεται πιο αποτελεσματική η αυτοάμυνα, ακόμη και μέσω της χρήσης επικίνδυνων φιαλών και οδοφραγμάτων απέναντι στην καταστολή. Εν κατακλείδι ΜΟΝΟ η αυτο-οργάνωση της κατάληψης θα επέτρεπε την επέκταση της διαμαρτυρίας και σ’ άλλους κοινωνικούς χώρους.

Η ψυχική αναστάτωση που επιφέρει η αυτοκριτική φωτίζει εκ νέου την «αξιοσέβαστη» λέξη εκτροπή. Οι αναρχικοί, που νοούνται σαν τέτοιοι ΜΟΝΟ εφόσον είναι οργανωμένοι, σε μια κοινωνική σύγκρουση ΔΕΝ υποδαυλίζουν απλά την έκρηξη του ασυνείδητου, την έκρηξη της οργής ΑΛΛΑ προωθούν τις πρακτικές εκείνες που συμβάλλουν στη γενίκευση της. Η άποψή μας για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου δεν αποτελεί την πανάκεια, το μαγικό φίλτρο που θα ‘κανε σίγουρη την εκτροπή τους σε γενικευμένη διαδικασία αντιπαράθεσης. Δεν έχουμε αυταπάτες. Πιστεύουμε όμως ότι αν οι καταληψίες οργάνωναν το χωρο-χρόνο τους ενάντια στην εξουσία, έστω και με τη μορφή πειράματος, η «νίκη των δρόμων» θα «παίρνε μια πιο απειλητική διάσταση.

Β’

Το τι υπάρχει πριν από μια κοινωνική σύγκρουση, το ποιες πρακτικές συνέβαλλαν στην εκδήλωσή της, οι άμεσοι στόχοι που επεδίωξαν οι εξεγερμένοι — όλα αυτά φανερώνουν την ποιότητα των συμμετεχόντων και προσδιορίζουν τον χαρακτήρα της σύγκρουσης.

Το τι μένει μετά από μια κοινωνική σύγκρουση και τα συμπεράσματα που βγάζουν τα άτομα που συμμετείχαν σ’ αυτήν επηρεάζουν αναπόφευκτα τη μελλοντική τους πρακτική. Τα οδοφράγματα, οι «επικίνδυνες φιάλες» κι οι σπασμένες βιτρίνες (μερικές από τις κύριες πρακτικές των περισσότερων ατόμων που συμμετείχαν στα γεγονότα της Δευτέρας) ναι, χλεύασαν την εξουσία, εκδικήθηκαν — όμως μέσω της θορυβώδους εισβολής τους στο κοινωνικό προσκήνιο φαντάζουν στα μάτια του εξεγερμένου και/ή στην αρρωστημένη από παθητικότητα, λογική του χώρου ως η ΜΟΝΗ δυνατή επαναστατική πρακτική. Δίνεται έτσι εν λευκώ η έγκριση στο ΦΕΤΙΧ της σύγκρουσης για τη σύγκρουση, για άλλη μια φορά μέσα σε 13 χρόνια, να αποσπάσει τα πρωτεία στο πεδίο των δυνατών επιλογών. Το φετίχ της σύγκρουσης για τη σύγκρουση βρίσκει στο ΦΕΤΙΧ της σπασμένης βιτρίνας τον έμπιστο συνεργάτη του στην απόπειρα ευνουχισμού της πραγμάτωσης του ελευθεριακού λόγου. Έτσι το φάντασμα της αναρχίας, τυλιγμένο στο σάβανο αυτών των φετίχ, σταματά την περιπλάνησή του πάνω απ’ την Αθήνα και οδεύει προς τον τάφο του.

Ας το πάρουμε απόφαση ότι η σύγκρουση για τη σύγκρουση κι η καταστροφή των συμβόλων του αστικού καθεστώτος πολύ απέχει από το νάναι κάτι περισσότερο από εκτόνωση, είναι απλά, εκτόνωση των απωθημένων για επανάσταση «εδώ και τώρα». Η λογική αυτής της σύγκρουσης δεν επιζητά παρά αφορμές για την αδιάκοπη εκδήλωση τέτοιου είδους συγκρούσεων και μένοντας τυφλή απέναντι στην κοινωνική πραγματικότητα του σήμερα, δεν στοχεύει σε τίποτα πέραν αυτού.

Ακόμη χειρότερα, το κυβερνάν κόμμα (και όχι μόνο) δεν έχει παρά να στείλει τρεις μπάτσους στην περιβόητη πλατεία Εξαρχείων κι αμέσως θάχει τη «φασαρία» που του χρειάζεται για να περάσει «στο ντούκου» προγράμματα και στρατηγικές, που το βολεύουν. Αν δεν γίναμε ακόμα το μέσον για το πέρασμα αυτών των προγραμμάτων και στρατηγικών, θα γίνουμε σε λίγο.

Η αναγκαιότητα των οδοφραγμάτων και της βίας ως συνειδητών επιλογών ενός ελευθεριακού κινήματος κατά τη διάρκεια μιας κοινωνικής σύγκρουσης, ας ΜΗΝ συγκαλύψει την κυνική αλήθεια: η σημερινή θρησκευτική επίκληση της «νύκτας των οδοφραγμάτων», το «πότε θα γίνει η φάση να τα σπάσουμε», είναι το ξόρκι, το μαγικό φίλτρο ενάντια στο σύνδρομο της ελευθεριάζουσας παθητικότητας. Η «επίθεση ενάντια στο κεφάλαιο» διαμέσου της καταστροφής τραπεζών-ναών του χρήματος και καταστημάτων-ναών του εμπορεύματος έχει γίνει το σύμβολο της αδυναμίας του χώρου ν’ αντιταχθεί ουσιαστικά στο κεφαλαιοκρατικό-εξουσιαστικό σύστημα.

Ο κλεφτοπόλεμος ανάμεσα στην αστυνομία και στους οπαδούς της σύγκρουσης για τη σύγκρουση ανάγεται από τους τελευταίους σε μια αφηρημένη επίθεση ενάντια στο κράτος. Μη θέλοντας να στοχεύουν σε κάτι περισσότερο από τη σύγκρουση για τη σύγκρουση διαφεύγει της αντίληψης τους το μόνο συγκεκριμένο: η μετατροπή σε βεντέτα μεταξύ αυτών και των μπάτσων. Αν δικαιολογημένο ίσως ο καθένας μας έδειξε κατανόηση στις πρώτες εκδηλώσεις της λογικής της σύγκρουσης για τη σύγκρουση και σ’ ότι αυτή συνεπάγεται, σήμερα έχουμε κάθε δικαίωμα να της επιτεθούμε.

Έτσι όπως έχει διαμορφωθεί πλέον η κατάσταση είναι ηλίου φαεινότερο ότι αυτή η λογική αποκρύβει την επιτακτική ανάγκη κριτικής της υπάρχουσας κοινωνικής πραγματικότητας, την ανάγκη να βάλουμε μπροστά διαδικασίες και να εφαρμόσουμε πρακτικές που να μας εισάγουν στην καρδιά του λεγόμενου κοινωνικού ζητήματος, την επιτακτική ανάγκη να αποκαλύψουμε ότι το περιθώριο που παρουσιάζεται σαν όαση αποτελεί κι αυτό προϋπόθεση για την ύπαρξη της ερήμου κι ότι η σύγκρουση για τη σύγκρουση είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από επαναστατική πρακτική.

Δεν μας εκπλήσσει λοιπόν που όσοι αισθάνονται την επιτακτική ανάγκη των ανωτέρω και την κοινοποιούν, αντιμετωπίζονται σαν διανοούμενοι, ελίτ κι οι απόψεις τους σαν μικρόβια που μολύνουν τη διάθεση για δράση και πράξη. Όντας ολοφάνερο ότι οι φετιχιστές της σύγκρουσης για τη σύγκρουση εννοούν τη δική τους «δράση» και «πράξη», εμείς που υπογράφουμε αυτό το κείμενο δεν αρνούμαστε αυτούς τους χαρακτηρισμούς και ελπίζουμε νάναι αρκούντως αποτελεσματικά τα μικρόβια που θ’ απελευθερώσει αυτό το κείμενο. Τι μπορούμε, αλήθεια, να πούμε σ’ όσους αδυνατούν ν’ αντιληφθούν ότι η αυθεντική κι αποδεκτή απέχθεια όσον αφορά τη διαχωρισμένη από την πρακτική σκέψη οδήγησε σε μια αυθεντική κι αποδεκτή αγαλλίαση για τη διαχωρισμένη από τη σκέψη πρακτική κι όχι στην άρση αυτού του διαχωρισμού. Όσοι διαφημίζουν το θεωρητικό τους υπόβαθρο με τη φράση «ίδιο είν’ τ’ αφεντικά, δεξιά κι αριστερά» κι όσοι κατέχουν και διαφημίζουν τη λογική της σύγκρουσης για τη σύγκρουση, θα πρέπει κάποτε ν’ αντιληφθούν ότι η κριτική δεν είναι το πάθος του εγκεφάλου αλλά ο εγκέφαλος του πάθους.