H Ελλάδα των στρατοπέδων

Ελλάδα / Τουρκία / Κύπρος | Μετανάστευση / Ρατσισμός | Νέα Thursday May 17, 2007 07:46 by Δίκτυο Υποστήριξης Μεταναστών

Χώροι κράτησης μεταναστών στον Έβρο

Έρευνα Δικτύου Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών. Σε τυπωμένη μορφή μπορείτε να τον βρείτε στο Στέκι Μεταναστών, Τσαμαδού 13Α, Εξάρχεια τηλέφωνο: 210 3813928, metanaston@ diktio.org

Η Ανατολική συνοριογραμμή της Ελλάδας, μιας χώρας της οποίας τα σύνορα αποτελούν εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχεδόν «ξαναχαράζεται» από στρατόπεδα κράτησης μεταναστών. Οι χώροι αυτοί είναι συνήθως πρώην αποθήκες (σε Μυτιλήνη, Χίο, Σάμο, Κω, Ρόδο, Βόλο, Εύβοια) ενώ και τα αστυνομικά τμήματα χρησιμοποιούνται συχνά ως κρατητήρια μεταναστών ακόμα και στο κέντρο της Αθήνας. Οι χώροι για την κράτηση των «παράνομων» είναι κατά κανόνα άθλιοι, ενώ συνήθως οι έγκλειστοι δεν έχουν καμία επικοινωνία με τον έξω κόσμο ή πρόσβαση σε δικηγόρο, αλλά ούτε τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτημα ασύλου ενώ τα τελευταία χρόνια έχει απαγορευτεί η είσοδος σε μη κυβερνητικές ή άλλες οργανώσεις και συλλογικότητες. Όπως χαρακτηριστικά μας είπε ένας φίλος από τη Συρία:

«Τρεις μήνες δεν βγήκα μια φορά έξω, δεν ανέπνευσα καθαρό αέρα. Έχω κάνει φυλακή και στη Συρία και στην Τουρκία, αλλά αυτό το πράγμα στην Ελλάδα δεν το πίστευα. Ευρώπη σου λένε μετά».

Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο της Ελλάδας, όσοι/ες περνούν τα σύνορα και συλλαμβάνονται, κρατούνται έως και τρεις μήνες μέχρι να διαπιστωθεί εάν μπορούν να απελαθούν ή όχι. Η πιο συνηθισμένη τακτική, βέβαια, είναι η καθ’ όλα παράνομη επαναπροώθηση. Στα θαλάσσια σύνορα η επαναπροώθηση γίνεται από το λιμενικό, «σπρώχνοντας» τις βάρκες πίσω στην Τουρκία, ενώ στην περιοχή του Έβρου οι «παράνομοι» κρατούνται για μια ή δυο ημέρες και μετά με βάρκες τους επαναπροωθούν στην Τουρκία.

Ο νομός Έβρου, το μόνο τμήμα όπου η Ελλάδα διατηρεί χερσαία σύνορα με την Τουρκία (ένα ποτάμι χωρίζει τις δύο χώρες), είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση. Είναι, ίσως, το πιο πολυσύχναστο πέρασμα μεταναστών, έχει πάνω από δέκα στρατόπεδα κράτησης (περίπου όσα υπάρχουν στην υπόλοιπη χώρα), ενώ, ταυτόχρονα, είναι η μόνη περιοχή της Ελλάδας που είναι ακόμα ναρκοθετημένη. Η σχεδόν πλήρης, όμως, αδιαφορία των κατοίκων για το θέμα και η έλλειψη τοπικών ομάδων στήριξης /αλληλεγγύης καθιστά την περιοχή μια «μαύρη τρύπα» τόσο στο δημόσιο όσο και στον αντιρατσιστικό/φιλομεταναστευτικό λόγο.

Στις οκτώ μεγάλες πόλεις του Νομού που υπάρχουν τμήματα συνοριακής φύλαξης, υπάρχουν και κρατητήρια για μετανάστες ενώ ως στρατόπεδα κράτησης λειτουργούν και τέσσερις παλιές αποθήκες γεωργικών συνεταιρισμών που παραχωρήθηκαν στη νομαρχία. Άλλα τέσσερα τουλάχιστον στρατόπεδα κράτησης υπάρχουν στο διπλανό νομό Ροδόπης. Τέλος χτίζεται ένα καινούριο στρατόπεδο στο χωριό Φυλάκιο, χωρητικότητας περίπου 1000 ατόμων. Ο ρόλος του είναι λίγο πολύ αδιευκρίνιστος ενώ θεωρούμε ότι στόχος είναι η απομάκρυνση από τα αστικά κέντρα των οικονομικών και πολιτικών προσφύγων με αποτέλεσμα την αποτροπή οποιασδήποτε επικοινωνίας με οργανώσεις που μπορούν να παρέχουν στοιχειώδη προστασία.

Η περιοχή του Έβρου είναι μια εμπόλεμη ζώνη: στρατός, συνοριοφυλακή, αστυνομία, στρατόπεδα κράτησης μεταναστών, παρακολουθήσεις των συνόρων με τεχνολογικά προηγμένα μέσα αλλά και νεκροί και τραυματίες, είτε στο ποτάμι είτε στα ναρκοπέδια. Με βάση τα στοιχεία που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα, τα οποία σίγουρα απέχουν πολύ από τα πραγματικά νούμερα, στα σύνορα της Ελλάδας, από το 2002 μέχρι το 2005 έχουν σκοτωθεί 231 άτομα, έχουν τραυματιστεί 33 και αγνοούνται 39.

ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ ΚΡΑΤΗΣΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ: Ο ΝΟΜΟΣ ΕΒΡΟΥ

Από τις φυλακές στη Γερμανία και την Ιρλανδία μέχρι τα ιταλικά κέντρα προσωρινής παραμονής και βοήθειας και τις γαλλικές ζώνες αναμονής, τα κλειστά κέντρα για αιτούντες άσυλο στο Βέλγιο, τα κέντρα προσωρινής κράτησης στην Ελλάδα, μέχρι τα μεικτά στρατόπεδα στο Μαρόκο και την Ισπανία (Ceuta, Melilla),οι χώροι αυτοί, τα στρατόπεδα κράτησης μεταναστών, ξαναγράφουν τα πραγματικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν και τα στρατόπεδα κράτησης, που υπάρχουν σχεδόν σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες, έχουν πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά, έχουν επίσης και κάποια κοινά:

1. Οι «κρατούμενοι»:πολίτες μη Ευρωπαϊκών χωρών, οι οποίοι δεν έχουν διαπράξει κανένα αδίκημα, πέραν του ότι πέρασαν ή προσπάθησαν να περάσουν τα ευρωπαϊκά σύνορα χωρίς χαρτιά.

2. Οι «παράνομοι» μετανάστες θεωρούνται ως μία ενιαία ομάδα και αντιμετωπίζονται ως τέτοια και όχι ως μεμονωμένα άτομα.

3. Φαίνεται αδύνατον να διασφαλιστούν τα στοιχειώδη δικαιώματα σε αυτούς τους χώρους, ενώ η απάνθρωπη και συχνά εξευτελιστική συμπεριφορά προς τους έγκλειστους τείνει να είναι ο κανόνας.

Διεύρυνση του καθεστώτος των συνόρων

Στις μέρες μας, ο έλεγχος των συνόρων και η προσπάθεια για περιορισμό της παράνομης μετανάστευσης είναι κεντρικοί άξονες της κοινής Ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Από τη μια είναι η «εξωτερικοποίηση» των συνόρων, δηλαδή η μετάθεση του ελέγχου τους εκτός των κρατών της Ε.Ε που αναγκάζει τρίτες χώρες να συνεργαστούν στη «μάχη» κατά της παράνομης μετανάστευσης (π.χ. Μαρόκο).

Από την άλλη, στο εσωτερικό των ευρωπαϊκών χωρών, οι έλεγχοι σε μέσα μαζικής μεταφοράς και κεντρικές πλατείες, οι διακρίσεις σε όλα τα επίπεδα - από τα σχολεία μέχρι τους χώρους εργασίας - αποτελούν μια διεύρυνση του «καθεστώτος» των συνόρων [border regime] στις μητροπόλεις.

Τα στρατόπεδα κράτησης είναι μέρος ενός μηχανισμού αποκλεισμού όσων θεωρούνται «επικίνδυνοι», «εχθροί», είτε απλά «ανεπιθύμητοι» από τους κυρίαρχους της Ε.Ε.

Τα σύνορα και η εμπέδωσή τους χρησιμεύουν όχι μόνο για να αποκλείουν ή να ελέγχουν τους «έξω» αλλά και για να πειθαρχούν τους «μέσα».