user preferences

1821 και ιστορική διαπαιδαγώγηση

category Διεθνή | Ιστορία (γενική) | Γνώμη / Ανάλυση author Friday March 29, 2013 17:57author by senza classi Report this post to the editors

Με αφορμή την 'εθνική΄ εορτή αποφασίσαμε να σχολιάσουμε μέσα από την δική μας οπτική την επανάσταση του 21,το μάθημα της ιστορίας και τις παρελάσεις.Παρακάτω δημοσιεύουμε αποσπάσματα από την μπροσούρα μας.'ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ'

images.jpg

Α’ Μέρος: Μια άλλη όψη του 1821

Στο άκουσμα της επανάστασης του 1821,το πρώτο που έρχεται στο μυαλό κάποιου είναι ο εθνικοαπελευθερωτικός της χαρακτήρας,καθώς και ότι αποσκοπούσε στην ίδρυση ενός ανεξάρτητου εθνικού κράτους. Αν και εν μέρει σωστή,αυτή η αντίληψη,εκφράζει μονόπλευρα το ζήτημα.Ας εξετάσουμε κάποια ιστορικά δεδομένα,τα οποία αναδεικνύουν και ορισμένες άλλες πτυχές της επανάστασης.

Η κατάσταση στην Οθωμανική αυτοκρατορία

Το Οθωμανικό κράτος,παρά τις όποιες διαφοροποιήσεις του,αποτελούσε κατά βάση μια παραλλαγή των φεουδαρχικών κρατών που υπήρχαν στην υπόλοιπη Ευρώπη την εποχή εκείνη.Κυρίαρχες τάξεις ήταν αυτές των διαφόρων κρατικών υπαλλήλων,καθώς και οι προεστοί-γαιοκτήμονες,οι οποίοι είχαν το ρόλο του φοροεισπράκτορα και του διαμεσολαβητή μεταξύ μεταξύ των κατοίκων και της Οθωμανικής εξουσίας. Ήταν παράλληλα μεγαλέμποροι,ενώ λειτουργούσαν και σαν δανειστές-τοκογλύφοι και μεσίτες της επαρχίας τους. Διατηρούσαν,την ίδια στιγμή,ολόκληρους ιδιωτικούς στρατούς,για την προστασία τους, την καταστολή αλλά και την τρομοκράτηση του κόσμου,ώστε να αποδίδουν τους φόρους που τους επέβαλλαν.Σημαντικό επίσης είναι ότι, η κεντρική διοίκηση αδιαφορούσε για το ύψος των φόρων,αλλά ενδιαφερόταν μονάχα για το ποσό που αυτή εισέπραττε Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα,οι προεστοί, προκειμένου να θυσαυρίζουν,να επιβάλλουν εξαιρετικά δυσβάσταχτους φόρους στους ραγιάδες.Αυτός τους ο ρόλος τους έκανε συχνά μισητούς στους υπόλοιπους πληθυσμούς.Χαρακτηριστική είναι η φράση ‘οι κοτσαμπάσηδες ήσαν περισσότερο μισητοί κι απ’ αυτούς ακόμα τους Τούρκους[1]’.Θρησκευτικός η άλλος αποκλεισμός δεν υπήρχε σε αυτά τα αξιώματα και όπως είναι φυσικό,οι προνομιούχοι δεν επιθυμούσαν καμία ανατροπή της υπάρχουσας κατάστασης.

Ο κλήρος από την άλλη πλευρά, αποτελούσε ουσιαστικά ένα κράτος εν κράτει.Είχε τεράστια εξουσία, δικαστική αλλά και γενικότερα την ευθύνη για τους Χριστιανούς απέναντι στο Σουλτάνο.Είχε το δικαίωμα να επιβάλλει στους πιστούς κεφαλικό φόρο,αλλά και να τους αναγκάζει να δουλέψουν στα εδάφη του,τα οποία αντιστοιχούσαν στο ένα τρίτο με ένα τέταρτο του ελλαδικού χώρου.Ενώ λοιπόν οι σχέσεις της Εκκλησίας με το Σουλτάνο ήταν άριστες,οι πιστοί είχαν απέναντι της σχέση υποτέλειας.Αν και αρκετοί ιερείς, συμμετείχαν μεμονωμένα στην Επανάσταση η επίσημη Εκκλησία στράφηκε εναντίον κάθε δράσης ικανής να αμφισβητήσει τις κυρίαρχες δομές εξουσίας.Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο αφορισμός του Ρήγα Φεραίου,μετά τη δολοφονία του, αλλά και η εγκύκλιος κατάσχεσης της Δημοκρατικής Διακήρυξης, αλλά και κάθε άλλου έργου του.Επίσης στον Παλαιών Πατρών Γερμανό αποδίδεται η φράση «Ας αφήσουμε τα παιδιά του Μωάμεθ να αποτελειώσουν τα παιδιά του Ροβεσπιέρου» στο γαλλικό περιοδικό Gazette de France.

Τα φτωχά λαϊκά στρώματα αποτελούνταν κυρίως από ακτήμονες ή μικροϊδιοκτήτες αγρότες και εργάτες γης.Ως αποτέλεσμα της φτώχειας και της καταπίεσης,πολλοί άνθρωποι από αυτές τις τάξεις, κατέφυγαν στην παρανομία και αποτέλεσαν τους γνωστούς κλέφτες.Ως αντίδραση το Οθωμανικό κράτος συνέστησε τα σώματα των αρματολών,αποτελούμενα από αμνηστευμένους κλέφτες οι οποίοι και τέθηκαν στην υπηρεσία των προεστών.Επίσης κατά τον 19ο αιώνα οι λιγοστοί εργάτες απασχολούνταν κυρίως στον ναυτιλιακό τομέα,απ’ όπου προερχόταν και το μεγαλύτερο μέρος της αστικής τάξης,καθώς και από την ανάπτυξη του εμπορίου και του τραπεζικού τομέα.Συγκεκριμένα με τη συνθήκη Κιουτσούκ-Καϊναρτζή, λόγω Ναπολεόντειων πολέμων αλλά και της μη συμμετοχής των Μουσουλμάνων σε τέτοιες δραστηριότητες δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για το ελέυθερο εμπόριο και την ανάπτυξη της Ελληνικής ναυτιλίας.Παράλληλα σημαντική ήταν και η ανάπτυξη της βιοτεχνίας.Η οικονομική εξαθλίωση των πληβείων,καθώς και ο αποκλεισμός των αστών από την εξουσία ήταν οι κυριότεροι λόγοι που ώθησαν τις τάξεις αυτές να ξεσηκωθούν κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Διαφωτισμός και Βαλκάνια

Επί τέσσερις σχεδόν αιώνες,υπάρχει μία σχετική αδράνεια του πληθυσμού απέναντι σ’ αυτό το καθεστώς καταπίεσης.Ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός και η σταδιακή του μετάδοση στα Βαλκάνια,κυρίως στα Επτάνησα και στην Κρήτη λόγω της Βενετοκρατίας,σε συνδυασμό με την ταυτόχρονη ανάπτυξη της αστικής τάξης δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες ώστε να ωριμάσει η ιδέα της Επανάστασης.Κύριοι εκφραστές του Διαφωτισμού ήταν οι διάφοροι αστοί διανοούμενοι,όπως οι Φαναριώτες,με απτά παραδείγματα τους Ρήγα Φεραίο και Αδαμάντιο Κοραή, παρότι ο τελευταίος δεν θεωρούσε εφικτή την πραγμάτωση ανεξάρτητου κράτους την περίοδο εκείνη.Επίσης ο Ρήγας Φεραίος αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση της στάσης που έδινε πιο ταξικά και πιο προοδευτικά χαρακτηριστικά στην επικείμενη εξέγερση.Ο ίδιος παρότρυνε όλους τους λαούς της Βαλκανικής(και τους Μουσουλμάνους) να επαναστατήσουν,ώστε να απαλλαγούν από το ζυγό της Αυτοκρατορίας και να ιδρύσουν μία πανβαλκανική ομοσπονδία στα πρότυπα των αναδυόμενων κρατών στη Δύση.

Μερικά βασικά γνωρίσματα του Διαφωτισμού,τα οποία είχαν σαν αίτημα την κοινωνική μεταρρύθμιση ήταν η αμφισβήτηση των προνομίων της Εκκλησίας και των ευγενών,η ελευθερία στην προσωπική και στην οικονομική ζωή,η διαμόρφωση ενός πιο σύγχρονου για την εποχή εθνικού κράτους,η δικαιοσύνη και γενικότερα η δημιουργία ενός πλαισιου ανταποκρινόμενου στις συνθήκες της εποχής,του αστικού.

Συμπερασματικά,η καλλιέργεια της εθνικής συνείδησης και η ιδέα της εθνικής αυτοδιάθεσης,δεν προ-υπήρχαν στους λαούς της Βαλκανικής,όπως και σε κανέναν άλλο λαό,αλλά αντίθετα ήταν προϊόν των Αναγεννησιακών ιδεών.Αυτό εξηγεί και το γεγονός πως δεν υπήρχε καμία τέτοια τάση επί τόσους αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας.

Το ξέσπασμα της Επανάστασης

Ως αποτέλεσμα των νέων κοινωνικών συνθηκών και ιδεών, άρχισαν να δημιουργούνται διάφορα κινήματα στην Ευρώπη και την Αμερική. Ορόσημο των κινημάτων αυτών αποτελεί φυσικά η Γαλλική Επανάσταση, ενώ ιδιαίτερης σημασίας ήταν και η επανάσταση της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ.Το εξεγερσιακό αυτό πνεύμα μεταφέρθηκε και στα Βαλκάνια, με τα υποκινούμενα από τους Ρώσους Ορλωφικά να αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους προεπαναστατικούς ξεσηκωμούς.

Οι επαναστατικές βλέψεις είχαν σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία διάφορων,διαφωτιστικού πρίσματος αστικών οργανώσεων που αποσκοπούσαν στον στόχο αυτό. Σημαντικότερη αυτών αποδείχτηκε η Φιλική Εταιρεία,η οποία εκπροσωπούσε τα συμφέροντα κυρίως του εμπορικού κεφαλαίου της εποχής.Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι οι πρώτες συγκρούσεις έλαβαν χώρα στο έδαφος της Μολδοβλαχίας,στο οποίο το ελληνόφωνο κεφάλαιο είχε τα περισσότερα συμφέροντα.Η ενθυλάκωση προεστών και εκκλησιαστικών στις τάξεις της Εταιρείας συνέβη αργότερα και οφειλόταν στην αδυναμία των προυχόντων αυτών να ελέγξουν τον κοινωνικό ξεσηκωμό.Η Εκκλησία βεβαίως σε συνεργασία με το κράτος προσπάθησε αργότερα να παραχαράξει τον ιστορικό της ρόλο στην πορεία της Επανάστασης για να την παρουσιάσει σαν θρησκευτικό πόλεμο με εθνικά χαρακτηριστικά υποκινούμενο από την ίδια.

Η συμμετοχή στην εξέγερση καταπιεσμένων από όλους τους λαούς και θρησκείες των Βαλκανίων καταρρίπτει τους ισχυρισμούς αυτούς.Επιπλέον,το γεγονός ότι η επέτειος της επανάστασης εορτάζεται την 25η Μαρτίου,που συμπίπτει χρονικά με τη θρησκευτική γιορτή του Ευαγγελισμού,ενώ από τις 14 του ίδιου μήνα είχαν αρχίσει η συγκρούσεις,αποτελεί μία προσπάθεια σφετερισμού της επανάστασης απο την εκκλησία.Επίσης,αλλοίωση της ιστορίας αποτελεί και η δήθεν ευλογία της Επανάστασης στη Μονή της Αγίας Λαύρας από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό,η οποία ουδέποτε συνέβη,καθώς και δεν αναφέρεται το γεγονός ούτε και στα απομνημονεύματα του ιδίου.Συγκεκριμένα στις 21 Μαρτίου,αφου ο τσαγκάρης Π. Καρατζάς και άλλοι λαικοί αγωνιστές ανάγκασαν τους Τούρκους να φύγουν απο την Πάτρα και να κλειστούν στο φρούριο,σήκωσε το λάβαρο της επανάστασης στην Αχαική πρωτέυουσα[2]. Ο Π.Π. Γερμανός εμφανίστηκε υπό την πίεση των συνθηκών μαζί με τους πρόκριτους της περιοχής τρεις μέρες αργότερα,απαιτώντας να αναλάβουν την ηγεσία του επαναστατικού εγχειρήματος.Το κοινωνικό κλίμα προσδιορίζεται από τον ιστορικό Σ. Τρικούπη,ο οποίος αποφαίνεται ότι οι ντόπιοι και οι Επτανήσιοι πρόσφυγες ‘ήρπασαν παρρησία την διασωθείσαν εκ των χειρών των Τούρκων και διατηρουμένην εν των προξενείω περιουσίαν τών [πλούσιων] Πατρέων[3]’

Εντονότερή ταξική χροιά υπήρχε στις εξεγέρσεις στον νησιώτικο χώρο. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι εκεί διεκδικήσεις είχαν χαρακτηριστικά σαφώς πιο ριζοσπαστικά από ότι στον ηπειρωτικό χώρο, απόρροια της ισχύουσας στα νησιά ιδιαίτερα ανισοβαρούς κατανομής της γης,η οποία βρισκόταν στα χέρια ελάχιστων γαιοκτημόνων,αλλά και διότι αυτά δεν συμπεριλαμβάνονταν στα σχέδια της αστικόφιλης Φιλικής Εταιρείας,αφού σύμφωνα με τον Τ. Βουρνά ’περί δε Κρήτης και λοιπών νήσων της Μεσογείου θέλομεν ομιλήσει τα δοκούντα εν καιρώ πρέποντι[4]’.Στη Σάμο για παράδειγμα οι ντόπιοι με το κίνημα των καρμανιόλων αποσκοπούσαν στη δήμευση των κτημάτων,κίνημα που επεκτάθηκε και στη Χίο.Στην Ύδρα οι αντιδραστικές διαθέσεις των πλοιοκτητών ήρθαν αντιμέτωπες με την κατάληψη των πλοίων από τον λαό. Ρηξικέλευθα κινήματα υπήρχαν και σε πολλά άλλα νησιά, όπως στην Άνδρο,στη Νάξο,στις Σπέτσες,στην Κρήτη και αλλού.

Η προσχώρηση τελικά στην Επανάσταση ατόμων διαφορετικών τάξεων κατέστησε αναπόφευκτη την εντός αυτής σύγκρουση συμφερόντων, αιτία της οποίας ήταν και οι δύο εμφύλιες συρράξεις. Καθρέφτης των συγκρούσεων αυτών ήταν η συγκρότηση της Γερουσίας των Καλτετζών από τους πρόκριτους, σαν αντίβαρο στην εξουσία της Φιλικής Εταιρείας,άλλα και η ύπαρξη για ένα χρονικό διάστημα δύο κυβερνήσεων,οι οποίες εξέφραζαν διαφορετικά συμφέροντα (Τρίπολης, Κρανιδίου).Αυτοί που αποκλείστηκαν στην ουσία από τη λήψη αποφάσεων ήταν οι αγρότες και οι εργάτες,οι οποίοι επιθυμούσαν αναδιανομή της γης.Οι συσχετισμοί δυνάμεων μεταξύ αστών και κοτζαμπάσηδων εκφράζονταν μέσω των Εθνοσυνελεύσεων.Η ιδεολογική υπεροχή των πρώτων υπήρξε καθολική, καθώς το ψηφισθέν Σύνταγμα επικύρωνε τα αιτήματα τους,όντας το πιο ρηξικέλευθο της εποχής,ενώ οι εγκαταλειμμένες από τους Οθωμανούς εθνικές γαίες (το μισό περίπου της γης του νεοϊδρυθέντος κράτους) παρέμειναν με την απόφασης της τελευταίας (Γ’) Εθνοσυνέλευσης υπό κρατική διοίκηση.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στο ρόλο των Μεγάλων Δυνάμεων.Παρότι δημιουργήθηκαν υλικές βάσεις για την επικράτηση του καπιταλισμού,προσωρινά επικρατεί πολιτικά σε αυτές η φεουδαρχικών καταβολών αντίδραση,με την παλινόρθωση των Βουρβόνων στη Γαλλία και την συγκρότηση της Ιεράς Συμμαχίας με εγγυητή τον τσάρο Αλέξανδρο Α΄ να αποτελούν επισφράγισμα της επικράτησης αυτής.Στόχος της τελευταίας ήταν η καταστολή των ανά την Ευρώπη εξεγέρσεων.Έτσι, οι Μεγάλες Δυνάμεις τάχθηκαν αρχικά κατά της συγκρότησης εθνικών κρατών στα Βαλκάνια,με αποτέλεσμα, τα ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά της επανάστασης να παραμεριστούν σε πρώτη φάση .Εδώ μπορεί να γίνει παραπομπή στον Αλέξανδρο Α’ ο οποίος αποφάνθηκε στο συνέδριο της Βερόνας ‘Κανένα πράγμα δεν ημπορούσε να ήτον τόσον αρμόδιον εις το ιντερέσον μου,παρά ένας ιερός πόλεμος με την Τουρκίαν,όμως εστοχάστηκα ότι είδα εις τα ανακατώματα της Πελοποννήσου την μάρκαν της αναρχίας.Από εκείνην την στιγμήν ετράβηξα χέρι[5]’.Από την άλλη πλευρά,η πίεση που ακούσαν οι αστικές τάξεις,μερος των οποίων ήταν και οι γνωστοί ως φιλέλληνες,στην αντίδραση,σε συνδυασμό με το αδύνατον να ελεγθεί κοινωνικό ξέσπασμα οδήγησε τα ευρωπαϊκά κράτη σε αλλαγή της στάσης τους απέναντι στο ελληνικό ζήτημα.Τελικά,η δημιουργία του νέου κράτους συντελέστηκε με τις ευλογίες των ανώτερων τάξεων της Ευρώπης και με τις στρατιωτικές επεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων,όπως με τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου, την επέμβαση των Γάλλων στην Πελοπόννησο και τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο.Η εξάρτηση από τα ισχυρά κράτη σφραγίστηκε με την σύναψη τοκογλυφικών δανείων για την ανάκαμψη της διαλυμένης λόγω πολέμου οικονομίας.Όπως σημειώνει και ο Χρήστος Βραχνιάρης’Η εξάρτηση αυτή επισημοποιήθηκε απ’τα χρόνια ακόμα της επανάστασης με τη γνωστή αναφορά προς την αγγλική κυβέρνηση που υπέγραψε τότε με την προτροπή του Μαυροκορδάτου η κυβέρνηση των κοτζαμπάσηδων και των μεγαλοκαραβοκυραίων με την οποία έθεσε εκουσίως τον εαυτό του(δηλ.το ελληνικο κρατος) υπό την μοναδικήν υπεράσπισην της Αγγλίας[6]’.

[1] Bλέπε: Ανωνύμου Του Έλληνος Ελληνική νομαρχία,σελίδα 99
[2]Βλέπε:Σ.Θωμόπουλου Ιστορία της Πόλεως Πατρών απο των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1921, Τόμος Β΄,σελ349
[3] Βλέπε:Σπ. Τρικούπη,Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως,τόμος α΄,σελίδες 66-67.
[4] Βλέπε:Τ. Βουρνά,Φιλική Εταιρία,σελίδα 105.
[5] Εφημερίς των Αθηνών,26 Σεπτεμβρίου 1824
[6] Βλέπε:Χρήστος Βραχνιάρης,Ανάμεσα σε δύο εξεγέρσεις,σελίδες 15-16

Β΄ Μέρος: Ιστορική Διαπαιδαγώγηση

Λίγα λόγια για το ρόλο της εκπαίδευσης στον καπιταλισμό

Ηεκπαίδευση και πιο συγκεκριμένα το σχολείο(πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια βαθμίδα) αποτελεί έναν από τους κυριότερους ,αν όχι ο κυριότερος, ιδεολογικούς μηχανισμούς του αστικού κράτους. Η μαζική εκπαίδευση όπως πραγματοποιείται μέσα από τη λειτουργία του σχολείου αποτελεί προϊόν της καπιταλιστικής οργάνωσης της κοινωνίας. Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του αστικού σχολείου είναι ο διαχωρισμός πνευματικής-χειρωνακτικής εργασίας, γεγονός που αντανακλά τις επικρατούσες παραγωγικές σχέσεις που εμφανίζεται με τις πρώιμες καπιταλιστικές σχέσεις και τον καταμερισμό της εργασίας. Συνοπτικά μπορούμε να πούμε ότι ο ρόλος του σχολείου και της εκπαίδευσης συνολικότερα είναι διπλός. Πρώτον παρέχει τις απαραίτητες γνώσεις έτσι ώστε το άτομο να εισέλθει στην αγορά εργασίας και δεύτερον αναπαράγει και προωθεί την κυρίαρχη ιδεολογία.

Για να γίνουμε πιο σαφείς είναι ενδεικτικό ότι η ανάγκη ύπαρξης μαζικής εκπαίδευσης κάνει την εμφάνιση της με το ιστορικό πέρασμα από την φεουδαρχία στην κεφαλαιοκρατία. Ο εργαζόμενος αποκόπτεται σε αυτό το νέο κοινωνικό σύστημα από τα μέσα παραγωγής (πχ στη φεουδαρχία ο αγρότης ήταν αναπόσπαστο κομμάτι του φέουδου) και είναι αναγκασμένος πλέον να πουλάει την εργατική του δύναμη. Αυτή η διάσπαση υποκειμένου και παραγόμενων αντικειμένων γίνεται παράλληλα με την διάσπαση της τεχνικής από την επιστήμη. Εμφανίζεται ,λοιπόν, η ανάγκη οι εργάτες να έχουν ένα βασικό επίπεδο γνώσεων για να είναι αποδοτικοί, η οποία ανάγκη θα ικανοποιηθεί με τη δημόσια και μαζική εκπαίδευση. Όσον αφορά τις αστικές ιδεολογίες είναι προφανές ότι το σχολείο αποτελεί το πιο εύφορο έδαφος για να προωθηθούν και να διαμορφώσουν τη συνείδηση του μαθητή λόγω της μικρής του ηλικίας.

Η Ιστορία ως μάθημα στο σχολείο

Το μάθημα τηςΙστορίας, το οποίο είναι ένα από τα βασικά μαθήματα στο σημερινό σχολείο, χωρίζεται σε τρείς περιόδους (Πρωτόγονα και Αρχαία χρόνια, Βυζάντιο και Μεσαίωνας και νεότερη ιστορία).Η κάθε ιστορική περίοδος διδάσκεται πάνω από μία φορά με κλιμακούμενη ανάλυση και εμβάθυνση σε κάθε τάξη.

Στον τρόπο διδασκαλίας του μαθήματος παρατηρείται συχνά η δυσανάλογη κατανομή της εγχώριας με την παγκόσμια ιστορία, χωρίς να δίνεται έμφαση σε σημαντικά γεγονότα εκτός Ελλάδας, παρά μόνο με απλές και σύντομες αναφορές. Αυτό ενισχύει τον εθνοκεντρικό χαρακτήρα του μαθήματος, το οποίο βασισμένο ενίοτε σε σκόπιμα ιστορικά λάθη και παραλείψεις τοποθετεί μεροληπτικά την Ελλάδα στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων.

Σύμφωνα με το πλαίσιο του αστικού σχολείου και της μαζικής εκπαίδευσης, το μάθημα έχει μετατραπεί σε στείρα αποστήθιση ημερομηνιών και γεγονότων χωρίς να προσδίδει ουσιαστικές γνώσεις με αποτέλεσμα να υποβαθμίζει την κριτική σκέψη και να μην αποτελεί ένα μάθημα που θα βοηθήσει τον μαθητή να εκτιμήσει ορθά το παρελθόν και να βγάλει χρήσιμα συμπεράσματα για το παρόν και το μέλλον.

Η αναπαραγωγή των αστικών ιδεολογιών μέσα από το μάθημα της ιστορίας Το μάθημα της Ιστορίας αποτελεί όπως αναφέραμε γόνιμο έδαφος για την αναπαραγωγή των εκάστοτε κυρίαρχων ιδεολογιών από το κράτος. Επιπλέον παρατηρείται ότι κάθε κυβέρνηση του αστικού κοινοβουλίου, ανάλογα με το ποια συμφέροντα υπηρετεί, και σε σχέση με τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούν αλλάζει αποσπάσματα από το βιβλίο της ιστορίας ή και το αντικαθιστά. Αυτή η τακτική φανερώνει την δυνατότητα του μαθήματος να είναι ένα δυναμικό μέσο προπαγάνδισης των κυρίαρχων αντιλήψεων αλλά και πως η αστική τάξη αλλάζει την ιστορία για να ικανοποιήσει τις επιδιώξεις της.

Επίσης η αποσιώπηση ή η ισχνή αναφορά εργατικών αγώνων, εξεγέρσεων και διεκδικήσεων, είναι βασική κίνηση του κράτους. Εάν κάποιος παρατηρήσει προσεκτικά τα βιβλία της Ιστορίας που διδάσκονται, θα διαπιστώσει την απουσία διάφορων μεγάλης σημασίας γεγονότων που έλαβαν χώρα είτε στην Ελλάδα(εξέγερση στο Κιλελέρ,πρωτομαγιά 36 και εστίες οργάνωσης ‘από τα κάτω’ στις απελευθερωμένες περιοχές στην διάρκεια του β’ παγκοσμίου πολέμου) είτε στο εξωτερικό(Παρισινή κομμόυνα, πρωτομαγιά στο Σικάγο κ.α.) που μετασχημάτισαν την κοινωνία και άλλαξαν τον ρου της ιστορίας. Αυτό σημαίνει ότι παρουσιάζουν την κοινωνία ως μια ουδέτερη οντότητα μέσα στην οποία δεν υπάρχουν αντιμαχόμενες τάξεις, δηλαδή εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενοι. Αποκρύπτουν με αυτόν τον τρόπο τον κινητήριο μοχλό της ιστορίας, την ταξική πάλη.

Πρώτιστη μέριμνα του αστικού κράτους, είναι η καλλιέργεια και ‘διαφύλαξη’ της εθνικής συνείδησης όλων των μαθητών από μικρές ηλικίες. Διδάσκονται λοιπόν τα παιδιά στο σχολείο ότι δεν υφίστανται διαχωρισμοί σε πλούσιους και φτωχούς, εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους και πως πάνω απ’όλα είμαστε Έλληνες, ‘άξιοι απόγονοι’ των αρχαίων. Πέρα όμως από την υπέρμετρη λατρεία για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, το μάθημα της ιστορίας διακρίνεται από την τάση αναπαραγωγής του λεγόμενου «ελληνικού αλυτρωτισμού»[1] στα σχολεία και παρουσίασης της Ελλάδας σε μόνιμη θέση θύματος των εκάστοτε συνθηκών. Αποτελέσματα τέτοιων πρακτικών διδασκαλίας είναι η έμμεση τροφοδοσία φασιστικών και ρατσιστικών αντιλήψεων, καθώς και η καλλιέργεια μιας απατηλής εθνικής υπερηφάνειας.

Με αυτό τον τρόπο οι δυνάστες καταφέρνουν να εξασφαλίζουν τα συμφέροντα τους, καθώς οι εκμεταλλευόμενοι και εξουσιαζόμενοι δεν αντιλαμβάνονται την ανάγκη να τους ανατρέψουν και θεωρούν ως εχθρούς τους αλλοεθνείς, όπως αυτοί τους υποδεικνύονται από τους διάφορους μηχανισμούς του κράτους. Αυτός ο αποπροσανατολισμός,λοιπόν, που επιχειρείται μέσω και του μαθήματος της Ιστορίας αποτελεί τροχοπέδη στον αγώνα της εργατικής τάξης και των άλλων εκμεταλλευόμενων στρωμάτων για την χειραφέτηση τους.

Παρελάσεις

Μια ακόμα εκδήλωση που πραγματοποιείται στο σχολείο είναι η παρέλαση ,η οποία, δεν είναι κάτι το καινούριο διότι οι ρίζες της συναντώνται από το 1936 και λίγο καιρό πριν την χούντα της 4ης Αυγούστου. Η μαθητική παρέλαση ενώ παρουσιάζεται σαν φόρος τιμής σε διάφορα γεγονότα, αποτελεί στην ουσία ένα ακόμη μέσο του κράτους για την προώθηση εθνικιστικών αντιλήψεων. Επιπρόσθετα η παρέλαση στηρίζει και εντείνει την ιεραρχία και την πειθάρχηση των μαθητών από μικρή ηλικία, γεγονός που αποδεικνύεται από την σειρά στις παρελάσεις, το συγχρονισμένο βηματισμό, τους κανόνες ενδυμασίας, την υποχρεωτική συμμετοχή σε αυτήν υπό την απειλή κυρώσεων(κυριότερα σε τάξεις του δημοτικού) και στην ύπαρξη «ανώτερων επισήμων», στους οποίους οι μαθητές στρέφουν το βλέμμα τους κατά τη διάρκεια της παρέλασης ως ένδειξη ‘σεβασμού’. Τέλος, η ίδια η παρέλαση αποτελεί κατ’εξοχήν μια πράξη συνδεδεμένη άρρηκτα με το στρατό και τις πρακτικές του, προωθώντας έτσι τον μιλιταρισμό και την στρατοκρατία σε μικρά παιδιά.

Η δική μας θέση

Σε σύγκρουση με τις επιταγές του κράτους και των αφεντικών του, εμείς απορρίπτουμε το μάθημα της ιστορίας με τον τρόπο που διδάσκεται και θεωρούμε τις παρελάσεις, όπως προαναφέρθηκε, ως ένα μέσο εδραίωσης του κρατικού μηχανισμού και κατ’επέκτασιν του κεφαλαίου. Άποψή μας ότι για να υπάρξει ένα εποικοδομητικό μάθημα Ιστορίας που θα οξύνει την κριτική σκέψη και συνολικότερα ένα σύστημα απελευθερωτικής εκπαίδευσης βασική προϋπόθεση είναι το συθέμελο γκρέμισμα αυτού του σάπιου συστήματος με τις αξίες και τα ιδεώδη που αντιπροσωπεύει. Δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε επακριβώς εκ των προτέρων αυτό το σύστημα εκπαίδευσης, καθώς αυτό αποτελεί απόρροια των υπάρχουσων κοινωνικών σχέσεων.Εμείς όμως θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για την ανατροπή της σημερινής αδιέξοδης κατάστασης και για την οργάνωση της κοινωνίας από τα κάτω, δηλαδή από τους ανθρώπους που παράγουν τη ίδια τη ζωή. Μέσα από δυναμικές ζυμώσεις και με οδηγό την ελευθεριακή παιδεία θα οικοδομήσουμε στην νέα αυτοδιευθυνόμενη κοινωνία ένα εκπαιδευτικό σύστημα που θα συντελεί στην κοινωνική πρόοδο.

[1] ελληνικός αλυτρωτισμός : η ιδέα αυτή κυριάρχησε μετά την ελληνική επανάσταση και έθετε ως πρωτεύον ζήτημα για την Ελλάδα την κατάκτηση όλων των εδαφών που αυθαίρετα θεωρούνταν ‘ελληνικές’ και την προσάρτηση τους σε ένα ισχυρό κράτος, την ‘Μεγάλη Ελλάδα’.

Όλη η μπροσούρα είναι εδώ http://senzaclassi.squat.gr/2013/03/25/%CE%B5%CF%80%CE%...E%B3/

senza classi
ομάδα ανατρεπτικής σκέψης

This page can be viewed in
English Italiano Deutsch
Revista "Socialismo Libertário" num. 2

Latest News

Διεθνή | Ιστορία (γενική) | gr

Fri 18 Apr, 21:29

browse text browse image

Sorry, no stories matched your search, maybe try again with different settings.

Opinion and Analysis

imageΗ Παρισινή Κομμούν&#... Mar 19 by Julien Chaulieu 0 comments

textΗ επανάσταση του Σπ&... Jun 10 by Vlad S. 0 comments

textΤα συνδικάτα στην σ&... Mar 06 by Γιάννης Ταμτάκος 0 comments

textΗ τραγωδία του Σπάρ&... Apr 28 by Αντρέ Πρυντομώ 1 comments

text«Όλοι σοσιαλισταί!» May 25 by Πέτρος Κροπότκιν 0 comments

more >>

Press Releases

Sorry, no press releases matched your search, maybe try again with different settings.
© 2005-2014 Anarkismo.net. Unless otherwise stated by the author, all content is free for non-commercial reuse, reprint, and rebroadcast, on the net and elsewhere. Opinions are those of the contributors and are not necessarily endorsed by Anarkismo.net. [ Disclaimer | Privacy ]