Οι Άθλιοι των Αθηνών

Ελλάδα / Τουρκία / Κύπρος | Εκπαίδευση | Ανακοίνωση Τύπου Wednesday July 11, 2012 20:39 by Συν/ση για την Παιδεία της κοιν.Απελευθέρωσης automorfwsh at hotmail dot com

Ξενάγηση στην Αθήνα με βάση το μυθιστόρημα του Ι.Κονδυλάκη. Ραντεβού ηλ.σταθμός ΘΗΣΕΙΟΥ Κυριακή 15/7 6.30 μ.μ.

Οι άθλιοι των τότε και των σημερινών Αθηνών

Οι Άθλιοι των Αθηνών είναι ένα ρομάντσο που πρωτοδημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο Μη Χάνεσαι το 1895. Ακολουθεί λοιπόν όλες τις συμβάσεις του είδους. Μόνο που ο Ιωάννης Κονδυλάκης, άνθρωπος και των αλωνίων και των σαλονίων, δεν φοβήθηκε να παρουσιάσει την Αθήνα της εποχής του και να ξεσκεπάσει την κοινωνική υποκρισία, την ασύδοτη εκμετάλλευση, την αστυνομική βία, την αδιαφορία του κράτους για τον τρόπο διαβίωσης των λαϊκών στρωμάτων ταυτόχρονα με την υποδούλωση του κράτους στις επιθυμίες των εχόντων και κατεχόντων. Δεινός χαρτοπαίκτης ο ίδιος και δημοσιογράφος κατά περίσταση, γνώριζε και τον υπόκοσμο της εποχής του και τα μέσα τα οποία χρησιμοποιούσαν οι ευηπόληπτες τάξεις για να κάνουν τις βρομιές τους. Έτσι, μας παρουσιάζει τους αθλίους των Αθηνών την περίοδο 1870-1880 δίνοντας στη λέξη άθλιοι δίσημη έννοια.

Υπάρχουν αυτοί που η κοινωνία θεωρεί αθλίους λόγω της οικονομικής τους κατάστασης και της κοινωνικής τους εικόνας, αλλά υπάρχουν και οι κατ' ουσίαν άθλιοι που μπορεί να ανήκουν στις λαϊκές τάξεις, όμως ακόμα και τότε πηγή της αθλιότητάς τους είναι οι πραγματικοί άθλιοι, οι πλούσιοι ευηπόληπτοι πολίτες. Ο κύριος Βουνέκας είναι ο καθώς πρέπει αρχαιολόγος, αλλά ταυτόχρονα είναι και αρχαιοκάπηλος. Ο κύριος Σταρόπουλος είναι ο πλούσιος φιλάνθρωπος που χρησιμοποιεί όμως τη φιλανθρωπία για να αποπλανά φτωχά κορίτσια που δεν έχουν στον ήλιο μοίρα. Ο Τζερεμές είναι αστυνομικός, αλλά πουλάει προστασία. Μπροστά τους ο Θεμιστοκλής, ο Λαχταράκης, ο Δώρος και οι άλλες μορφές του υποκόσμου που παρελαύνουν μέσα από τις σελίδες του Κονδυλάκη, αν δεν είναι αθώες περιστερές, τουλάχιστον δεν τους ξεπερνούν σε αθλιότητα. Και δίπλα τους η Μαριώρα, ο Μαστροκωνσταντής, ο Τάσος, ο Χαρίλαος, σέρνονται στο περιθώριο της κοινωνίας φορτωμένοι εκτός από το βάσανο της ζωής τους και την κοινωνική κατακραυγή μόνο και μόνο γι' αυτό που είναι, για την κοινωνική τους θέση: δουλικά, λούστροι, εργάτες, φτωχοί.

Μέσα από τις περιπέτειες των αθλίων των Αθηνών προβάλλει μια πρωτεύουσα ενός κράτους ανάπηρου, πνιγμένη στην οικονομική κρίση, παραδομένη ταυτόχρονα στην ξενομανία και στην αρχαιολατρεία, με την ηθική να είναι παρούσα μόνο ως πρόσχημα, τη δικαιοσύνη να απονέμεται με βάση τα συμφέροντα των πλουσίων, τη δημοκρατία να λειτουργεί μόνο κατ' επίφαση και τη διαφθορά να είναι το κύριο γνώρισμα των πολιτικών, την αστυνομία να αδιαφορεί για τα πάντα εκτός από τις μίζες, τον Τύπο ταπεινό δούλο των αφεντάδων της κάθε στιγμής και τον λαό αποχαυνωμένο κοπάδι έτοιμο να κατευθυνθεί όπου τον οδηγούν εκείνοι που έχουν όφελος από αυτό. Ακριβώς όπως περιγράφει την κατάσταση ο (περίπου) σύγχρονος του Κονδυλάκη Μιχαήλ Μητσάκης, του οποίου το οξύ πνεύμα θα επικαλεστούμε:

Πεδιάς λεία. Λεία πεδιάς. Καμμία εξοχή, καμμία προεκβολή. Ισοπέδωσις ηθική, ισοπέδωσις πνευματική. Όλαι αι κεφαλαί εις την ιδίαν επιφάνειαν. Λαός αποτελούμενος εξ ανθρώπων εχόντων το αυτό ανάστημα: το μέτριον. (Μιχαήλ Μητσάκης, Άνθρωποι)

Αν όλα αυτά κάτι σας θυμίζουν, αν οι αναλογίες με το σήμερα είναι φανερές αν όχι κραυγαλέες, τότε καταλαβαίνετε τον λόγο που αναλάβαμε την πρωτοβουλία να γίνει αυτή η ξενάγηση - για την ακρίβεια να ξαναγίνει με καλύτερο τρόπο μια ξενάγηση που για πρώτη φορά έγινε πριν από ένα χρόνο από τους Άγνωστους Καλλιτέχνες. Τα υπόλοιπα θα τα ακούσετε, θα τα δείτε και θα τα συζητήσετε στην ξενάγηση. Στις επόμενες σελίδες αυτού του φυλλαδίου θα βρείτε τη διαδρομή της ξενάγησης, όπως και χαρακτηριστικά κείμενα του Κονδυλάκη για την Αθήνα εκείνης και της σημερινής, δυστυχώς, εποχής. Ευχαριστούμε που μας τιμήσατε με την παρουσία σας.

Συνέλευση για την Αυτομόρφωση και την Παιδεία της κοινωνικής Απελευθέρωσης