«Resistencia Libertaria» Μέρος Γ’

argentina/uruguay/parguay | history of anarchism | interview Tuesday January 10, 2006 06:50 by Chuck Morse

Αναρχική αντίσταση στη δικτατορία Βιντέλα στην

Τρίτο και τελευταίο μέρος της συνέντευξης-παρουσίασης.

Τι διαβάζατε;

Εκτός από τα κλασικά έργα του αναρχισμού, τα οποία λογικά θα έπρεπε να διαβάσουμε ως αναρχική οργάνωση, διαβάζαμε τακτικά βιβλία του Φραντς Φανόν, όπως τα «The Wretched of the Earth» και «The Sociology of Revolution», κείμενα του Μάο για τον παρατεινόμενο πόλεμο, του Μαρκούζε και άλλων.

Υπήρχε κάποια επίδραση από τον Ισπανό Abraham Guillein (10);

Όχι. Και δεν υπήρχε καμία επίδραση από κανέναν άλλο Ισπανό αναρχικό, επίσης. Ναι, είχαμε κάποια νέα ή κάποιον που ήξερε κάτι για την Ισπανία, αλλά όλα αυτά είχαν σχέση με τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο και η ισπανική αντίσταση μετά την εγκαθίδρυση του καθεστώτος Φράνκο ήταν τόσο διαφορετική από τη δική μας.

Τι διαλόγους και διαμάχες είχατε στην RL;

Σε γενικές γραμμές οι συζητήσεις μας κυμαίνονταν γύρω από τη συμμετοχή μας σε πολιτικές συμμαχίες, δηλαδή, με ποιον μπορούμε να συμμαχήσουμε και ποιο χαρακτήρα θα πρέπει να έχει αυτή η συμμαχία. Για παράδειγμα, υπήρξε μια εσωτερική συζήτηση για τη συμμαχία ή όχι με την Κομμουνιστική Οργάνωση «Εργατική Εξουσία». Ή, επίσης, το 1976, κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας, οι Monteneros (11) εισήγαγαν την CGT (12) στην Αντίσταση. Δηλαδή, προσπάθησαν να συνδέσουν τα συνδικάτα με μια μη επίσημη, παράλληλη CGT και αυτό προξένησε ένα διάλογο στην οργάνωσή μας για το εάν αυτό ήταν κατανοητό, εάν ήταν σωστό ή όχι να ενδυναμώσουμε την εργατική ομοσπονδία που υπήρχε και την οποία οι εργάτες αναγνώριζαν ως δική τους. Δηλαδή, οι εργάτες συνέχιζαν να βλέπουν τη CGT ως την οργάνωσή τους, έτσι το να δημιουργήσουν μια παράλληλη οργάνωση θα ήταν ίσως άχρηστο ή και επικίνδυνο. Ο διάλογος αυτός συνεχίστηκε μέχρι το 1978. Ενώ γίνονταν οι διάλογοι μέσα στην RL κρατούνταν πρακτικά και καταγράφονταν και τα συμπεράσματα των διαλόγων αυτών. Περνούσαν μετέπειτα σε κάθε πυρήνα και από αυτόν σε άλλον, σε μια προσπάθεια εσωτερικού συντονισμού. Έτσι κυκλοφορούσαν τα πρακτικά μέσα στην οργάνωση (και ο διάλογος συνεχιζόταν σε ένα πλαίσιο απόλυτης παρανομίας).

Τι εκδόσεις έκανε η RL;

Η RL δεν έκανε εκδόσεις σαν να ήταν ένα κόμμα. Εξέδωσε τα περιοδικά κάθε εργατικού μετώπου, σε κάθε τόπο συγκεκριμένης συμμετοχής της. Για παράδειγμα, η RL συμμετείχε στις Coordinadoras de Gremios en Lucha (Συντονιστικές των Αγωνιζόμενων Συνδικάτων) στη νότια ζώνη του Μπουένος Άιρες και εξέδωσε ένα περιοδικό με το όνομα «Organizacion Obrera» («Εργατική Οργάνωση»). Όταν μέλη της RL εισήλθαν στο συνδικάτο οικοδόμων εξέδωσαν μια έκδοση τη «Resistencia Obrera» («Εργατική Αντίσταση»). Οι σύντροφοι στο συνδικάτο γραφικών τεχνών είχαν επίσης μια έκδοση (δεν θυμάμαι το όνομά της). Σε κάθε τόπο δουλειάς υπήρχε και μια έκδοση, όταν, βέβαια, είχαμε μια σημαντική ανάπτυξη και υπήρχε μια τέτοια δυνατότητα, αλλά όλες μας οι εκδόσεις ήσαν για τους τόπους δουλειάς και όχι για την οργάνωση. Αυτό συμβάδιζε και με το χαρακτήρα της RL ως οργάνωσης στελεχών και όχι ως μαζικού κόμματος.

Ποιες ήταν οι σχέσεις σας με τους παλαιότερους αναρχικούς;

Οι σχέσεις μας ήταν πολύ αδύνατες. Οι παλαιότεροι αναρχικοί συνέχιζαν να επικεντρώνονται σε δύο-τρεις ομάδες, οι οποίες, ενόσω υπήρχαν, είχαν πολύ ισχνή πολιτική επικαιρότητα και ήσαν αρκετά απομονωμένες. Και, περιέργως, οι νέες αναρχικές ομάδες δεν γεννήθηκαν μέσα στις παλιές αναρχικές ομαδοποιήσεις. Αναπτύχθηκαν εξωτερικά, όχι ως μέρος της αναρχικής παράδοσης. Ήρθαν στον αναρχισμό από άλλα πολιτικά ρεύματα.

Οι άλλοι αναρχικοί σας βοήθησαν;

Πιστεύω ότι υπήρχε ένα μεγάλο ηλικιακό χάσμα στη δεκαετία του ’70, ανάμεσα σε μας που είμαστε στα είκοσι τότε και σε εκείνους που ήσαν στα εξήντα ή εβδομήντα. Αυτό το ηλικιακό χάσμα ήταν αρκετά βαθύ, πολύ περισσότερο από σήμερα - που σίγουρα υπάρχουν γεφυρωμένες, κατά κάποιο τρόπο, πολιτιστικές και άλλες εμπειρίες ανάμεσα στις διάφορες ηλικίες - και γι’ αυτό ήταν αρκετά δύσκολο να δημιουργήσουμε κάποιες κανονικές σχέσεις.

Αναδρομικά ποια νομίζεις ήταν τα μεγαλύτερα λάθη και οι επιτυχίες της RL;

Είναι τόσο δύσκολο. Ποτέ δεν καταφέραμε να κάνουμε μια αυτοκριτική. Ποτέ δεν συγκεντρωθήκαμε όλοι μαζί μετά την κατάρρευση, μετά από αυτή την έκρηξη, μετά από αυτή την καταστροφή. Αλλά, βλέποντάς το τώρα πια από απόσταση, πιστεύω ότι οι επιτυχίες έχουν να κάνουν με όλες μας τις εμπειρίες στην προσπάθεια να αναπτύξουμε μια αναρχική οργάνωση σε συνθήκες απόλυτης παρανομίας. Νομίζω ότι υπάρχουν αξιόλογες οργανωτικές επιτυχίες, οι οποίες πρέπει να ληφθούν υπόψη. Πώς να διατηρήσεις την εσωτερική δημοκρατία, έναν εσωτερικό πολιτικό διάλογο, σε μια οργάνωση μιας κάποιας σπουδαιότητας (με την έννοια του αριθμού των μελών) σε μια κατάσταση βίαιης καταστολής: Πιστεύω ότι οι αγώνες μας για τα ζητήματα αυτά, ως ειδική αναρχική οργάνωση, ήσαν επιτυχείς. Αναφερόμενος στις θεωρητικές ή στις πολιτικές επιτυχίες, πιστεύω ότι η οργάνωση ήταν ικανή να επαναφέρει την ταξική παράδοση του αργεντίνικου αναρχισμού που είχε χαθεί. Όσο για τα λάθη, μετά την απαρχή της καταστολής, πιστεύω ότι ο ένοπλος πυρήνας άρχισε να αποκτά μια ειδική βαρύτητα στο εσωτερικό της οργάνωσης που ίσως δεν θα είχε σε άλλες περιστάσεις. Αυτό είναι, μάλλον, ένα από τα τραγικότερα λάθη μας. Πιστεύω, ακόμα, βλέποντάς το από απόσταση, ότι η οργάνωση έπρεπε να είχε περιφρουρήσει καλύτερα τους μαχητικούς εργάτες-μέλη της και όλους εκείνους που εισέρχονταν στους μαζικούς αγώνες. Έπρεπε να είχε μειώσει τη δραστηριότητά της σε μερικούς χώρους στην κατεύθυνση να διατηρήσει και να προστατεύσει τους μαχητές της στο εργατικό και στο φοιτητικό μέτωπο καθώς και σε εκείνο της γειτονιάς. Νομίζω ότι ήταν λάθος, ένα μνημειώδες λάθος. Αλλά αυτό έχει σχέση και με τη γενικότερη εμπειρία όλων των αριστερών και επαναστατικών οργανώσεων στην Αργεντινή. Φυσικά, η εμπειρία της καταστροφής ήταν κοινή, δεν ήταν μόνο για μας.

Γιατί ήταν λάθος το ότι ο ένοπλος πυρήνας είχε μια τέτοια βαρύτητα στο εσωτερικό της οργάνωσης;

Σε μια κατάσταση απόλυτης παρανομίας είσαι υποχρεωμένος να έχεις μια υψηλού επιπέδου οικονομική επιφάνεια για να επιβιώσεις και να συνεχίσεις να δρας και να προστατεύεις τους μαχητές σου. Οι μαχητές δεν είναι ικανοί να αυτοχρηματοδοτηθούν, έτσι χρειάζεσαι να έχεις έναν πυρήνα ο οποίος συνεχώς να ασχολείται με την απόκτηση αυτών των πόρων. Έτσι, ο πυρήνας αυτός αρχίζει να υπερισχύει, να αποκτά μεγάλη σπουδαιότητα από ό,τι έπρεπε να έχει στην αρχή. Για μας, ο ένοπλος πυρήνας δεν είχε τη σημασία που είχε στις άλλες αριστερές οργανώσεις στην Αργεντινή, ως το έμβρυο ενός στρατού ή κάτι παρόμοιο. Ως μέρος της στρατηγικής μας για μια παρατεινόμενη λαϊκή αντίσταση, προβλέψαμε, βέβαια, τη δημιουργία ενός λαϊκού στρατού, αλλά καταλάβαμε ότι αυτός ο στρατός πρέπει να δημιουργηθεί στα εργοστάσια και τις γειτονιές - τον οποίο και φυσικά θα υποστηρίζαμε - και δεν θα ήταν ένας κομματικός οργανισμός. Είχαμε μια διαφορετική αντίληψη από τις αριστερές ομάδες.

Κατά τη γνώμη σου, ποια είναι τα σημαντικότερα διδάγματα από τη δράση της RL για τους αναρχικούς σήμερα;

Πιστεύω ότι το θεμελιώδες δίδαγμα είναι η άρνηση της απομόνωσης και του σεχταρισμού (στο εσωτερικό του αναρχισμού). Νομίζω ότι υπήρχε κάτι εντελώς κατανοητό για την RL κατά τη διάρκεια της ύπαρξής της και έχει σχέση με αυτό, δηλαδή, την άρνηση του σεχταρισμού, της απομόνωσης από τις μάζες, από τους εργάτες, από τα προβλήματα των απλών ανθρώπων. Νομίζω ότι αυτό είναι το περισσότερο απελευθερωτικό χαρακτηριστικό της RL. Η RL προσπάθησε να σπάσει αυτή την απομόνωση, μαζί με άλλες μικρές αναρχικές ομάδες, οι οποίες, αρχικά, ήσαν κοντά της (υπήρχαν αρκετές αναρχικές ομάδες την περίοδο αυτή, αρκετές από τις οποίες αργότερα ενσωματώθηκαν στην RL). Όλες αυτές οι ομάδες αναδύθηκαν ως αντίδραση στην απομόνωση που χαρακτήριζε τον αναρχισμό στην αρχή της δεκαετίας του ’60. Η απομόνωση αυτή είχε σχέση με το φαινόμενο του περονισμού στην Αργεντινή. Μετά την καταστολή των δεκαετιών ’30 και ’40, ο αναρχισμός απομονώθηκε και εμφάνιζε αυτή την εικόνα, μέχρι που ήρθε η δεκαετία του ’60. Και όλες αυτές οι (νέες) ομάδες, οι οποίες αποτελέστηκαν, κυρίως, από νέους, ήταν μια αντίδραση ενάντια στην απομόνωση αυτή του αναρχισμού. Έτσι, πιστεύω ότι το χαρακτηριστικότερο γνώρισμα της RL είναι ακριβώς αυτή η άρνηση του σεχταρισμού, η προσπάθειά της να εναγκαλιστεί το λαό, τα προβλήματά του, συνεισφέροντας στους αγώνες του.

Ποια είναι τα καλύτερα βιβλία για την αντίσταση στη δικτατορία στην Αργεντινή;

Δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα αξιόλογα βιβλία για την αντίσταση στη δικτατορία και αυτό είναι ένα ενδιαφέρον θέμα. Βλέπει κανείς ότι οι Ισπανοί επί τριάντα χρόνια και πλέον γράφουν για τη δικτατορία του Φράνκο και τις διάφορες μορφές αντίστασης ενάντιά της καθώς και για ολόκληρο τον αγώνα κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο πριν την άνοδο του Φράνκο.

Γιατί συμβαίνει αυτό την Αργεντινή, όπου η δικτατορία αποτέλεσε μια τόσο τραυματική εμπειρία, που δεν έχουν γραφτεί αρκετά αξιόλογα βιβλία για την αντίσταση ενάντιά της;

Η εξήγηση έχει εν πολλοίς σχέση με την επίδραση της κυρίαρχης κουλτούρας και με το ζήτημα των ιστορικών σπουδών στην Αργεντινή. Οι ιστορικές σπουδές στην Αργεντινή κυριαρχούνται από ρεφορμιστικούς τομείς, που επιμένουν και προωθούν τη θεωρία των δύο κακών, της αριστεράς και της δεξιάς, τα οποία η δικτατορία υποτίθεται ότι πολέμησε εξίσου, με τον λαό ως θεατή. Αυτοί που κατευθύνουν τις ιστορικές σπουδές στην Αργεντινή έχουν προσπαθήσει να αποσιωπήσουν το ζήτημα της εργατικής αντίστασης στη δικτατορία, επειδή, στο πλαίσιο της θεωρίας των δύο κακών, οι άνθρωποι αυτοί που εξαφανίστηκαν τους συνέβη αυτό τυχαία ή από ατύχημα και όχι επειδή συμμετείχαν στον αγώνα κατά της δικτατορίας. Αυτό έχει να κάνει με την ανάγκη του καθεστώτος να νομιμοποιήσει τις δραστηριότητές του από την άνοδο του Αλφονσίν, το 1983 και μετά. (13). Δηλαδή, για να νομιμοποιήσει μια κυβέρνηση να επιστρέψει στις φιλελεύθερες μορφές δημοκρατίας όπως σαράντα ή πενήντα χρόνια πριν, προσπάθησαν να υποστηρίξουν ότι η Αργεντινή έχει δοκιμάσει έναν πόλεμο ανάμεσα σε τρελούς της αριστεράς και τρελούς της δεξιάς και ότι η πλειοψηφία του λαού ήταν το τυχαίο θύμα, επειδή ήταν απλώς και μόνο στη μέση. Με αυτή την έννοια, αυτοί που κατευθύνουν τις ιστορικές σπουδές στα πανεπιστήμια περιφρονούν την εργατική αντίσταση. Για παράδειγμα, αν και είναι άγνωστο από την πλειοψηφία του λαού, το 60% των εξαφανισμένων ήταν εργοστασιακοί εργάτες. Και, παρομοίως, οι Ριζοσπάστες επιμένουν αρκετά στην προσπάθειά τους να αποδείξουν ότι οι εξαφανισμένοι δεν ήταν τριάντα χιλιάδες, αλλά δέκα ή δώδεκα χιλιάδες (14). Και κανείς δεν έχει κάνει μια μελέτη για το πώς αρκετοί άνθρωποι εξαφανίστηκαν και αργότερα επανεμφανίστηκαν. Με άλλα λόγια, ότι αρκετοί ήσαν οι άνθρωποι που πέρασαν από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της δικτατορίας. Αυτό που μπορούμε να πούμε εμείς, είναι ότι πιθανόν περίπου πάνω από εκατό χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Δηλαδή, θα μπορούσαν να γίνουν μελέτες για την εργατική αντίσταση στη δικτατορία, το οποίο είναι το σημαντικό, μελέτες για τον αριθμό των ανθρώπων που πέρασαν από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, οι οποίες θα θέσουν ένα τέρμα στην άγνοια, αλλά και τη νομιμοποίηση αυτών των φιλελεύθερων κυβερνήσεων στην Αργεντινή. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ήρθε για να περισώσει τη δημοκρατία στην Αργεντινή, η οποία δολοφονήθηκε από τη διαμάχη ανάμεσα σε μερικούς εξτρεμιστές της αριστεράς και μερικούς εξτρεμιστές της δεξιάς, όπως διατείνεται. Αυτό είναι που παρέχει νομιμοποίηση στην κυβέρνηση των Ριζοσπαστών. Η μελέτη της εργατικής αντίστασης στη δικτατορία, το γεγονός ότι η πλειοψηφία των εξαφανισμένων ήταν εργοστασιακοί εργάτες, όχι μαχητές ένοπλων οργανώσεων, μπορεί να μας δείξει ότι η αντίσταση στη δικτατορία ήταν μια λαϊκή αντίσταση. Και ότι αυτό που επιζητούσε αυτή η λαϊκή αντίσταση δεν ήταν η επιστροφή στη δημοκρατία κατά τα πρότυπα των Ριζοσπαστών, αλλά, μάλλον, η κοινωνική επανάσταση.

Σημείωση: Παρά την ανυπαρξία εργασιών όσον αφορά την αντίσταση στη δικτατορία, ρώτησα τον Λοπέζ να προτείνει μερικά από τα καλύτερα βιβλία που ήδη είναι διαθέσιμα. Αυτός πρότεινε τους ακόλουθους τίτλους: 1) Anguita, Eduardo και Martin Caparros, La Voluntad: Una Historia de la Militancia Revolucionaria en la Argentina, Vol. 1-3 Buenos Aires, Norma, 1998, 2) Bousquet, Jean Pierre, Las Locas de la Plaza de Mayo, Buenos Aires: El Cid Editor, 1983, 3) Gillespie, Richard, Soldiers of Peron: Argentina’s Montoneros, New York: Oxford University Press, 1982 και 4) Mattini, Luis, Hombres y Mujeres del PRT-ERP: La Rasion Militante, Buenos Aires: Edorial Contrapunto, 1990.

Παραπομπές: 1) Η «La Protesta» («Η Διαμαρτυρία») είναι αναρχική εφημερίδα, συνδεδεμένη με την αναρχο-συνδικαλιστική FOR A, που εκδίδεται από το 1897 μέχρι σήμερα. Στις δόξες της ήταν σημαντικό μέρος του εργατικού κινήματος της Αργεντινής και αποτελεί σημαντική πηγή πληροφοριών για το αναρχικό στη Λατινική Αμερική γενικότερα. 2) Η RL ήταν πάντα παράνομη οργάνωση, αν και η δουλειά της στα μαζικά κινήματα δεν ήταν παράνομη μέχρι το 1976. 3) Ο Λοπέζ αναφέρεται εδώ στην Διεθνή Συμμαχία Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Μπακούνιν. 4) Τα όργανα αυτά ήταν μια μορφή οργάνωσης όταν η δημόσια εργατική δραστηριότητα ήταν αδύνατη εξαιτίας της καταστολής. Αποτελούνταν από ανεξάρτητους εργατικούς αγωνιστές στα εργοστάσια και άλλους χώρους. 5) Οι Miguelitos ήταν μεγάλα καρφιά με τέσσερις προεξοχές που χρησιμοποιούνταν για να διακόπτονται οι συγκοινωνίες. 6) Η La Boca είναι γειτονιά του Μπουένος Άιρες, γνωστή για τα καλλιτεχνικά και πολιτιστικά δρώμενα εκεί. 7) Η λέξη Patota είναι τυπικός χαρακτηρισμός που χρησιμοποιείται στην Αργεντινή και την Παραγουάη για να περιγράψει συμμορίες νεαρών που παρεμ